| YouTube Channel

अभिज्ञानम् (abhijJAnam)

 
Apte
English
अभिज्ञानम् [abhijñānam], 1 Recognition
तदभिज्ञानहेतोर्हि दत्तं तेन महात्मना Rām. (अभिज्ञान is a combination of अनुभव or direct perception and स्मृति or recollection
a sort of direct perception assisted by the memory
as when we say 'this is the same man I saw yesterday' सो$यं ह्यो दृष्टो नरः, अनुभव or direct perception leading to the identification expressed by अयम् and the memory leading to the reference to past action expressed by सः).
Remembrance, recollection
knowledge, ascertainment.
(a) A sign or token of recognition (person or thing)
वत्स योगिन्यस्मि मालत्यभिज्ञानं च धारयामि
Māl.
 9
Bk.*
 8.118, 124
R.*
 12. 62
Me.*
 114
उपपन्नेरभिज्ञानैर्दूतं तमवगच्छत Rām.
The dark portion in the dise of the moon.
cf.
 अभिज्ञानं स्मृतावपि । गर्वे ज्ञाने च हिंसायां प्रणवे च समीरितम् Nm.
Comp.
 -आमरणम् a recognition-ornament, a token-ring. अभिज्ञानाभरणदर्शनेन शापो निवर्तिष्यते
Ś.*
 4. -पत्रम् a certificate, letter of recommendation. -शाकुन्तलम्
N.
 of a celebrated drama by Kālidāsa in seven acts, in which king Duṣyanta marries Kaṇva's foster daughter Śakuntalā by the Gāndharva form of marriage, forgets all about her owing to the curse of Durvāsas, but ultimately recollects, at the sight of the token-ring (अभिज्ञान) that he had duly married her
अभिज्ञानेन स्मृता शकुन्तला अभि- ज्ञानशकुन्तला
तामधिकृत्य कृतं नाटकं˚ शाकुन्तलम्
(the reading ˚शाकुन्तलम् is grammatically indefensible).
Apte Hindi
Hindi
अभिज्ञानम्
नपुं*
 - अभि+ज्ञा+ल्युट्
पहचान
अभिज्ञानम्
नपुं*
 - अभि+ज्ञा+ल्युट्
"स्मरण, प्रत्यास्मरण"
अभिज्ञानम्
नपुं*
 - अभि+ज्ञा+ल्युट्
पहचान का चिह्न
अभिज्ञानम्
नपुं*
 - अभि+ज्ञा+ल्युट्
चन्द्रमंडल में काला चिह्न
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अभिज्ञानम्, मान्यता, संवित्तिः
noun
कञ्चित् दृष्ट्वा तदेव सः इति कथनम्।
"प्रत्यक्षदर्शिनः अभावात् अपराधिनः अभिज्ञानं न जातम्।"
Synonyms:
 अभिज्ञा, स्मृतिः, अभिज्ञानम्, स्मृतम्, संस्मृतिः, स्मरणम्
noun
दृष्टपूर्वेण मनसि उत्पद्यमानः संस्कारः।
"सामान्यतः अभिज्ञा नैव अपयाति।"
Synonyms:
 अभिज्ञानम्, परिज्ञानम्
noun
बोधनस्य क्रिया भावो वा।
"ताम्रस्य अभिज्ञानं पाषाणकाले एव जातम्।"
Synonyms:
 सूचकः, चिह्नम्, लक्षणम्, लिङ्गम्, लाञ्छनम्, बोधकः, ज्ञापकः, अभिज्ञानम्, सङ्केतः
noun
कस्यापि घटनायाः कार्यस्य वा सद्भावं सूचयन्ति तत्वानि।
"आकाशे कृष्णवर्णीयाः मेघाः वृष्टेः सूचकाः सन्ति।"
Synonyms:
 अभिज्ञानम्, स्मारकम्
noun
गतकालं स्मर्तुं स्थापिता किञ्चित् वस्तु।
"इदं गृहम् अस्माकं पूर्वजानां अभिज्ञानम् अस्ति।"
Synonyms:
 चिह्नम्, लक्षणम्, ध्वजः, अभिज्ञानम्, प्रज्ञानम्, लिङ्गम्, लक्ष्यम्, व्यञ्जकम्, व्यञ्जकः, सूचकम्
noun
कस्यापि वस्तुनः व्यवच्छेदकः धर्मः।
"वृष्टिविरामस्य चिह्नं न दृश्यते।"
Synonyms:
 ज्ञानम्, परिज्ञानम्, विज्ञानम्, अभिज्ञानम्, बोधः, दोधनम्, प्रबोधः, अवबोधः, उद्बोधः, प्रज्ञा, उपलब्धिः, वेदनम्, संवेदनःसंवेदनम्, अवगमः, प्रमा, प्रमितिः, समुदागमः, उपलम्भः, ज्ञप्तिः, प्रतीतिः, ज्ञातृत्वम्, वेत्तृत्वम्, विपश्यम्
noun
वस्तूनाम् अन्तःकरणे भासः।
"कन्याकुमारीनगरे आत्मचिन्तनमग्नेन विवेकानन्देन स्वामिना आत्मनः ज्ञानं प्राप्तम्।"
Synonyms:
 ज्ञानम्, परिज्ञानम्, अभिज्ञानम्, विज्ञानम्, बोधः, बोधनम्, प्रबोधः, अवबोधः, उद्बोधः, प्रज्ञा, उपलब्धिः, वेदनम्, संवेदः, संवेदनम्, अवगमः, प्रमा, प्रमितिः, समुदागमः, उपलम्भः, ज्ञप्तिः, प्रतीतिः, ज्ञातृत्वम्
noun
मनसा वस्त्वादीनां प्रतीतिः।
"तस्मै संस्कृतस्य सम्यक् ज्ञानम् अस्ति।"