अभिघात (abhighAta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 अभिघात m.
  stroke,  attack,  affliction. 

Yates

English

 अभि-घात (तः) 1.
m.
  Striking.

Spoken Sanskrit

English

 
   अभिघात  abhighAta  m.
   driving away  
   अभिघात  abhighAta  m.
   attack   
   अभिघात  abhighAta  m.
   warding off  
   अभिघात  abhighAta  m.
   infliction of injury   
   अभिघात  abhighAta  m.
   abrupt or vehement articulation  
   अभिघात  abhighAta  m.
   damage   
   अभिघात  abhighAta  m.
   striking back  
   अभिघात  abhighAta  m.
   striking   
   अभिघात  abhighAta  n.
   with the first or third letter  
   अभिघात  abhighAta  n.
   of the second with the first letter   
   अभिघात  abhighAta  n.
   and of the third with the second letter of those classes of consonants  
   अभिघात  abhighAta  n.
   irregular combination of consonants i.e. the combination of the fourth letter of gutturals   
   अभिघात  abhighAta  n.
   cerebrals     
            

 
   अभिघात  abhighAta n.
   cerebrals

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 अभिघात
m.
  (-तः)
1 Striking,  wounding,  beating.
2 Touching,  contact.
3 Pain,  infliction,  torture.
4 Remedy,  removal.
n.
  (-तं) The combination of the fourth letter of any
class with any of the other three preceding it.
E.
  अभि before हन to strike,  affix घञ्.

Apte

English

अभिघात [abhighāta] घातक [ghātaka] तकिन् [takin],  घातक तकिन् &c.
  See under अभिहन्.

अभिघातः [abhighātḥ],  1 Striking,  (fig.  also)
 beating,  smiting,  attack,  injury,  hurt
 तटाभिघातादिव लग्नपङ्के Ku.*
  7.49
 शीतातपाभिघातान् Ms.*
  12.77 attacks of heat and cold
 so दुःख˚,  शोक˚ &c.
 

(In Vaiśeṣika Phil.) Striking against (such as gives rise to sounds &c.
 ),  regarded as a kind of संयोग.

Striking back,  driving or warding off. 

Extirpation,  complete destruction or removal
 दुःखत्रयाभिघाताज्विज्ञासा तदभिघातके हेतौ Sāṅ. K.*
  1.

Abrupt or vehement articulation of words (as of Vedic texts)
 sudden shock.

तम् The combination of the 4th letter of any class with the first or third letter of that class
 of the second with the first
 and of the third with the second letter of any class
 अभिघातं स्यात्पूर्वं वैदद्वित्र्यादिवर्णाश्चेत् । नववर्गाणां नवतो धरणीचन्द्रद्विरामाद्याः Śabdak.

A harsh pronunciation caused by the neglect of Sandhi rules.

Apte 1890

English

 अभिघात,  
घातक,  
तकिन् &c. See under अभिहन्. 

 अभिघातः 1 Striking,  (fig. also)
 beating,  smiting,  attack,  injury,  hurt
 तटाभिघातादिव लग्नपंके Ku. 7. 49
 शीतातपाभिघातान् Ms. 12. 77 attacks of heat and cold
 so दुःख°,  शोक° &c. 
2 (In Vaiśeṣika phil.) Striking against (such as gives rise to sounds &c.),  regarded as a kind of संयोग. 
3 Striking back,  driving or warding off. 
4 Extirpation,  complete destruction or removal
 दुःखत्रयाभिघाताज्जिज्ञासा तदभिघातके हेतौ Sāṅ. K. 1. 
5 Abrupt or vehement articulation of words (as of Vedic texts)
 sudden shock. 
तं 1 The combination of the 4th letter of any class with the first or third letter of that class
 of the second with the first
 and of the third with the second letter of any class
 अभिघातं स्यात्पूर्वं वेदद्वित्र्यादिवर्णाश्चेत् । नववर्गाणां नवतो धरणीचंद्रद्विरामाद्याः Śabdak. 
2 A harsh pronunciation caused by the neglect of Saṃdhi rules. 

Monier Williams Cologne

English

 अभि-घात a m.
  (√ हन्),  striking,  attack

 infliction of injury,  damage,  Mn.
   xii,  77,  &c.
  

 striking back,  driving away,  warding off

 abrupt or vehement articulation (of Vedic text),  VPrāt.
  

