| YouTube Channel

अब्ज (abja)

 
शब्दसागरः
English
अब्ज
m.
 (-ब्जः)
1. The moon.
2. A kind of tree, (Barringtonia acutangula.)
3. The physician of the gods. See धन्वन्तरि.
mn. (-ब्जः-ब्जं) A conch.
n.
(-ब्जं)
1. A lotus.
2. A large number, a million of millions.
E.
 अब् for
अप् water, and ज who is born
from the situation of the things
named, or their production at the churning of the ocean.
Capeller Eng
English
अब्ज
a.
 born in water
n.
 a lotus-flower.
Yates
English
अब्ज (ब्जः) 1.
m.
 The moon
a
conch.
n.
 A lotus.
Spoken Sanskrit
English
अब्ज - abja -
adj.
 - giga- [ computer ]
अब्ज - abja -
adj.
 - born in water
अब्ज - abja -
m.
 - conch
अब्ज - abja -
m.
 - moon
अब्ज - abja -
m.
 - son of vizAla
अब्ज - abja -
m.
 - Indian Oak [ Barringtonia acutangula - Bot. ]
अब्ज - abja -
n.
 - lotus
अब्ज - abja -
n.
 - milliard
अब्ज - abja -
m.
 - son of vizAla
विशालिक - vizAlika -
m.
 - endearing forms of names beginning with vizAla
विशालिल - vizAlila -
m.
 - endearing forms of names beginning with vizAla
विशालिय - vizAliya -
m.
 - endearing forms of names beginning with vizAla
अब्ज - abja -
n.
 - milliard
अब्ज abja
adj.
 giga- [ computer ]
अब्जाङ्का abjAGkA
m.
 gigabit [ computer ]
अब्जप्रतिचरक्रिया abjapraticarakriyA
f.
 gigaflop [ computer ]
अब्जाष्ट abjASTa
n.
 gigabyte (GB) [ computer ]
अब्जाष्टकानि abjASTakAni
n.
 gigabyte (GB) [ computer ]
अतिकाय atikAya
adj.
 gigantic
उत्कट utkaTa
adj.
 gigantic
दर्शनीय darzanIya
m.
 Sodom apple [ Asclepias gigantea - Bot. ]
किलकिञ्चित kilakiJcita
n.
 amorous noise [ whimpering, moaning, giggling, etc ]
क्राथयति { क्रथ् } krAthayati { krath } verb caus. be in high gig
शिववल्लभ zivavallabha
m.
 gigantic swallow-wort
Wilson
English
अब्ज
m.
 (-ब्जः)
1 The moon.
2 A kind of tree, (Barringtonia acutangula.)
3 The physician of the gods. See धन्वन्तरि.
mn. (-ब्जः-ब्जं) A
conch.
n.
 (-ब्जं)
1 A lotus.
2 A large number, a million of millions.
E.
 अव् for अप् water, and ज who is born
from the situation of the
things named, or their production at the churning of the ocean.
Apte
English
अब्ज [abja],
a.
 [अप्सु जायते, जन्-ड] Born in or produced from water
Ms.*
 5.112. अब्जेषु चैव रत्नेषु 8.1
ब्जः The conch
गाण्डीवं व्याक्षिपत्पार्थः कृष्णो$प्यब्जमवादयत्
Mb.
 * 7. 129.38. (n. also).
The moon.
Camphor.
N.
 of a tree, Barringtonia Acutangula (निचुल).
Dhanvantari, physician of the gods, said to be produced at the churning of the ocean along with other jewels.
cf.
 अब्जस्तु निचुले शङ्खे पद्मे धन्वन्तरावपि । वैद्येन्दोरपि ... Nm.
ब्जम् A lotus.
One thousand millions.
Comp.
 -कर्णिका the seed vessel of lotus. -जः, -भवः, -भूः, -योनिः epithets of Brahmā, (being supposed to have sprung from the lotus which arose form the navel of Viṣṇu) -कान्तः a class of ten-storyed buildings. Māna. 28.18. -दृश्, -नयन, -नेत्र, -लोचन
&c.
a.
 lotuseyed, having large beautiful eyes. -बान्धवः 'a friend of lotuses, ' the sun.
भोगः the root of a lotus.
a cowrie (वराटक) as large as a conch.-वाहनः 'carrying the moon on his forehead, ' epithet of Śiva. (-ना) 'having the lotus for her seat, '
N.
 of Lakṣmī. -स्थितः
N.
 of Brahmā. -हस्तः the sun (represented as holding a lotus in one hand).
