| YouTube Channel

अप्रमाण (apramANa)

 
Capeller Eng
English
अप्रमाण
n.
 no authority.
Spoken Sanskrit
English
अप्रमाण - apramANa -
n.
 - rule which is no standard of action
अप्रमाण - apramANa -
n.
 - statement of no importance or authority
अप्रमाण - apramANa -
n.
 - that which cannot be taken as authority in actions
Apte
English
अप्रमाण [apramāṇa],
a.
Unlimited, immeasurable, boundless.
Without authority, proof or weight, unauthorized.
Not regarded as an authority, not trustworthy
आजन्मनः शाठ्यमशिक्षितो यस्तस्याप्रमाणं वचनं जनस्य
Ś.*
 5.25.
णम् That which cannot be taken as authority in actions
i. e. a rule, direction
&c.
 which cannot be accepted as obligatory.
Irrelevancy.
Comp.
 -आभः, -शुभः (pl. ) 'of unlimited lustre',
N.
 of a class of deities (with Buddhists). -विद्
a.
 not conversant with evidence, or incapable of weighing evidence.
Apte 1890
English
अप्रमाण a. 1 Unlimited, immeasurable, boundless.
2 Without authority, proof or weight, unauthorized.
3 Not regarded as an authority, not trustworthy
आजन्मनः शाव्यमशिक्षितो यस्तस्याप्रमाणं वचनं जनस्य Ś. 5. 25.
णं 1 That which cannot be taken as authority in actions
i. e. a rule, direction &c. which cannot be accepted as obligatory.
2 Irrelevancy.
Comp.
आभः, शुभः (pl.) ‘of unlimited lustre’, N. of a class of deities (with Buddhists).
विद् a. not conversant with evidence, or incapable of weighing evidence.
Monier Williams Cologne
English
अ-प्रमाण
n.
 a rule which is no standard of action,
MBh.
Śāk.
&c.
(in discussion) a statement of no importance or authority.
Monier Williams 1872
English
अप्रमाण अ-प्रमाण, अस्, आ, अम्, immeasur-
able, unlimited
without weight or proof, without au-
thority
(अम्), n. a rule which is no standard of action.
—अ-प्रमाण-विद्, त्, त्, त्, incapable of weighing
evidence.
—अप्रमाण-शुभ, आस्, m. pl. of immea-
surable virtue
N. of a class of Buddhist divinities.
—अप्रमाणाभ (°ण-आभ), आस्, m. pl. of unlimited
splendor
N. of a class of divinities in Buddhism.
Goldstucker
English
अप्रमाण I. Tatpur. n. (-णम्) No-authority, a rule, injunction,
reasoning, saying, precedent &c. which is not binding, no
standard to be guided by, irrelevancy
(comp. the similar
terms अप्रमा, अप्रामाण्य, अमा, अमात्व, अमान, अमानता,
also प्रमाणाभास)
e. g. in Mādhava's Jaiminīya-nyāyam.:
अर्थाबोधादप्रमाणं पिकालम्भनचोदना । मैवं म्लेच्छप्रसिद्ध्यापि
तद्बोधादविरुद्धया
or अगुणत्वादनामत्वादमन्त्रत्वादनन्वये ।
अष्टत्वाद्यप्रमाणं चेन्नार्थवादतयान्वयात्
or in the Nyāya S.:
रोधोपघातसादृश्येभ्यो व्यभिचारादनुमानमप्रमाणम्, or in the
instance s. v. अनैकान्तिकत्व
or Śaṅkara in the comm. on
the Bṛhadār.: यदि तावदुपनिषदो ब्रह्मैकत्वप्रतिपत्तिप्रमां
कुर्वन्ति कथमप्रमाणं भवेयुः
or in a Vārtt. to Pāṇini: तद्धि-
तार्थनिर्देशे लिङ्गवचनमप्रमाणं तस्याविवक्षितत्वात् ‘gender
and number are irrelevant (i. e. not the subject of the rule)
in the chapter on the derivations with taddhitas &c.’
