धातुः: गृध्
मूलधातुः: गृधु
धात्वर्थः: अभिकाङ्क्षायाम्
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: गृध्यति
अनुबन्धादिविशेषः: पुषादिः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

गृधुँ गृधु  (अर्थः)  अभिकाङ्क्षायाम्
( गृध्यति जगर्ध, जगृधतुः, जगर्धिथ, जगृधिव गर्धितागर्धिष्यति गृध्यतु अगृध्यत् गृध्येत्, गृध्यात् अगृधत् जिगर्धिषति जरीगृध्यते जर्गर्धि ) इत्यादि ( माणवकं गर्धयते, वञ्चयतीत्यर्थः "गृधिवञ्च्योः प्रलम्भने'' इत्यकर्त्रभिप्रायेऽपि तङ् अन्यत्र श्वानं गर्धयति गर्धयत इति वा, गर्धमस्योत्पादयतीत्यर्थः (गृध्नुः) "त्रसिगृधि'' इति क्नुः (गर्धनः) "जुचङ्क्रम्य'' इति युच् (गर्धित्वा, गृध्वा ) उदित्त्वादिड्विकल्पः ( गृद्धः गृध्रः ) "सुसूधाञगृधिभ्यः क्रन्'' इति क्रन् 137

गृधुँ गृधु  अभिकाङ्घायाम् 
- गृध्यति  जगर्ध  गर्धिता  अगृधत्  गर्धित्वा गृद्ध्वा  गृद्धः  गृध्रः  गृध्नुः  गर्द्धनः  139

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“गृधु अभिकाङ्क्षायाम्”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘गृधेर्गृध्यति काङ्क्षायां, गर्धेस्तत्रैव गर्धयेत्।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>गर्धकः-र्धिका, गर्धकः-र्धिका, <a href="#foot_krm04">4</a> जिगर्धिषकः-षिका, <a href="#foot_krm05">5</a> जरीगृधकः-धिका;</li> <li> गर्धिता-त्री, गर्धयिता-त्री, जिगर्धिषिता-त्री, जरीगृधिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> गृध्यन्-न्ती, <a href="#foot_krm07">7</a> गर्धयन्-न्ती, जिगर्धिषन्-न्ती;</li> <li> -- गर्धिष्यन्-न्ती-ती, गर्धयिष्यन्-न्ती-ती, जिगर्धिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- <a href="#foot_krm08">8</a> व्यतिगृध्यमानः, गर्धयमानः, -- जरीगृध्यमानः;</li> <li> व्यतिगर्धिष्यमाणः, गर्धयिष्यमाणः, -- जरीगृधिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm09">9</a> सङ्घृत्-सङ्घृद्-सङ्गृधौ-सङूगृधः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm10">10</a> गृद्धम्-गृद्धः-गृद्धवान्, गर्धितः, जिगर्धिषितः, जरीगृधितः-तवान्;</li> <li> गृधः, <a href="#foot_krm11">11</a> धनगर्धी, <a href="#foot_krm12">12</a> गर्धनः, <a href="#foot_krm13">13</a> <a href="#foot_krm14">14</a> गृध्नुः, <a href="#foot_krm15">15</a> गर्धः, जिगर्धिषुः, जरीगृधः;</li> <li> <a href="#foot_krm16">16</a> गर्धितव्यम्, गर्धयितव्यम्, जिगर्धिषितव्यम्, जरीगृधितव्यम्;</li> <li> गर्धनीयम्, गर्धनीयम्, जिगर्धिषणीयम्, जरीगृधनीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm17">17</a> गृध्यम्, <a href="#foot_krm18">18</a> गर्ध्यम्, जिगर्धिष्यम्, जरीगृध्यम्;</li> <li> ईषद्गर्धः-दुर्गर्धः-सुगर्धः;</li> <li> -- -- गृध्यमानः, गर्ध्यमानः, जिगर्धिष्यमाणः, जरीगृध्यमानः;</li> <li> गर्धः, गर्धः, जिगर्धिषः, जरीगृधः;</li> <li> गर्धितुम्, गर्धयितुम्, जिगर्धिषितुम्, जरीगृधितुम्;</li> <li> गृद्धिः, गर्धना, जिगर्धिषा, जरीगृधा;</li> <li> गर्धनम्, गर्धनम्, जिगर्धिषणम्, जरीगृधनम्;</li> <li> <a href="#foot_krm19">19</a> गर्धित्वा-गृद्ध्वा, गर्धयित्वा, जिगर्धिषित्वा, जरीगृधित्वा;</li> <li> प्रगृध्य, प्रगर्ध्य, प्रजिगर्धिष्य, प्रजरीगृध्य;</li> <li> गर्धम् २, गर्धित्वा २, <a href="#foot_krm20">20</a> गृद्ध्रः। </li> <li>गर्धम् २, गर्धयित्वा २, जिगर्धिषम् २, जिगर्धिषित्वा २, जरीगृधम् २;</li> <li> जरीगृधित्वा २;</li> <li> </li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (४२४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (४-दिवादिः-१२४६। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १२३)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। अस्य धातोः सेट्कत्वात् सनि ‘जिगर्धिषकः’ इति रूपमेव साधु। क्षीर- तरङ्गिण्यां इडभावघटितप्रयोगो दृश्यते ‘जिघृत्सति’ इति;\n\n तत्र प्रमाणं नोपलभ्यते।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। ‘रीगृदुपधस्य च’ (७-४-९०) इति यङ्न्ते सर्वत्र अभ्यासस्य रीगागमः।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[३। ‘दिवादिभ्यः--’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनो ङिद्वद्भावात् अङ्गस्य गुणो न।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[४। गर्धयन् माणवकम्। प्रतारयन् इत्यर्थः। ‘गृधिवञ्च्योः प्रलम्भने’ (१-३-६९) इति ण्यन्ताद् गृधेः परस्मैपदमेव। अन्यत्र, ‘श्वानं गर्धयन् गर्धयमानः’ इति भवति। स्पृहामुत्पादयन् इत्यर्थः।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[५। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति शानच्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[६। पदान्ते ‘एकाचो बशो भष् झषन्तस्य स्घ्वोः’ (८-२-३७) इति भष्भावः। जश्त्वं चर्त्वञ्च।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[७। उदित्त्वेन क्त्वायामिटो विकल्पनात् ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इत्यनेन निष्ठायाम् इण्णिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[८। ‘सुष्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः। ‘झषस्तथोर्धोऽधः’ (८-२-४०) इति धत्वम्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[९। ‘जुचङ्क्रम्यदन्द्रम्यसृगृधि--’ (३-२-१५०) इत्यादिना ताच्छीलिको युच्।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[आ। ‘कपिश्चङ्क्रमणोऽद्यापि नासौ भवति गर्धनः। कुर्वन्ति कोपनं तारा मण्डना गगनस्य माम्।।’ भ। का। ७-१६।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[१०। ‘त्रसिगृधिधृषिक्षिपेः--’ (३-२-१४०) इति क्रुः ताच्छीलिकः। ‘नेड् वशि कृति’ (७-२-८) इति इण्णिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[B। ‘नभ्यांस्तुभ्य विभो जयेति नुवते क्लिद्यन् प्रमेद्यद्रुजं क्ष्विद्यन् ऋद्धिमगृध्नवेऽपि स विमृश्याक्षीयमाणां ददौ।।’ धा। का। २-६७।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [पृष्ठम्०४१५+ २१]</li> <li id="foot_krm17">17 => [[१। ‘ऋदुपधात्--’ (३-१-११०) इति क्यप्।]]</li> <li id="foot_krm18">18 => [[आ। ‘इत्यः शिष्येण गुरुवद् गृध्यमर्थमवाप्स्यसि।।’ भ। का। ६-५५।]]</li> <li id="foot_krm19">19 => [[२। ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इति क्त्वायामिड्विकल्पः। इट्पक्षे ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति कित्त्वनिषेधात् गुणो भवति।]]</li> <li id="foot_krm20">20 => [[३। ‘सुसूधाञ्गृधिभ्यः क्रन्’ (द। उ। ८-४२) इति क्रन् प्रत्ययः। गृध्रः = लुब्धकः, श्येनो वा।]]</li></ul>