 अभि-घात n.
  an irregular combination of consonants i.e. the combination of the fourth letter of gutturals,  cerebrals,  &c.
   with the first or third letter,  of the second with the first letter,  and of the third with the second letter of those classes of consonants.

 अभि-घात b See s.v.
 

Monier Williams 1872

English

 अभिघात अभि-घात,  अस्,  m. (rt. हन्), 
striking,  attack,  infliction of injury,  damage
 striking
back,  driving away,  warding off
 abrupt or vehement
articulation of Vedic texts
 (अम्),  n. the combina-
tion of the fourth letter of any class with the first or
third letter
 of the second with the first letter
 and
of the third with the second letter of any class.

 अभि-घात। See s. v.

Macdonell

English

 अभिघात abhi-ghāta,  m.
  blow,  stroke
 noxious 🞄effect
 -ghātin,  a.
  striking
 m.
  enemy.

Goldstucker

English

 अभिघात Tatpur. 1. m. (-तः)
	^1 Striking,  beating,  wounding
 e. g.
Kaṇāda S.: अभिघातान्मुसलसंयोगाद्धस्ते कर्म
 or Suśruta: वि-
घातादभिघाताद्वा हीनसत्त्वस्य &c.
 or Bhaṭṭik.: द्विष्कुर्वतां च-
तुष्कुर्वन्नभिघातं नगैर्द्विषाम् । वहिष्करिष्यन्संग्रामाद्रिपूञ्ज्व-
लनपिङ्गलः.
	^2 Pain,  infliction
 e. g. in a comm. of the
Yoga S. (on the word दौर्मनस्य): दौर्मनस्यमिच्छाभिघाता-
च्चेतसः क्षोभः
 or Lalitav.: मनःसंवरो धर्मलोकमुखमभिघा-
तव्यापादमिथ्यादृष्टिप्रहाणाय संवर्तते.
	^3 Warding off,  removal
e. g. in Gauḍapāda's comm. on the Sāṅkhyakār.: आधिभौ-
तिकस्य (scil. दुःखस्य) रक्षादिनाभिघातो दृष्टः.
	^4 (In the
Vājas. Prātisākhya.) The vehemence or physical excite-
ment which accompanies the recital of mantras at the
evening oblation (तृतीयसवन),  when the voice is loudest, 
it being low at the morning oblation (प्रातःसवन) and louder
in the noon-oblation (माध्यन्दिनसवन). Compare besides
the terms आयाम,  मार्दव,  विश्रम्भ,  आक्षेप.
2. n. (-तम्) A harsh pronunciation (e. g. when putting
a question),  produced by the neglect of Sandhi rules,  more
esp. by combining a preceding soft aspirate sound (घ,  झ, 
ढ,  ध,  भ) with a following unaspirate sound (either क,  च, 
ट,  त,  प or ग,  ज,  ड,  द,  भ),  or a hard aspirate sound
(ख,  छ,  ठ,  थ,  फ) with a following hard unaspirate sound
(क,  च,  ट,  त,  प),  or a soft unaspirate sound (ग,  ज,  ड, 
द,  ब) with a following hard aspirate sound (ख,  छ,  ठ, 
थ,  फ). (Keralagrantha,  as quoted by Rādhāk.) Also अभी-
घात. E. हन् with अभि,  kṛt aff. घञ् and न् changed to त्.

Benfey

English

 अभिघात अभिघात,  i. e. अभि-हन्।
Caus. + अ,  m.
 
 1. Striking,  Bhāṣāp.
117
 Kir. 5,  42.
 2. Hurting,  affliction. 
Man.  12,  77.
 -- Comp.
 
वप्र-,  m.
  but-
ting at a bank or mound.

