| YouTube Channel

अब्राह्मण (abrAhmaNa)

 
Capeller Eng
English
1 अ॑ब्राह्मण
m.
 no Brahman.
2 अब्राह्मण॑
a.
 without Brahmans.
Spoken Sanskrit
English
अब्राह्मण abrAhmaNa
adj.
 without Brahmans
अब्राह्मण abrAhmaNa
m.
 not a Brahman
Apte
English
अब्राह्मण [abrāhmaṇa],
a.
 Devoid of or without Brāhmaṇas. -णः Not a Brāhmaṇa
अब्राह्मणादध्ययनमापत्काले विधीयते । ... नाब्राह्मणे गुरौ शिष्ये । वासमात्यन्तिकं वसेत्
Ms.*
 2.241-2
(= शूद्र) six kinds are usually mentioned.
Apte 1890
English
अब्राह्मण a. Devoid of or without Brāhmaṇas.
णः Not a Brāhmaṇa
Ms. 2. 241-2
(= शूद्र)
six kinds are usually mentioned.
Monier Williams Cologne
English
1. अ॑-ब्राह्मण
m.
 not a Brāhman,
AV.
&c.
अ-ब्राह्मण॑
mfn.
 without Brāhmans,
ŚBr.
Monier Williams 1872
English
अ-ब्राह्मण, अस्, m. not a Brāhman
(अस्, आ,
अम्), without Brāhman.
Macdonell
English
अब्राह्मण á-brāhmaṇa,
m.
 no Brāhman
a.
 🞄lacking Brāhmans.
Goldstucker
English
अब्राह्मण I. Tatpur. 1. m. (-णः)
^1 Not a Brāhmaṇa, any
one in general except a Brāhmaṇa
e. g. in the Śatapath.:
…तद्वै नाब्राह्मणः पिबेदग्नौ ह्यधिश्रयन्ति तस्मान्नाब्राह्मणः
पिबेत्
or in the Chhānd. Upan.: तं होवाच नैतदब्राह्मणो
विवक्तुमर्हति (where ‘none but a Brāhmaṇa’ implies ‘be-
cause the Brāhmaṇas alone are upright’)
or in the Mi-
tākṣ.: अश्वाद्वडवायामश्वः । तस्माद्ब्राह्मणाद्ब्राह्मण्यामुत्पन्नोऽब्रा-
ह्मण इति विरुद्धम्
[but so far, by the fact of negation,
comparable to a Brāhmaṇa, that a man, not a lump of
earth &c. is implied
this sense is conveyed when Patanjali
gives अब्राह्मण as an instance to the meaning ‘similar’ of
न, in his comment on the Nyāya to Pāṇ. III. 1. 12. and VI.
1. 71., omitted in the mutilated reprint of the Calc. edition:
नञ्युक्तमिवयुक्तं वा (to VI. 1. 71.: नञ्युक्त इवयुक्ते वा) य-
त्किंचिदिह दृश्यते । अन्यस्मिंस्तत्सदृशे कार्यं विज्ञायते । तथा
ह्यर्थो गम्यते । (VI. 1. 71.: तद्यथा ।) अब्राह्मणमानयेत्युक्ते ब्रा-
ह्मणसदृश एवानीयते (to VI. 1. 71.: ब्राह्मणसदृशमेवानयति)
नासौ लोष्टमानीय कृती भवति
or the latter words more
completely to the same Nyāya, VI. 1. 135. (omitted in the
Calc. ed. and therefore also in the reprint of that edition):
अब्राह्मणमानयेत्युक्ते ब्राह्मणसदृशं क्षत्रियमानयति । नासौ &c.].
^2 A twice-born man who is not a Brāhmaṇa, i. e. a Ksha-
triya or a Vaiśya
e. g. in Manu: अब्राह्मणादध्ययनमा-
पत्काले विधीयते (Kullūka: ब्राह्मणादन्यो यो द्विजः क्षत्रि-
यस्तदभावे वैश्यो वा)
or in Jaimini's Sūtra: अब्राह्मणे च
दर्शनात् (where a Kshatriya is meant)
or in the Vārttika
to Pāṇ.: अब्राह्मणगोत्रमात्राद्युवप्रत्ययस्योपसंख्यानम् (Kaiyy.:
तेन वैश्यगोत्रादपि सिध्यति, i. e. a Kshatriya and a Vaiśya
comp. the other Vārtt. of II. 4. 58. in the Calc. ed.)
or in
the Vājas.: अशूद्रा अब्राह्मणास्ते प्राजापत्याः (scil. पशवः).
