अफल (aphala)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishअफल - aphala - - unproductive
अफल - aphala - - futile
अफल - aphala - - deprived of virility
अफल - aphala - - unfruitful
अफल - aphala - - barren
अफल - aphala - - vain
अफल - aphala - - fruitless
अफल - aphala - - Indian Tamarisk [ Tamarix Indica - Bot. ]
अफल - aphala - - Indian Plum [ Flacourtia indica - Bot. ]
अफल aphala Indian Tamarisk [ Tamarix Indica - Bot. ]
बहुग्रन्थि bahugranthi Indian Tamarisk [ Tamarix Indica - Bot. ]
पिच्छिल picchila Indian Tamarisk tree [ Tamarix Indica - Bot. ]
Wilson
EnglishApte
Englishअफल [aphala], [न. ब.]
Unfruitful, fruitless, barren (lit. & )
याः फलिनीर्या अफलाः 1.97.15. ˚ला ओषधयः, ˚लं कार्यम्
Unproductive, useless, vain
यथा षण्ढो$- फलः स्त्रीषु यथा गौर्गवि चाफला । यथा चाज्ञे$फलं दानं तथा विप्रो$- नृचो$फलः 2.158.
Deprived of virility, castrated
emasculated
अफलो$हं कृतस्तेन क्रोधात्सा च निराकृता 1. 49.3.
लः of a plant (Mar. झाबुक) Tamarix Indica
A goat. -ला The Aloe plant (Mar. घृतकुमारी कोरफड)
another plant (Mar. भूम्यामलकी). -आकाङ्क्षिन्, -प्रेप्सु one who desires no reward (for his labours), disinterested
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञः क्रियते ब्रह्मवादिभिः
Apte 1890
Englishअफल a. [न. ब.] 1 Unfruitful, fruitless, barren (lit. & fig.)
°ला ओषधयः, °लं कार्यं &c.
2 Unproductive, useless, vain
यथा षंढोऽफलः स्त्रीषु यथा गौर्गवि चाफला । यथा चाज्ञेऽफलं दानं तथा विप्रोऽनृचोऽफलः Ms. 2. 158.
3 Deprived of virility, castrated
emasculated
अफलोहं कृतस्तेन क्रोधात्सा च निराकृता Rām.
लः 1 N. of a plant (झाबुक).
2 A goat.
ला The Aloe plant (घृतकुमारी)
another plant ( भूम्यामलकी).
Comp.
आकांक्षिन्,
प्रेप्सु a. one who desires no reward (for his labours), disinterested
अफलाकांक्षिभिर्यज्ञः क्रियते ब्रह्मवादिभिः Mb.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishअफल अ-फल, अस्, आ, अम्, unfruitful,
barren
vain, unproductive
deprived of virility
(अस्),
m., N, of a plant, Tamarix Indica
(आ), f. the Aloe
plant, Aloes Perfoliata
another plant, Flacourtia Cata-
phracta.
—अ-फल-काङ्क्षिन्, ई, इणी, इ, disinterested,
not looking to beneficial consequences.
—अफल-ता,
f. or अफल-त्व, अम्, n. barreness, unprofitableness.
—अ-फल-प्रेप्सु, उस्, उस्, उ, one who desires no
recompense.
Macdonell
EnglishGoldstucker
Englishअफल Bahuvr. 1. m. f. n. (-लः-ला-लम्)
^1 Without fruits,
as trees, plants &c.
e. g. in the Vājas.: याः फलिनीर्या
अफला अपुष्पा याश्च पुष्पिणीः (scil. ओषधयः).
^2 Result-
less, useless
e. g. in Manu: यथा षण्डोऽफलः स्त्रीषु यथा
गौर्गवि चाफला । यथा चाज्ञेऽफलं दानं तथा विप्रोऽनृचो
ऽफलः.
^3 Emasculated, unmanned
e. g. in the Rāmāy.:
अफलस्तु ततः शक्रः (through the curse of Gautama).
2. m. (-लः) The name of a plant (Tamarix Indica
see झावुक).
