| YouTube Channel

अप्रज (apraja)

 
शब्दसागरः
English
अप्रज
mfn.
 (-जः-जा-जं)
1. Childless, without progeny.
2. Unpeopled,
destitute of subjects.
E.
 अ neg. प्रजा offspring.
Capeller Eng
English
अ॑प्रज
a.
 childless
f.
 आ not bringing forth children.
Yates
English
अ-प्रज (जः-जा-जं)
a. Childless.
Spoken Sanskrit
English
अप्रज apraja
adj.
 without progeny
अप्रज apraja
adj.
 childless
अप्रज apraja
adj.
 without offspring
Wilson
English
अप्रज
mfn.
 (-जः-जा-जं)
1 Childless, without progeny.
2 Unpeopled, destitute of subjects.
E.
 अ neg. प्रजा offspring.
Apte
English
अप्रज [apraja],
a.
Without progeny, childless
अप्रजाः सन्तु अत्रिणः
Rv.*
 1.21.5 शोच्यं मैथुनमप्रजम् Chāṇ.57. अप्रजः सुप्रजतमो
Bhāg.*
 4.23.33.
Unborn.
Unpeopled.-जा Having no child, not giving birth to children, not prolific.
Apte 1890
English
अप्रज a. 1 Without progeny, childless
शोच्यं मैथुनमप्रजं Chāṇ. 57.
2 Unborn.
3 Unpeopled.
जा Having no child, not giving birth to children, not prolific.
Monier Williams Cologne
English
अ॑-प्रज mf(आ)n. (√ जन्), without progeny, childless,
RV.
 i, 21, 5
Mn.
&c.
Monier Williams 1872
English
अप्रज अ-प्रज, अस्, आ, अम् (rt. जन्), without
progeny, childless
unborn
unpeopled
(आ), f. not
bearing, unprolific, having no child.
Macdonell
English
अप्रज á-pra-ja,
a.
 childless
f.
 ā, not bearing
🞄-jajñi,
a.
 ignorant
unfertile
-jana,
a.
 🞄not begetting: -tva,
n.
 abst. ɴ.
-jas,
a.
 childless
🞄-jás-tā,
f.
 , -jasyá,
n.
 childlessness.
Goldstucker
English
अप्रज Tatpur. 1. m. f. n. (-जः-जा-जम्)
^1 Unborn
e. g. in
the Ṛgv.: अप्रजाः सन्त्वत्रिणः ‘may the demons not come
into existence’ (Sāyaṇa: अनुत्पन्नाः सन्तु).
^2 Not productive
(of children), unprolific
e. g. मैथुनम्.
2. m. (-जः) A man who has not begot (children)
e. g. Vṛhaspati (as quoted by the Vīramitrodaya): सपिण्ड-
स्याप्रजस्यांशं स्थावरं सप्तधाकृतम्.
3. f. (-जा)
^1 A female who has not borne (a child)
e. g.
Vṛddhakātyāyana (as quoted in the Dāyat.): पितृभ्यां चैव
यद्दत्तं दुहितुः स्थावरं धनम् । अप्रजायामतीतायां भ्रातृगामि
तु सर्वदा.
^2 One who cannot bear, a barren female
e. g.
in Kumārila's Mīmānsā Vārtt.: प्रजा दश मासान्गर्भं धृत्वा
एकादशमनु प्रजायन्ते तस्मादश्वतर्योऽप्रजाः. E. अ neg. and
प्रज. (This word is always Tatpur., with the udātta on
the first syllable, and must not be analyzed as a Bahuvr.
of अ priv. and प्रजा, for Pāṇini enjoins V. 4. 122., that the
latter assumes ‘always’ the form अप्रजस्, and his rule is
neither contradicted nor restricted by any of his commen-
tators
the meanings of अप्रज and अप्रजस् will often coin-
cide in bearing--comp. also अप्रजाता, अपप्रजाता, अप्र-
सूता--, but their difference will be perceived in such in-
stances as given above, e. g. in अश्वतर्योऽप्रजाः when the
Bahuvr. epithet ‘without progeny’ would alter the sense,
or in Chāṇakya's मैथुनमप्रजम्, since it would be absurd to
speak of a मैथुन ‘without children’, instead of an unpro-
lific one.)
Apte Hindi
Hindi
अप्रज
"वि*, न* ब*" - -
"निस्संतान, संतान रहित"
अप्रज
"वि*, न* ब*" - -
अजात
अप्रज
"वि*, न* ब*" - -
"जहाँ बस्ती न हो, बिना बसा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अप्रज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಜೆಯಿಲ್ಲದವನು /ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನು
Lanman
English
á-praja, a. having no offspring, childless.
[prajā, 367b.]
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अप्रज
पु०
 न प्रजायते आत्मजरूपेण प्र + जन--ड
न०
 त० ।पुत्रादिजननाभावेन अजःते १ बन्ध्ये “आत्मा वै जायतेपुत्र” इति श्रुतेः पुत्रजनने आत्मजननात् तच्छून्यस्यतथात्वम् । “भ्रातृणामप्रजः कश्चित् म्रियेत प्रव्रजेत वेति”स्मृतिः “अप्रजस्त्रीधनं भर्त्तुर्ब्राह्मादिषु चतुर्ष्वपीति” या० ।२ पुत्ररहितायां स्त्रियां स्त्री “अप्रजायामतीतायां बान्धवा-स्तदवाप्नुयुः” इति स्मृतिः “संवत्सरद्वयं तन्तु गान्धारीगर्भ-माहितम् । अप्रजा धारयामास ततस्तां दुःखमाविशत्”भा० आ० प० ।
Capeller
German
अ॑प्रज kinderlos,
f.
 आ nicht gebärend.
Stchoupak
French
अ-प्रज-
a. qui ne met pas au monde
sans enfants
-अस्- id.
°जाता-
f.
 femme qui n'a pas mis au monde.