| YouTube Channel

अभिनिष्टान (abhiniSTAna)

 
Spoken Sanskrit
English
अभिनिष्टान - abhiniSTAna -
m.
 - Visarga [ 'sound which dies away' ]
निर्विसर्ग - nirvisarga -
adj.
 - without Visarga
लुप्तविसर्गता - luptavisargatA -
f.
 - absence of Visarga
द्विबिन्दु - dvibindu -
m.
 - sign of the Visarga
लुप्तविसर्ग - luptavisarga -
adj.
 - dropping the Visarga
विसर्गलुप्त - visargalupta -
n.
 - elision of the Visarga
समापापाद्य - samApApAdya -
n.
 - change of Visarga to s or S
दीर्घाभिनिष्ठानान्त - dIrghAbhiniSThAnAnta -
adj.
 - ending in a long vowel or in Visarga
अर्धविसर्ग - ardhavisarga -
m.
 - sound Visarga before k , kh , p , ph
विक्रम - vikrama -
m.
 - non-change of the Visarga into an USman
लुप्ताहतविसर्ग - luptAhatavisarga -
adj.
 - having Visarga dropped or coalesced into o
आहतविसर्गता - AhatavisargatA -
f.
 - deadening of a Visarga or its change into o
उपध्मानीय - upadhmAnIya -
m.
 - Visarga as pronounced before the letters p and ph
अविक्रम - avikrama -
m.
 - non-prohibition of the change of a Visarga into an USman
अघोष - aghoSa -
m.
 - hard articulation or effort as applied to the hard consonants and Visarga
अभिनिष्टान - abhiniSTAna -
m.
 - Visarga [ 'sound which dies away' ]
अभिनिष्टान - abhiniSTAna -
m.
 - sound which dies away
अभिनिष्टान abhiniSTAna
m.
 Visarga [ 'sound which dies away' ]
अभिनिष्टान abhiniSTAna
m.
 sound which dies away
रण्ड raNDa
m.
 man who dies without male issue
मृतवत्सा mRtavatsA
f.
 whose offspring or new-born child dies
Apte
English
अभिनिष्टानः [abhiniṣṭānḥ], [स्तन्-घञ्, सस्य च षत्वम् अभिनिशः स्तनः शब्दसंज्ञायां
P.
 VIII.3.86]
A sound which dies away
विसर्जनीयो$भिनिष्टानः.
A letter or the alphabet (˚नो वर्णः).
The Visarga.
Apte 1890
English
अभिनिष्टानः [स्तन्-घञ्, सस्य च षत्वं P. VIII. 3. 86] 1 A sound which dies away
विसर्जनीयोऽभिनिष्टानः.
2 A letter of the alphabet (°नो वर्णः).
3 The Visarga.
Monier Williams Cologne
English
अभि-निष्टान a
m.
 ‘a sound which dies away’, the Visarga,
APrāt.
ĀśvGṛ.
&c.
अभि-निष्टान b See अभि-निः-√ स्तन्.
Monier Williams 1872
English
अभि-निष्टान, अस्, m. a sound which dies away
the Visarga
a letter of the alphabet.
अभिनिष्टान अभि-निष्टान। See अभि-निः-
स्तन् last col.
Goldstucker
English
अभिनिष्टान Tatpur. m. (-नः)
^1 A sound (esp. a vowel) of the
alphabet in general
e. g. Gobhila-Gṛhya S.: घोषवदाद्यन्तर-
न्तस्थं दीर्घाभिनिष्टानान्तं कृतं नाम दध्यादेतदतद्धितमयुग्दान्तं
स्त्रीणाम्
(comp. Manu 2. 33.).
^2 The Visarga
e. g. Āsvalāy.
Gṛhya S.: नाम चास्मै दद्युर्घोषवदाद्यन्तरन्तस्थमभिनिष्टानान्तं
द्व्यक्षरं चतुरक्षरं वा द्व्यक्षरं प्रतिष्ठाकामश्चतुरक्षरं ब्रह्मवर्चसकामः
युग्मानि त्वेवं पुंसामयुजानि स्त्रीणाम्
(Nārāyaṇa explains:
अभिनिष्टानो विसर्जनीयः । सोऽन्ते यस्य तत्तथोक्तम् &c., and
exemplifies this injunction by the male names: रुद्रदेवः, ना-
गदेवः, भद्रदत्तः, देवदत्तः, शिवदत्तः, देवस्वामी, वसुशर्मा, ज-
नार्दनः, देवघोषः, पुरन्दरः, विष्णुशर्मा, and by the female
names: सुभद्रा, सावित्री, सत्यदा, वसुदा
comp. s. v. नामक-
रण).--[The reading अभिनिष्ठान which occurs in Mss., is
incorrect.--The Pandits who have published Pāṇini, supply
in their comm. on VIII. 3. 86. the word अन्यतरस्याम् (= वा)
from the preceding Sūtra, and construe thus, besides अभि-
निष्टान, an optional form अभिनिस्तान
Patanjali and his
comm. have no gloss on this Sūtra, but neither the Kāśikā
nor the Siddhāntak. admit of an option in the Sūtra 86., nor
is a form अभिनिस्तान given by these works or in the Dhātu-
comm. of Mādhava, Maitreya &c., or in the Dhātupārāyaṇa of
Hemach. s. r. स्तन्.] E. स्तन् with निस् and अभि, kṛt aff. घञ्.
Apte Hindi
Hindi
अभिनिष्टानः
पुं*
 - अभि+नि+स्तन्+घञ्-सस्य षत्वम्
वर्णमाला का अक्षर
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अभिनिष्टान
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಕ್ಷರ
अभिनिष्टान
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಸರ್ಗ /ವರ್ಣಗಳ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಎರಡು ಸೊನ್ನೆ
निष्पत्तिः - > अभि + निस् + स्तुन (देवशब्दे) - "घञ्" (३-३-१२१)
विस्तारः - > "वर्णमात्रे विसर्गे चाभिनिष्टानः" - त्रिकाण्ड० ।
Abhyankara Grammar
English
अभिनिष्टान Resonance (of a visarga utterance).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अभिनिष्टान
पु०
 अभि + स्तन--घञ् शब्दसंज्ञाया षत्वम् ।१ विसर्जनीये । “नाम चास्मै दद्युर्घोषवदाद्यन्तस्थम्भिनिष्टा-नान्तम्” गृह्यसूत्रम् । २ अक्षरमात्रे च शब्दमात्रे तु नषत्वम् । अभिनिस्तान इत्येव ।