3. f. (-ला) The name of two plants:
a. Flacourtia ca-
taracta, see भूम्यामलकी
b. Socotrine aloe (Aloes perfoliata),
see अदला. E. अ priv. and फल.
Hindi
Hindiएक फल के बिना
Apte Hindi
Hindiअफल
"वि*, न* ब*" - -
"निष्फल, फलरहित, बंजर "
अफल
"वि*, न* ब*" - -
"अनुर्वरा , निरर्थक, व्यर्थ पुरुषत्व से हीन, बधिया किया हुआ"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअफल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರ
अफल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೋತ /ಆಡು
अफल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಗೊಡ್ಡು /ಬಂಜೆ /ಫಲಿಸದ
अफल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಿಷ್ಫಲವಾದ /ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "यथा षण्डोऽफलः स्त्रीषु यथा गौर्गवि चाफला । यथा चाज्ञेऽफलं दानं तथा मर्त्योऽनृचोऽफलः ॥"
उल्लेखाः - > मनु० २-१५८
L R Vaidya
EnglishWordnet
Sanskrit अफल, फलहीन
यः न फलति।
"एते अफलाः क्षुपाः केवलं सुशोभनाय सन्ति।"
निष्फल, असफल, विफल, व्यर्थ, निरर्थक, अफल
फलरहितम्।
"नूतनस्य उपग्रहस्य प्रक्षेपणं निष्फलं जातम्।"
वन्ध्या, अप्रजा, अप्रसूत, अफल, अवकेशिन्
सन्तानहीना स्त्री।
"वन्ध्या स्त्री अनाथं बालकं पुत्रीकरोति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritवन्ध्ये मोघाफलमुधा अन्तर्गडुर्निरर्थकम् ।
वन्ध्य (क्ली), मोघ (क्ली), अफल (क्ली), मुधा (स्त्री), अन्तर्गडु (क्ली), निरर्थक (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritअफल
अफल, वन्ध्य
मोघं मुधाऽफलं बन्ध्यं नतं नम्रं च बन्धुरम् ॥ ७६० ॥
verse 4.1.1.760
page 0087
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritअफल नास्ति फलं पुष्पप्रभवं धर्म्मप्रभवं सुखादिकं वा यस्य ।१ बन्ध्ये फलकाले फलशून्ये (राँडावृक्षे) २ धर्मकार्यसुखादि-शून्ये ३ निष्फले च । “यथा षौण्डऽफलः स्त्रीषु यथागौर्गवि चाफला । यथा चाज्ञेऽफलं दानं तथा विप्रोऽनृ-चो’फल इति” मनुः । अफलं दानमाह ममुः “धूर्त्ते वन्दिनिमल्ले च कुवैद्ये कितवे शठे चाटचारणदासेषु दत्तं भवतिनिष्फलमिति” हारीतः । “अथासद्द्रव्यदानमस्वर्ग्यं दत्त्वापरितप्यते तर्ह्यदानमफलं यच्चोपकारिणे ददाति यच्चतन्मात्रं परिक्लिष्टं यच्च सोपधं ददाति अन्यश्रावितमल्पंयच्चापात्राय ददाति अनिष्टदानं स्रवति यच्च दत्त्वाप्रकीर्त्त्यते स्मयदानं यच्चाश्रद्धया ददाति क्रोधाद्राक्षसंयच्चाक्रुश्य ददाति दत्त्वा वा क्रोशति असत्कृतं पैशाचंयच्चावज्ञातं ददाति बावजानीते मुमूर्षोस्तामसं यच्चाप्रकृतोददाति” । “एतैर्दानोपसर्गैरुपसृष्टं दानमप्रशस्तमस्वर्ग्य-मयशस्यमध्रुवफलं भवत्यल्पफलं वा रघु० (झाउ) । ४ झावुकवृक्षेपु० तस्य फलशून्यत्वात्तथात्वम् । नास्ति फलमिव वृषणावस्य ।५ इन्द्रे! स हि गौतमशापात् वृषणशून्योमेषवृषणश्चासीत्यथोक्तं रामायणे “नित्यं पुष्पफलोपेतैः पादपैरूपशोभिते ॥