^3 A Śūdra (i. e. the reverse of a Brāhmaṇa, the last of the
castes, while the Brāhmaṇa is the first &c.)
e. g. in Manu:
अब्राह्मणः संग्रहणे प्राणान्तं दण्डमर्हति
(Kullūka: अब्राह्मणो
ऽत्र शूद्रः).
^4 A bad Brāhmaṇa, an impious Brāhmaṇa
e. g. in the Ādiparvan of the Mahābh.: स पीडितो देव-
यान्या महर्षिः समाह्वयत्संरम्भाच्चैव काव्यः । असंशयं मामसुरा
द्विषन्ति ये मे शिष्यानागतान्दूषयन्ति । अब्राह्मणं कर्तुमिच्छन्ति
रौद्रास्ते मां यथा व्यभिचरन्ति नित्यम्.
2. f. (-णी) The fem. of अब्राह्मण in the foregoing mean-
ings
e. g. Nārada: स्वैरिण्यब्राह्मणी वेश्या दासी निष्कासिनी
च याः । गम्याः स्युरानुलोम्येन स्त्रियो न प्रतिलोमतः (Vīra-
mitr.: अब्राह्मणीति स्वैरिण्यविशेषणम्). E. अ neg. and ब्राह्मण.
II. Bahuvr. m. f. n. (-णः-णा-णम्) Without Brāhmaṇas
e. g. in the Vāyu Pur.: ममाध्वरे शंसितारः स्तुवन्ति रथंतरे
साम गायन्ति गेयम् । अब्राह्मणे ब्रह्मसत्रे यजन्ते &c. E. अ
priv. and ब्राह्मण.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अब्राह्मण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ /ಪತಿತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ
निष्पत्तिः - > अप्राशस्त्ये न० ब०
व्युत्पत्तिः - > न ब्राह्मणः
प्रयोगाः - > "अब्राह्मणास्तु षट् प्रोक्ता ऋषिणा तत्त्ववादिना । आद्यो राजभृतस्तेषां द्वितीयः क्रयविक्रयी । तृतीयो बहुयाज्यः स्यात् चतुर्थो ग्रामयाजकः । पञ्चमस्तु वृतस्तेषां ग्रामस्य नगरस्य च । अनागतां तु यः पूर्वं सादित्यां चैव पश्चिमाम् । नोपासीत द्विजः सन्ध्यां स षष्ठोऽब्राह्मणः स्मृतः ॥"
अब्राह्मण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಲ್ಲದ /ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಹಿತವಾದ
अब्राह्मण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲದವನು
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. अ꣡ब्राह्मण 1. auch so v. a.: kein echter Brahmane, Hemādri 1, 28, 3 ff.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अब्राह्मण
पु०
 अप्राशस्त्ये
न०
 त० । १ अप्रशस्तब्राह्मणे “समम-ब्राह्मणेदानं द्विगुणं ब्राह्मणब्रुवे” इति पुरा० अब्राह्मणाश्चषट् स्मृतौ दर्शिताः । “अब्राह्मणास्तु षट्प्रोक्ता ऋषिणातत्त्ववादिना । आद्यो राजभृतस्तेषां द्वितीयः क्रयविक्रयतृतीयो बहुयाज्यःस्याच्चतुर्थो ग्रामयाजकः । पञ्चमस्तुवृतस्तेषां ग्रामस्य नगरस्य च । अनागतान्तु यः पूर्व्वांसादित्यां चैव पश्चिमाम् । नोपासीत द्विजः सन्ध्यां सषष्ठोऽब्राह्मणः स्मृतः” आ० त० शाता० । एवमन्येऽषि स्मृत्यु-क्तावेदितव्याः । २ ब्राह्मणसदृशे क्षत्रियादौ भट्टदैवज्ञादौच “अब्राह्मणादध्ययनमापत्काले विधीयते । अनुव्रज्या चशुश्रूषा यावदध्ययनं गुरोः” मनुः । भेदे
न०
 त० ३ ब्रा-ह्मणभिन्ने शूदादौ च “नैतदब्राह्मणोवक्तुमर्हति समिधमाहरउप त्वा नेष्ये” इति छा० उ० ।
Capeller
German
1. अ॑ब्राह्मण
m.
 kein Brahmane.
2. अब्राह्मण॑ Adj. ohne Brahmanen.
Stchoupak
French
अ-ब्राह्मण-
m.
 un non-Brâhmane.