अबध्य (abadhya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Monier Williams 1872
EnglishGoldstucker
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअबध्यं, त्रि, (हन्तुमयोग्यं हन् + अर्हाद्यर्थे कर्म्मणियत्, “हनोवा बधच” इति बधादेशे । बधम-र्हति इति बध्यः, न बध्यः, नञ्समासः ।) अन-र्थकवाक्यं । बधायोग्यं । इति मेदिनी ॥
(“अबद्धाञ्च स्त्रियं प्राहुस्तिर्य्यग्योनिगतामपि” ।इति स्मृतिः । बधदण्डायोग्ये ब्राह्मणे च, “बधः स्वर्व्वस्वहरणं पुरान्निर्वासनाङ्कने” ।“तदङ्कच्छेदैत्युक्तो दण्ड उत्तमसाहसः ।अविशेषेण सर्व्वेषामेष दण्डविधिः स्मृतः ॥
बधादृते ब्राह्यणस्य न बधं ब्राह्मणोऽर्हति” ॥
इति मिताक्षरायां ।)
अबध्यं, त्रि, (बधमर्हति, यत्, ततो नञ्समासः ।)मारणानर्हं । बधायोग्यं । अनर्थकवाक्यं । इतिविश्वमेदिन्यौ । यथा, --“अबध्याञ्च स्त्रियं प्राहुस्तिर्य्यग्योनिगतास्वपि ।”शत्रुस्त्रीणामबध्यत्वमाह मत्स्यपुराणं ।“किं त्वया न श्रुतं लोके अबध्याः शत्रुयोषितः” ।इति प्रायश्चित्ततत्त्वं ॥
* ॥
आत्मन अबध्यत्वं यथा, --“देही नित्यमबध्योऽयं देहे सर्व्वस्य भारत ।तस्मात् सर्व्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि” ॥
इति श्रीभगवद्गीतायां २ अध्यायः ॥
* ॥
तद्बधेपापं यथा, --“यावानबध्यस्य बधे तावान् बध्यस्य मोक्षणे ।अधर्म्मोर्नृ पतेर्दृष्टोधर्म्मस्तु विनियच्छतः” ॥
इति मानवे ९ अध्याये २४९ श्लोकः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritअबध्य बधमर्हति यत् त० । १ बधानर्हे प्राणवियोगफलकव्यापारो हिंसात्र बधः । “अबध्याञ्च स्त्रियं प्राहु-स्तिर्य्यग्योनिगतामपि” स्मृतिः । २ बधदण्डानर्हे ब्राह्मणेच “बधः सर्वस्वहरणं पुरान्निर्वासनाङ्कने । तदङ्कच्छेदइत्युक्तो दण्ड उत्तमसाहसः । अविशेषेण सर्वेषामेष-दण्डविधिः स्मृतः । बधादृते ब्राह्मणस्य म बधं ब्राह्मणो-र्हति” मिता० स्मृतिः । “उपस्थमुदरं जिह्वा हस्तौपादौ च पञ्चमौ । चक्षुर्नासा च कर्णौ च धनं देहस्तथैव चदश स्थानानि दण्डस्य मनुः स्वायम्भुवोऽब्रवीत् त्रिषु वर्णेषुयानि स्युरक्षतो ब्राह्मणोव्रजेदिति” मनुः बन्ध--बा०क्यप् । ३ अयोग्यवाक्ये हे० मे० च ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.