(Kaiyyaṭa: अप्रमाणमिति । तद्वशात्कार्यस्य विधिनिषेधौ न
भवत इत्यर्थः)
or in the Śakunt.: तस्याप्रमाणं वचनं जनस्य
‘the word of such a person is no-authority, (where अप्रमाणम्
is not to be considered as a Bahuvr.). E. अ neg. and प्रमाण.
II. Bahuvr. m. f. n. (-णः-णा-णम्) Immeasurable, im-
mense, infinite
(the word occurs scarcely in this sense in
the classical Sanskṛt
comp. the following articles). E. अ
priv. and प्रमाण.
Apte Hindi
Hindi
अप्रमाण
"वि*, न* ब*" - -
"असीमित, अपरिमित "
अप्रमाण
"वि*, न* ब*" - -
अन्धिकृत
अप्रमाण
"वि*, न* ब*" - -
"अप्रामाणिक, अविश्वस्त"
L R Vaidya
English
apramARa {% (I) a. (f. णा) %} 1. Immeasurable
2. unauthorized, without proof.
apramARa {% (II) n. %} 1. No authority, i.e. a rule, in junction, saying &c. which is not binding
2. irrelevancy. (Cf. such words as अप्रामाण्य, अमा, अमान, प्रमाणाभास).
Edgerton Buddhist Hybrid
English
apramāṇa, nt. (in mg. 1 = Pali appamaññā, f.
see CPD s.v.),
(1) infinitude, as n. for brahmavihāra (q.v.), of which there are four, maitrī (maitrā), karuṇā, muditā, upekṣā: listed as apramāṇāni Sūtrāl. 〔xvii.17〕, cf. xx—xxi.43
AbhidhK. LaV-P. 〔viii.196〕
Mvy 〔1503—7〕
Bbh 〔241.15—16〕
LV 〔297.12〕 (vs) maitrī-upekṣa-karuṇā-muditāpramāṇāḥ (read °ṇā? hardly Bhvr.)
mentioned without list, Gv 〔471.18〕 catur-apramāṇa-vihāra-
Śikṣ 〔105.16〕
LV 〔45.16〕 catur-apramāṇa-prabha-teja-dharaḥ
〔341.1〕 caturapramāṇa (wrongly printed catura pramāṇa)
(2) a high number: Mvy 〔7934〕 (cited from Gv)
〔8041〕
Gv 〔134.7〕.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अप्रमाण Adj. unbegrenzt in °शुभ und °माणाभ. — Subst. das Sichvergegenwärtigen, stetes Denken an, Mahāvy. 30, 69
Jātakam. 7, 39. 32.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अप्रमाण
न०
 न प्रमाणं विरोधे
न०
 । प्रमाज्ञानभिन्नभ्रमादि-जनके वाक्यादौ । तानि च “वेदाः प्रमाणं स्मृतयः प्रमाणंधर्मार्थयुक्तं वचनं प्रमाणम् । यस्य प्रमाणं न भवेत् प्रमाणंकस्तस्य कुर्य्याद्वचनं प्रमाणमिति” स्मृत्युक्तवेदादिप्रमाणभिन्नानि चार्वाकादिवचनानि “नद्यां शिलाः तरन्तोत्यादीनिप्रमाणान्तरविरुद्धार्थकानि वचनानि” च । एवं पित्तादिदुष्टानि इन्द्रियाणि आभासकलितानि लिङ्गानि च ।“प्रमाणत्वाप्रमाणत्वे” इत्यादि मीमांसा ।
Capeller
German
अप्रमाण
n.
 keine Autorität.
Stchoupak
French
अ-प्रमाण-
nt. absence d'autorité
a, sans poids, sans autorité
-ई-कृ- traiter qq'un comme une non-autorité.
°विद्- ag. qui ignore la signification d'une chose.