Apte Hindi

Hindi

अभिघातः
पुं*
  - अभि+हन्+घञ्
"आघात करना, मारना चोट पहुँचाना, प्रहार"

अभिघातः
पुं*
  - अभि+हन्+घञ्
"विध्वंस, पूर्ण नाश, समूलोच्छेदन"

अभिघातम्
नपुं*
   - अभि+हन्+घञ्
कठोर उच्चारण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अभिघात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡುವುದು /ಬುಡಸಹಿತ ನಾಶಪಡಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > अभि + हन (हिंसागत्योः) - "घञ्" (३-३-१८)
अभिघात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಏಟು /ಹೊಡೆತ /ಪೆಟ್ಟು
प्रयोगाः - > "तटाभिघातादिव लग्नपङ्के"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-४९
अभिघात
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಯೋಗ

L R Vaidya

English

 aBiGAta {% (I) m. %} 1. Striking,  beating,  e.g. तडाभिघातादिव लग्नपंके
 2. complete destruction,  extirpation,  दुःखत्रयाभिघाताज्जिज्ञासा तदवघातके हेतौ Sank.K.1.

 aBiGAta {% (II) n. %} A harsh pronunciation produced by the neglect of sandhi rules.

Indian Epigraphical Glossary

English

 abhighāta (LP),  an injury.