गर्ध् (ग꣡र्धँ꣡ अभिकाङ्क्षायाम् - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = गर्धनम्
अनीयर् = गर्धनीयः - गर्धनीया
ण्वुल् = गर्धकः - गर्धिका
तुमुँन् = गर्धयितुम्
तव्य = गर्धयितव्यः - गर्धयितव्या
तृच् = गर्धयिता - गर्धयित्री
क्त्वा = गर्धयित्वा
ल्यप् = प्रगर्ध्य
क्तवतुँ = गर्धितवान् - गर्धितवती
क्त = गर्धितः - गर्धिता
शतृँ = गर्धयन् - गर्धयन्ती
शानच् = गर्धयमानः - गर्धयमाना

गृध् (गृ꣡धुँ꣡ अभिकाङ्क्षायाम् - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = गर्धनम्
अनीयर् = गर्धनीयः - गर्धनीया
ण्वुल् = गर्धकः - गर्धिका
तुमुँन् = गर्धितुम्
तव्य = गर्धितव्यः - गर्धितव्या
तृच् = गर्धिता - गर्धित्री
क्त्वा = गर्धित्वा / गृद्ध्वा
ल्यप् = प्रगृध्य
क्तवतुँ = गृद्धवान् - गृद्धवती
क्त = गृद्धः - गृद्धा
शतृँ = गृध्यन् - गृध्यन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

गृधुँ गृधु  अभिकाङ्क्षायाम्
- गृध्यति  अगृधत्  जिघृत्सति  सिपि धातोरुर्वा (8274)-अजर्घाः अजर्घत्, यङ्लुगन्ताल्लङ्, अजर्गर्धीत् लुङि  त्रसिगृधि (32140) इति क्नुः-गृध्नुः  जुचङ्क्रम्यदन्द्रम्यसृगृधिज्वल (32150) इति युच्-गर्धनः  सुसूधागृधिभ्यः क्रन् (द0 उ0 842)-गृध्रः  गृद्ध्वा गर्धित्वा  गर्धः  गृद्धः  चुरादो गृधिवञ्च्योः प्रलम्भने (1367) तङ्-गर्धयते  134

गर्द्ध - अभिकाङ्क्षायाम् (चुरा० उभ० सक० से०) गर्द्धयति-ते ।

पदविभागः - >धातुः

गृधु - अभिकाङ्क्षायाम् (दिवा० पर० सक० से०) गृध्यति ।

पदविभागः - >धातुः

अभिकाङ्क्षायाम् (abhikAGkSAyAm)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)