Apte 1890
English
अब्ज a. [अप्सु जायते, जण्-ड] Born in or produced from water Ms. 5. 112, 8. 100
ब्जंः 1 The conch (n. also).
2 The moon.
3 Camphor.
4 N. of a tree (निचुल).
5 Dhanvantari, physician of the gods, said to be produced at the churning of the ocean along with other jewels.
ब्जं 1 A lotus.
2 One thousand millions.
Comp.
कर्णिका the seed vessel of a lotus.
जः,
भवः,
भूः,
योनिः epithets of Brahmā, (being supposed to have sprung from the lotus which arose from the navel of Viṣṇu).
दृश्,
नयन,
नेत्र,
लोचन &c. a. lotuseyed, having large beautiful eyes.
बांधवः ‘a friend of lotuses, ’ the sun.
भोगह् {1} the root of a lotus. {2} a cowrie (वराटक) as large as a conch.
वाहनः ‘carrying the moon on his forehead, ’ epithet of Śiva. (
ना) ‘having the lotus for her seat, ’ N. of Lakṣmī.
स्थितः N. of Brahmā.
हस्तः the sun (represented as holding a lotus in one hand).
Monier Williams Cologne
English
अब्-ज
mfn.
 (fr. 2. अ॑प् and √ जन्), born in water
अब्-ज
m.
 the conch
the moon
the tree Barringtonia Acutangula
N.
 of Dhanvantari (physician of the gods, produced at the churning of the ocean)
a son of Viśāla
अब्-ज
n.
 a lotus
a milliard (cf. पद्म).
Monier Williams 1872
English
अब्ज अब्-ज, अस्, आ, अम् (fr. अप् and rt. जन्),
born in water
(अस्), m. the conch
the moon
the
tree Barringtonia Acutangula
Dhanvantari, physician
of the gods, produced at the churning of the ocean
N. of a son of Viśala
(अम्), n. a lotus
a large
number of millions.
—अब्ज-ज, अस्, m. an epithet of
Brahmā (sprung at the creation from the lotus,
which arose from the navel of Viṣṇu).
—अब्ज-दृश्,
क्, क्, क्, or अब्ज-नयन, अस्, आ, अम्, or अब्ज-नेत्र,
अस्, आ, अम्, lotus-eyed, having large fine eyes.
—अब्ज-
बान्धव, अस्, m. the sun (friend of the lotus).
—अब्ज-भव, अस्, m. Brahmā, a Brāhman.
—अब्ज-
भोग, अस्, m. the root of a lotus.
—अब्ज-योनि, इस्,
m. epithet of Brahmā [cf. अब्ज-ज].
—अब्ज-वाहन,
अस्, m. epithet of Śiva, ‘carrying the moon’ on his
forehead.
—अब्ज-हस्त, अस्, m. the sun (represented
as holding a lotus in one hand).
2. अब्ज, Nom. P. अब्जति, &c., to become a lotus
flower.
Macdonell
English
अब्ज ab-ja,
a.
 aquatic
n.
 lotus
-bhū,
m.
 🞄Lotus-burn (Brahmā)
-saras,
n.
 lotus pond.
Goldstucker
English
अब्ज Tatpur. 1. m. f. n. (-ब्जः-ब्जा-ब्जम्) Born or produced
in, or by, water.
2. m. (-ब्जः)
^1 The moon.
^2 Dhanwantari, the physi-
cian of the gods (he having arisen from the ocean when it
was churned for the amṛta).
^3 A fish.
^4 The ratan (Calamus
rotang).
^5 The name of two other aquatic plants:
a. Valisneria
octandra
b. Barringtonia acutangula.
^6 The proper name of
the father of Viśala
see also अब्जककुभ.
^7 (In Arithmetic
sometimes used to denote) the numeral 1. Comp. चन्द्र.
3. m. n. (-ब्जः-ब्जम्) The conch.
4. n. (-ब्जम्)
^1 A lotus
(according to the Sārasvatā-
bhidhāna the white esculent variety
‘पङ्कजकैरवे’).
^2 A
large number, a million of millions
Līlavatī: एकदशशत-
सहस्रायुतलक्षप्रयुतकोटयः क्रमशः । अर्बुदमब्जं खर्वनिखर्वम-
हापद्मशङ्कवस्तस्मात् । जलधिश्चान्त्यं मध्यं परार्धमिति दशगु-
णोत्तराः संज्ञाः । संख्यायाः स्थानानां व्यवहारार्थं कृताः पूर्वैः.
