| YouTube Channel

अपुत्र (aputra)

 
शब्दसागरः
English
अपुत्र
m.
 (-त्रः) A man who has no son.
E.
 अ neg. पुत्र a son, also with
कन् added, अपुत्रकः.
Capeller Eng
English
1 अ॑पुत्र
m.
 not a son.
2 अपु॑त्र (f. °त्रिका) sonless.
Yates
English
अ-पुत्र (त्रः-त्रा-त्रं)
a. Childless.
Wilson
English
अपुत्र
m.
 (-त्रं) A man who has no son.
E.
 अ neg. पुत्र a son, also with कन added, अपुत्रकः.
Apte
English
अपुत्रः [aputrḥ], Not a son.
a.
 -पुत्रकः (˚त्रिका
f.
 ) Having no son or heir.
Apte 1890
English
अपुत्रः Not a son.
a.,
पुत्रकः ( °त्रिका f.) Having no son or heir.
Monier Williams Cologne
English
अ॑-पुत्र
m.
 not a son,
ŚBr.
 xiv
अ-पु॑त्र mf(आ)n. sonless,
ŚBr.
&c.
Monier Williams 1872
English
अपुत्र अ-पुत्र, अस्, m. not a son
(अस्, आ, अम्),
or अ-पुत्रक, अस्, इका, अम्, having no son, sonless.
Macdonell
English
अपुत्र a-putra,
m.
 no son
a.
 sonless
-ka, 🞄a. id.
Goldstucker
English
अपुत्र I. Tatpur. m. (-त्रः) One who is not a son. E. अ
neg. and पुत्र.
II. Bahuvr. m. f. (-त्रः-त्रा) Sonless
one who has either
had no son or lost his (her) son or sons (अपुत्रोऽजातपुत्रो मृत-
पुत्रो वा) and is legally held to adopt one (Atri: अपुत्रेणैव
कर्तव्यः पुत्रप्रतिनिधिः सदा । पिण्डोदकक्रियाहेतोर्यस्मात्तस्मा-
त्प्रयत्नतः). Manu uses the term also impliedly of a man
who has no son by a woman of the three first classes,
although he may have a son by a Śūdrā woman, as re-
sults from this verse: यद्यपि स्यात्तु सत्पुत्रो यद्यपुत्रोऽपि वा
भवेत् । नाधिकं दशमाद्दद्याच्छूद्रापुत्राय धर्मतः (and Vṛ-
haspati employs in a similar manner the term अनपत्य, viz.
अनपत्यस्य शुश्रूषुर्गुणवाञ्छूद्रयोनिजः । लभेताजीवनं शेषं सपि-
ण्डाः समवाप्नुयुः)
when Jīmūtavāhana moreover observes
that the son of a Śūdrā in this verse applies to the legiti-
mate son, the Pāraśava (q. v.) being the son of a Brāhmana
by a Śūdrā not wedded to him (यच्चाह मनुः । यं ब्राह्मणस्तु
शूद्रायां &c. Manu 9. 178. । तदपरिणीतशूद्रासुताभिप्रायम्
contrary to Kullūka who defines him as परिणीतायामेव
शूद्रायां ब्राह्मणः कामाद्यं पुत्रं जनयेत् &c.).--A wife who
has no son must be approached for the sake of getting one
by her brother-in-law or by one of her relatives of the
Sapiṇḍa class.--Although Likhita places a man who has
no son in the same category with an impious man, a usurer
and a Śūdra, when he inflicts a fast of three days on any
one who eats the food of such a person (भुक्त्वा वार्धुषिक-
स्यान्नमव्रतस्यासुतस्य च । शूद्रस्य च तथा भुक्त्वा त्रिरात्रं स्याद-
भोजनम्), the present edition of Pāṇini gives अपुत्र in a
Gaṇa (to VIII. 1. 67.) as a honorific term when it is the first
part of a Karmadh. (the latter part of such a compound
being anudātta)
but on the other hand, as अपुत्र is one of
the thirty-four nativities from the knowledge of which
Śākyamuni derives a special name (comp. चतुस्त्रिंशज्जात-
कज्ञ), it would seem that the word in this sense belongs
rather to the Buddhistic than to the Brāhmanic literature
compare e. g. the Pāli word aputtakaseṭṭhī, in Fansböll's
Dhammapadam p. 415. The Kāśikā does not mention अपुत्र
in the Gaṇa alluded to. E. अ priv. and पुत्र.
Apte Hindi
Hindi
अपुत्रः
पुं*
 - -
जो पुत्र न हो
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अपुत्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುತ್ರನಿಲದ /ಮಗನಿಲ್ಲದ
व्युत्पत्तिः - > नास्ति पुत्रो यस्य यस्या वा
प्रयोगाः - > "अपुत्रोऽनेन विधिना सुतां कुर्वीत पुत्रिकाम् । यदपत्यं भवेदस्यां तन्मम स्यात्स्वधारकम् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ९-१२७
अपुत्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಯೋಗ್ಯನಾದ ಮಗ
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अपुत्र
adjective
यस्य सन्तानं नास्ति।(पुत्र)
"अपुत्रकेण मङ्गलेन द्वितीयः विवाहः अस्वीकृतः।"
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अपुत्र पुंस्त्री नास्ति पुत्रोयस्य । १ अजातपुत्रे २ मृतपुत्रे च ।“अपुत्रेणैव कर्त्तव्यः पुत्रप्रतिनिधिः सदेति” स्मृतिः “नापु-त्रस्य लोकोऽस्ति” श्रुतिः । “अपुत्रा शयनं भर्त्तुः पाल-यन्ती व्रते स्थितेति” वृहन्मनुः । “अपुत्रस्यैव या कन्या सैव-पिण्डप्रदा भवेदिति” स्मृतिः पुत्रपदञ्च पुत्रपौत्रप्रपौत्र-परमिति दायभागादयः वा कप् । अपुत्रकोऽप्युक्तार्थे ।
Capeller
German
1. अ॑पुत्र
m.
 Nichtsohn.
2. अपु॑त्र sohnlos.
Stchoupak
French
अ-पुत्र-
m.
 pas un fils : a. sans fils
-क- id.