Abhyankara Grammar

English

अभिघात  depression or sinking of the voice as required for the utterance of a circumflex vowel.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अभिघात 3. fehlerhaft für अभिवात.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अभिघातः,  पुं,
   (अभि + हन् + भावे घञ् ।) दण्डा-दिभिरभिहननं । आघातः । यथा,  --“अभिघाताभिचाराभ्यामभिषङ्गाभिशापतः” ।इति माधवकरः ॥
 प्रश्नादौ कवर्गादिवर्गाणां पूर्व्व-स्थितचतुर्थद्वितीयतृतीयचतुर्थवर्णाः क्रमेण पर-स्थितवर्गैकैकद्वित्रिवर्णयुक्ताः । तत्र क्ली । यथा --“अभिघातं स्यात् पूर्व्वं वेदद्वित्र्यब्धिवर्णाश्चेत् ।नगवर्गाणां परतो धरणीचन्द्रद्विरामाढ्याः” ॥
इति केरलग्रन्थः ॥
 (प्रहारः । अभिहननं । आ-घातः ।“चञ्चद्भुजभ्रमितचण्डगदाभिघात-संचूर्णितोरुयुगलस्य सुयोधनस्य” ।इति वेणीसंहारे । सङ्घर्षणं । संमर्द्दः । पीडनं ।क्लेशदानं । शोकक्षोभः ।“सम्भवांश्च वियोनीषु दुःखप्रायासु नित्यशः ।शीतातपाभिघातांश्च विविधानि भयानि च” ॥
इति मनुः । प्रतीकारः । अपसारणं ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अभिघात पु०
  अभि + हन--भावे घञ् । १ निःशेषहनने समू-लनाशने “दुःखत्रयाभिघाताज्जिज्ञासा तदभिघातके हेतौ”सां० का० । २ ताडने । “तडाभिघातादिव लग्नपङ्के”कुमा० । अभिहन्यतेऽस्मै फलाय उद्दिश्यार्थे बा० घञ् ।द्रव्यान्तरक्रियया उत्पादितद्रव्यान्तरसंयोगे,  वैशेषि-कोक्ते शब्दहेतौ,  संयोगिनोर्मिथोविभागजनकक्रिया-हेतौ च ३ संयोगभेदे । यथोक्तं “नोदनाभिघातात्संयुक्तसंयोगाच्च पृथिव्यां कर्म्मेति वै० सू० । “यः संयोगःशब्दनिमित्तकारणं,  यज्जनितं कर्म्म संयोगिनोः परस्पर-विभागहेतुश्च भवति स संयोगविशेषोऽभिघातः नोदनं तुतद्विलक्षणः संयोगः । ताभ्यामप्रि प्रत्येकं कर्म्म जन्यते पङ्का-ख्यायां पृथिव्यां चरणेन नोदनात् चरणाभिघाताच्च कर्म्मजायते तत्र पङ्कः समवायिकारणम् नोदनाभिघातौ यथायथमसवायिकारणम् गुरुत्ववेगप्रयत्ना निमित्तकारणानिसंयुक्तसंयोगात् नोदनाभिघाताद्वा पङ्के कर्म पङ्कस्थिते घटादावपि,  तत्समकालमेव कर्मदर्शनादिति” श० उपम्करः ।“आत्मसंयोगप्रयत्नाभ्यां हस्ते कर्म,  तथा हस्तसंयोगाच्चमुषले,  अभिघातजे मुषले कर्म्मणि व्यतिरेकादकारणं हस्त-संयोगः” बै० सू० तथात्मसंयोगात् हस्तकर्मणि,  अभिघाता-न्मुषलसंयोगाच्च हस्ते कर्म “आत्मजन्या भवेदिच्छा इच्छा-जन्या भवेत् कृतिः कृतिजन्या भवेच्चेष्टा चेष्टाजन्या भवेत्क्रिये” त्युक्तिममुसृत्याह आत्ससंयोगप्रयत्नाभ्यां हस्तेसमवाथि-कारणे कर्म,  तस्य च कर्मणः प्रयत्नवदात्मसंयोगोऽसमवायिकारणं प्रयत्नस्तु निमित्तकारणम् प्रयत्नवदात्मसंयोगासमवायिकारणिका च क्रियैव चेष्टा । तथा उत्क्षेपबद्धस्तसंयोगात्मुषले उत्क्षेपणं कर्म जायते । तथाच प्रयत्नवदात्मसंयुक्ते-न हस्तेन यो मुषलस्य संयोगः स तत्रासमायिकारणम् मुषलंसमवायिकारणमिति । उदूखलाभिहतस्य मुषलस्य कर्म-यदुत्पपतनं जायते तत्र कारणमाह । मुषलादौ उत्पतनकर्मणि अभिघात एव हेतुः,  न तु हस्तसंयोगः तस्य तं प्रतिकारणत्वेनान्ययासिद्धत्वात् तद्व्यतिरेकेऽपि अभिघात-मात्रेण अभिहतप्रधानगुरुद्रव्य संयोगेनैव उत्पतनदर्शनात्यथा भूम्यादौ हस्तेन वेगक्षिप्तलोष्टादेर्हस्तयोगं विनाऽपिउत्पत्ति र्दृश्यतेऽत उत्पतने अभिघात एव असमनायि-कारणम् “अभिघातात् मुषले संयोगाद्धस्ते कर्म” वै० सू०अभिघातात् अभिघातजनितसंस्कारजनितात् हस्तमुषल-संयोगात् हस्ते उत्पतनं कर्म तत्र मुषलसंयोगोऽसमायि-कारणम् । तीव्रवेगप्रयुक्तक्रियाजनितः संयोगः शब्दहेतुः ।“तृतीयः स्यात् कर्म्मजोऽपि द्विधैव परिकीर्त्तितः अभि-घातोनोदनञ्च शब्दहेतुरिहादिमः । शब्दाहेतुर्द्वितीयःस्यादिति” “शब्दोध्वनिश्च वर्ण्णश्च मृदङ्गादिभवोध्वनिः ।“कण्ठसंयोगादिजन्यावर्ण्णास्ते कादयोमता” इति च भाषा०अतएवोक्तम् “कण्ठताल्वाद्यभिघातजन्यः शब्दः” इतिवृद्धैः । शिक्षायामप्युक्तम् “आत्मा बुद्ध्या समेत्यार्थान्मनोयुङ्क्ते विवक्षया । मनः कामाग्निमाहन्ति स प्रेरयतिमारुतम् । सो दीर्ण्णो मूर्द्ध्न्यभिहतो वक्त्रमापद्य मारुतःवर्ण्णान् जनयते” इति । स उदीर्णः सन्धिः पादपूरणार्थः ।मृदङ्गादौ तीव्रवेगेन काष्ठादिताडनसंयोगे शब्दोजन्यतेइति लौके प्रसिद्धिः । वृक्षादौ प्रवलतरवायुसंयोगाच्च-शब्दो ध्वन्यात्मक एव । मृदुवेगेन क्रियया संयोगेनोदनरूपे न शब्दः इति तस्यं शब्दाहेतुत्वमुक्तम् अधिकंनोदनशब्दे वक्ष्यते । “अभिघातोऽस्त्यस्य अर्श० अच् ।अभिघातयुक्ते त्रि०
  “अभिघातं स्यात् पूर्व्वं वेदद्वित्र्यदि-वर्णायेत् । नववर्गाणां नवतो धरणीचन्द्रद्विरामाद्या” इतिकेरलोक्ते वर्णभेदे,  न०
  शब्दकल्पद्रुमः ।

Capeller

German

 अभिघात m.
  Schlag,  Anschlag.
°तिन्
treffend
 m.
  Feind.

Stchoupak

French

 अभि-घात-
 m.
  coup,  attaque,  dommage 
 -इत- a. v. frappé.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.