^3 A sort of collyrium
see रसाञ्जन.
5. f. (-ब्जा) A pearl oyster. [The meanings 2. 3. 4. 5. a.,
4. 3. and 5. are given in Sureśvara's Śabdapratīpa, where
the word is thus defined: अब्जं रसाञ्जने पद्मे स्त्रियां शुक्तौ
च पुंसि च । शङ्खशैवलमत्स्येषु वेतसे रजनीकरे.] Compare
अब्जा. E. अप् and ज.
Benfey
English
अब्ज अब्ज, i. e. अप्-ज (vb. जन्),
I.
adj.
 ,
f.
 जा, Born or produced in or by
water, Man. 5, 112.
II.
n.
 A lotus,
--
Comp.
निल-,
n.
 a blue lotus.
Apte Hindi
Hindi
अब्ज
वि* - अप्सु जायते-अप्+जन्+ड
जल में पैदा हुआ या जल से उत्पन्न
अब्जम्
नपुं*
 - अप्सु जायते-अप्+जन्+ड
कमल
अब्जम्
नपुं*
 - अप्सु जायते-अप्+जन्+ड
एक अरब की संख्या
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अब्ज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಂದ್ರ
अब्ज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧನ್ವಂತರಿ
अब्ज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರಿಹಲಸಿನ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > जनी (प्रादुर्भावे) - "डः" (३-२-९७)
व्युत्पत्तिः - > अप्सु जायते
अब्ज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಂಬು /ಶಂಖ
अब्ज
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲವಣ /ಉಪ್ಪು
अब्ज
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಮಲ /ತಾವರೆ
विस्तारः - > "लवणाम्बुजयोरब्जं क्लीबे शङ्खे तु पुंसि वा । पुंस्येव निचुले शीतरश्मौ धन्वन्तरावपि ॥" - नानार्थर०
अब्ज
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೂರು ಕೋಟಿ /ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಲಕ್ಷ
अब्ज
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಣಗಿಲೆ ಗಿಡ
अब्ज
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ
अब्ज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಘ /ಮೋಡ
निष्पत्तिः - > डुदाञ् (दाने) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > अपः ददाति
अब्ज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಸ್ತೆ /ಕೊನ್ನಾರಿಗೆಡ್ಡೆ
अब्ज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರ್ಷ /ಸಂವತ್ಸರ
निष्पत्तिः - > आप्लृ (व्याप्तौ) - "दन्" ह्रस्वश्च निपा० (उ० ४-९८)
व्युत्पत्तिः - > आप्यन्ते ऋतुमासादयो येन
L R Vaidya
English
abja {% (I) m. %} 1. The moon
2. Dhanvantari, the physician of gods
3. camphor.
abja {% (II) n. %} 1. A lotus
2. one thousand millions.
abja {% (III) m.n. %} The conch.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