सचेह तप आतिष्ठदहल्यासहितो मुनिः । संवत्सरसहस्राणिबहूनि रघुनन्दन! ॥
तस्यान्तरं विदित्वाथ कामार्तस्त्रिदि-वेश्वरः । मुनिवेशधरो भूत्वा सोऽहल्यामिदमब्रवीत् ॥
ऋतुकालः प्रतीक्ष्योऽपि न प्रतोक्षे सुमध्यमे । संगमं शोघ्र-मिच्छामि पृथुश्रोणि! सह त्वया ॥
मुनिवेशधरं शक्रं साज्ञात्वापि परंतप! । मतिं चकार दुर्मेधा देवराजकूतुह-तात्” इत्युपृक्रम्यः ॥
“सोऽपि दृष्ट्वैव देवेन्द्रं मुनिवेशधरंमुनिः ॥
दुर्वृत्तं वृत्तसंपन्नो रोषाद्वचनमब्रवीत् । ममरूपं समास्थाय कृतवानसि दुर्मते! ॥
अकर्तव्यमिदंयस्मात्तस्मात् त्वं विफलो भव । गौतमेनैवमुक्तस्य सरोषेणमहात्मना ॥
पेततुर्वृषणौ भूमौ सहस्राक्षस्य राघव! ।व्यथितः स तदा चासीद्धतौजा विफलीकृतः ॥
धर्षित-स्तपसोग्रेण कश्मलं चापि सोऽविशत्” इत्युक्त्वा । “गौतमक्रोधमुत्पाद्य सुरकार्यं चिकीर्षुणा ॥
अफलोऽहं कृतस्तेनक्रोधात् सा च निराकृता । शापदोषेण तेनास्यतपोविघ्नः कृतो मया ॥
तन्मां सुरगणाः! सर्वे! सर्षिसंघाः!सचारणाः । सुरकार्यार्थमफलं सफबं कर्तुमर्हथ ॥
शतक्रतोर्वचः श्रुत्वा देवा अग्निपुरोगमाः । ऊचुः पितृगणान्वाक्यमिदं तत्र समागतान् ॥
एष मेषः सवृषणःशक्रश्चा-वृषणीकृतः । अस्येमौ वृषणौ च्छित्त्वा महेन्द्राय प्रयच्छत ॥
अफलस्तु कृतो मेषः परां तुष्टिमुपैष्यति । भवतामुपयोगेनतच्चास्य सुमहत् फलम् ॥
तस्मान्मेषस्य वृषणौ च्छ्रित्त्वेमौदातुमर्हत । इन्द्राय सुरकार्यार्थं विफलाय पितामहाः! ॥
श्रुत्वाथाग्निपुरोगाणां देवानां पितरो वचः । उत्कृत्य मेष-वृषणाविन्द्रायोपददुस्तदा ॥
ततःप्रभृति कावुत्स्थ! पितरःकव्यभोजिनः । अफलं भुञ्जते मेषं सफलं तु न भुञ्जते ॥
इन्द्रश्च मेषवृषणस्ततःप्रभृति राघव! गौतमस्य प्रभावेनबभूवामिततेजसः” रामा० ॥
६ मेषे च तस्य वृषणेनशक्रवृषणकरणात्तस्य तथात्वम् नास्ति फलं यस्याः जाति-त्वेऽपि “फलान्नञ” इति पा० ग० अजादित्वात् टाप् ।७ घृतकुमार्य्याम् ८ भूम्याकल्याञ्च स्त्री तयोः फलशून्य-त्वात्तथात्वम् । फलं प्रयोजनम् ९ तच्छून्ये । “अन्यथाते वर्त्तमानस्याधर्म्मोभवतत्यफला च विद्या” सुश्रु० ।“यथा षण्ड इत्यादि” मनुः ।
Grassman
GermanNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.