१, अंशुमान्, अचला, अब्ज, अमृतांशु, अवनि, आदि, आस्य, इन्दु, इला, उडुपति, उर्वरा, उर्वी, ऋक्षेश, एक, एणधर, औषधीश, क, कलाधर, कलि, कु, कुमुदाकरप्रिय, क्षपाकर, क्षमा, क्षिति, क्षोणि, क्षोणी, क्षमा, गो, गोत्र, गोत्रा, ग्लौ, चन्द्र, चन्द्रमस्, जगती, जैवातृक, ज्या, तनु, दाक्षायणीप्राणेश, धरणी, धरा, धरित्री, नायक, निशाकर, निशेश, पितामह, पृथिवी, पृथ्वी, प्रालेयांशु, ब्रह्मा, भुवन्यु, भू, भूमि, मही, मुख, मृगलाञ्छन, मृगाङ्क, मेदिनी, रजनीकर, रजनीश, रात्रिप, रात्रीश, रुग्ण, रूप, लपन, वक्त्र, वदन, वसुधा, वसुन्धरा, वाक्, विधु, विरञ्चि, विश्वम्भरा, शशधर, शशभृत्, शशलाञ्छन, शशाङ्क, शशि, शशी, शीतकर, शीतकिरण, शीतद्युति, शीतमयूख, शीतरश्मि, शीतांशु, शुभ्रभानु, श्वेत, श्वेतांशु, सितरश्मि, सुधांशु, सोम, स्थिरा, हरिणधृत्, हरिणाङ्क, हिमकर, हिमगु, हिमरश्मि, हिमांशु
Indian Epigraphical Glossary
English
abja (IE 7-1-2), ‘one’.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अब्ज 4. f. आ. N. pr. einer Tochter Bhārgava's, VP.^2 3, 238.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अब्ज, जलज, अम्बुज
noun
यत् जलात् उत्पद्यते।
"शङ्खः कमलम् इत्येते अब्जौ स्तः।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
chu skyes
अब्ज / अम्बुज / जलज
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वृषो गजोऽश्वः प्लवगः क्रौञ्चोऽब्जं स्वस्तिकः शशी ।
मकरः श्रीवत्सः खड्गी महिषः सूकरस्तथा ॥ ४७ ॥
श्येनो वज्रं मृगश्छागो नन्द्यावर्तो घटोऽपि च ।
कूर्मो नीलोत्पलं शङ्खः फणी सिंहोऽर्हतां ध्वजाः ॥ ४८ ॥
-wordlist-
तीर्थङ्करचिह्न (पुं), वृष (पुं), गज (पुं), अश्व (पुं), प्लवग (पुं), क्रौञ्च (पुं), अब्ज (क्ली), स्वस्तिक (पुं), शशिन् (पुं), मकर (पुं), श्रीवत्स (पुं), खड्गिन् (पुं), महिष (पुं), शूकर (पुं), श्येन (पुं), वज्र (क्ली), मृग (पुं), छाग (पुं), नन्द्यावर्त (पुं), घट (पुं), कूर्म (पुं), नीलोत्पल (क्ली), शङ्ख (पुं), फणिन् (पुं), सिंह (पुं)
--source--
चन्द्रमाः कुमुदबान्धवो दशश्वेतवाज्यमृतसूस्तिथिप्रणीः ।
कौमुदीकुमुदिनीभदक्षजारोहिणीद्विजनिशौषधीपतिः ॥ १०४ ॥
जैवातृकोऽब्जश्च कलाशशैणच्छायाभृदिन्दुर्विधुरत्रिदृग्जः ।
राजा निशो रत्नकरौ च चन्द्रः सोमोऽमृतश्वेतहिमद्युतिर्ग्लौः ॥ १०५ ॥
-wordlist-
चन्द्रमस् (पुं), कुमुदबान्धव (पुं), दशश्वेतवाजिन् (पुं), अमृतसू (पुं), तिथिप्रणी (पुं), कौमुदीपति (पुं), कुमुदिनीपति (पुं), भपति (पुं), दक्षजापति (पुं), रोहिणीपति (पुं), द्विजपति (पुं), निशापति (पुं), ओषधीपति (पुं), जैवातृक (पुं), अब्ज (पुं), कलाभृत् (पुं), शशभृत् (पुं), एणभृत् (पुं), छायाभृत् (पुं), इन्दु (पुं), विधु (पुं), अत्रिदृग्ज (पुं), राजन् (पुं), निशारत्न (पुं), निशाकर (पुं), चन्द्र (पुं), सोम (पुं), अमृतद्युति (पुं), श्वेतद्युति (पुं), हिमद्युति (पुं), ग्लौ (पुं)
--source--
यथोत्तरं दशगुणं भवेदेको दशामुतः ।
शतं सहस्रमयुतं लक्षप्रयुतकोटयः ॥ ८७३ ॥
अर्बुदमब्जं खर्वं च निखर्वं च महाम्बुजम् ।
शङ्कुर्वार्धिरन्त्यं मध्यं परार्धं चेति नामतः ॥ ८७४ ॥
-wordlist-
एक (पुं), दशन् (पुं), शत (पुंक्ली), सहस्र (पुंक्ली), अयुत (पुंक्ली), लक्ष (स्त्रीक्ली), प्रयुत (पुंक्ली), कोटि (स्त्री), अर्बुद (पुंक्ली), अब्ज (क्ली), खर्व (क्ली), निखर्व (क्ली), महाम्बुज (क्ली), शङ्कु (पुंस्त्री), वार्द्धि (पुं), अन्त्य (क्ली), मध्य (क्ली), परार्द्ध (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
इन्दु
इन्दु, चन्द्र, चन्द्रमस्, ओषधीश, सोम, राजा, रोहिणीवल्लभ, अब्ज, ऋक्षेश, अत्रिनेत्रप्रसूत, प्रालेयांशु, श्वेतरोचिस्, शशाङ्क, द्विजराज, रजनिकर, पीयूषरुचि, निशीथिनीनाथ, जैवातृक, मृगाङ्क, विधु, दाक्षायणीरमण
इन्दुश्चन्द्रश्चन्द्रमा ओषधीशः,
सोमो राजा रोहिणीवल्लभोऽब्जः ।
ऋक्षेशः स्यादत्रिनेत्रप्रसूतः,
प्रालेयांशुः श्वेतरोचिः शशाङ्कः ॥ ४२ ॥
द्विजराजो रजनिकरः पीयूषरुचिर्निशीथिनीनाथः ।
जैवातृको मृगाङ्को विधुश्च दाक्षायणीरमणः ॥ ४३ ॥
verse 1.1.1.42
page 0006
सहस्रपत्त्र
सहस्रपत्त्र, शतपत्त्र, अम्बुज, कुशेशय, तामरस, सरोरुह, विप्रसून, कमल, महोत्पल, सरोज, अब्ज, नलिन, पुष्कर, राजीव, अरविन्द, पद्म, पङ्कज
सहस्रपत्त्रं शत्रपत्त्रमम्बुजं
कुशेशयं तामरसं सरोरुहम् ।
विसप्रसूनं कमलं महोत्पलं,
सरोजमब्जं नलिनं च पुष्करम् ॥ ६७९ ॥
राजीवमरविन्दं च पद्मं पङ्कजमिष्यते ।
verse 3.1.1.679
page 0077
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अब्ज,
क्ली,
 (अप्सुजायते, अप् + जन + कर्त्तरि डः, उपपदसमासः ।) पद्मं । इति मेदिनी ॥
दशा-र्व्वुदसंख्या । शतकोटिः । इति लीलावती ॥
अब्जः,
पुं,
 (अद्भ्यः जायते, अप् + जन् + डः ।)चन्द्रः । धन्वन्तरिः । निचुलवृक्षः । इति मेदिनी ॥
अब्जः,
पुं,
क्ली,
 (अद्भ्यः जायते, अप् + जन + डः ।)शङ्खः । इति मेदिनी ॥
(जलभवशुक्तिमुक्तादिकं ।)“अब्जमश्ममयञ्चैव राजतञ्चानुपस्कृतं” ।“अब्जेषु चैव रत्नेषु सर्व्वेष्वश्ममयेषु च” ।इति मनुः ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अब्ज
न०
 अप्सु जायते जन--ड ७ त० । १ पद्मे २ शङ्खे पुंन० ।३ निचुलवृक्षे तस्य जलप्रायभवत्वात् तथात्वम् १ चन्द्रे५ धन्वन्तरौ च
पु०
 तयोः समुद्रजातत्वात् तथात्वम् “प्रस-न्नात्मा समुत्पन्नः सोमः शीतांशुरुज्ज्वलः” इति “धन्वन्तरि-स्ततोदेव! वपुष्मानुदतिष्टत” इति च भा० आ० प० ।चन्द्रनामकत्वात् ६ कर्पूरे
पु०
 । “अर्बुदमब्जं खर्वनिखर्वमहा-पद्मशङ्कवस्तस्मादिति” लीलावत्युक्तदशार्वुदसंख्यायां ७ शत-कोटिसंखायां ८ तत्संख्येये च
न०
 । ९ जलजातमात्रे
त्रि०
 “स्थलजाः पक्षिणोऽब्जाश्च” इति “अब्जेषु चैव रत्नेषुसर्व्वेष्यश्ममयेषु च” इति रामा० ।
Capeller
German
अब्ज wassergeboren
n.
 Lotusblume.
Burnouf
French
अब्ज अब्ज
m.
 (अप्-जन्) la Lune
coquillage
eugenia acutangula, bot.
Surnom de धन्वन्तरि।
N. lotus.
अब्जज
m.
 né sur le lotus, surnom de Brahmā.
अब्जभोग
m.
 (भुज्) racine de lotus.
अब्जयोनि
m.
 (योनि) Brahmā.
अब्जवाहन
m.
 (वह्) qui porte le lotus, Śiva.
अब्जहस्त
m.
 (हस्त main) le Soleil.
अब्जिनी
f.
 réunion de lotus.
अब्जिनिपति
m.
 (पति) le Soleil.