अपाक (apAka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishअपाक [apāka], Ved, [fr अञ्च् with अप]
(a) Situated aside or behind. (b) Remote, distant. (c) Coming from a distant place. (d) Unequalled, incomparable, very great (अनल्प Sāy.)
˚चक्षुस् of unequalled brightness
˚कात्-का aside, distant
˚केस्थ standing behind.
Raw, unripe.
Not matured, undigested.
(पाकः पक्तव्यप्रज्ञः मूर्खः तद्विलक्षणः Of matured intellect, wise) 1.11.2, 6.12.2.
कः Indigestion (of food ).
Immaturity not being ripe or cooked. -ज
not produced by cooking or ripening.
natural, original
Bhāṣā 42, 95.-शाकम् ginger.
Apte 1890
Englishअपाक a. 1 Ved. [fr. अंच् with अप] (a) Situated aside or behind. (b) Remote, distant. (c) Coming from a distant place. (d) Unequalled, incomparable, very great (अनल्प Sāy.)
°चक्षुस् of unequalled brightness
°कात्-का aside, distant
°केस्थ standing behind.
2 Raw, unripe.
3 Not matured, undigested.
4 Of matured intellect, wise
(पाकः पक्तव्यप्रज्ञः मूर्खः तद्विलक्षणः) Rv. 1. 110. 2, 6. 12. 2.
कः 1 Indigestion (of food &c.).
2 Immaturity, not being ripe or cooked.
Comp.
ज a. {1} not produced by cooking or ripening. {2} natural, original
Bhāṣā P. 42, 95.
शाकं ginger.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishGoldstucker
Englishअपाक I. Tatpur. m. (-कः)
^1 Not cooking, e. g. कृष्णलेष्वर्था-
लोपादपाकः स्यात्.
^2 Immaturity.
^3 Indigestion.
^4 (ved.)
One who is not foolish, wise, of accomplished intellect
(पाक in the latter meaning being explained by पक्तव्य
see
पाक ved.). E. अ neg. and पाक.
II. Bahuvr. m. f. n. (-कः-का-कम्)
^1 Immature, raw
not ripe, said also of ulcers.
^2 Undigested.
^3 (ved.) Than
whom or which there is nothing superior, incomparable
त्वष्टा दधच्छुष्ममिन्द्राय वृष्णेऽपाकोऽचिष्टुर्यशसे पुरूणि
(Mahidh. पाक इति प्रशस्यनाम । न विद्यते पाकः प्रशस्यो य-
स्मात्सोऽपाकः)
comp. the following. E. अ priv. and पाक.
Apte Hindi
Hindiअपाकः
- -
"अपच, अजीर्णता"
अपाकः
- -
अपरिपक्वता
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअपाक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಚನವಾಗದಿರುವಿಕೆ
अपाक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಜೀರ್ಣ /ಅಗ್ನಿಯ ಮಾಂದ್ಯದಿಂದ ಆಹಾರವು ಜೀರ್ಣವಾಗದಿರುವಿಕೆ
अपाक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಜೀರ್ಣರೋಗ
अपाक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬೇಯಿಸಲ್ಪಡದ /ಪಕ್ವವಾಗದ
Wordnet
Sanskrit अपक्व, अपाक, आमक
यद् अग्निना न पक्वम्।
"कानिचन अपक्वानि शाकानि जनाः शकलादरूपेण भक्षयन्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअपाकः, (पच + भावे घञ्, ततो नञ्समासः ।)पाकाभावः । अजीर्णता । यथा, --“अङ्गमर्द्दोऽरुचिस्तृष्णा आलस्यं गौरवं ज्वरः ।अपाकः शून्यताङ्गानामामवातस्य लक्षणं” ॥
इति माधवकरः ॥
पाकाभावविशिष्टे त्रि । यथा, --“गात्रप्रदेशे क्वचिदेव दोषाःसंमूर्च्छिता मांसमसृक् प्रदूष्य ।वृत्तं स्थिरं मन्दरुजं महान्त-मनल्पमूलं चिरवृद्ध्यपाकं” ॥
इति माधवकरः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritअपाक पच--घञ् त० । १ पाकाभावे, भुक्तान्नादेरग्नि-मा द्यादिना २ पाकाभावे च । ७ ब० । तत्साधने ३ अजीर्ण्णता-रोगे । ६ ब० । पाकरहिते आमे । ४ मूर्खः पाकः५ तद्भिन्ने, प्राज्ञे “ऐतनापाकाः प्राञ्चोन केचिदापय” इति ऋ०१, ११०२, अपाकाः! पक्तव्यप्रज्ञाःअपरिपक्वज्ञाना इतिभा० । “अदिद्युतत् स्वपाको विभावाग्ने ऋ० ६, ११, ।पाकः पक्तव्यप्रज्ञोसूर्खस्तद्विलक्षण इति” भा० “आयस्मिन् त्वेःस्वपाके यजत्रा” ऋ० ६, १२, २, “अपाके प्राज्ञे”इति भा० “पाकः पक्तव्य” इति निरु० । पाकश्च द्विविधःलौकिकः अलौकिकश्च तत्र लौकिकः दहनादिसाध्यः अलौ-किकस्तु द्विविधः कालकृतपरिणतिभेदः जटराग्निसाध्यश्चतत्र तण्डुलादेः पाकः लौकिकः, आम्रफलादेः कालकृतः, भुक्तान्नादेः जठराग्निकृतः वैद्यकप्रसिद्धः । स च सुश्रुतेदर्शितः “विपाकः प्रधानमिति” कस्मात्? सम्यङ्मिथ्या-विपाकत्वादिह सर्व्वद्रव्याण्यभ्यवहृतानि सम्यग्मिथ्या-विपक्वानि गुणं दोषं वा जनयन्ति । तत्राहुरन्येप्रतिरसं पाक इति । केचित्त्रिविधमिच्छन्ति मधुरमम्लं कटुकंचेति तत्तु न सम्यग्भूतगुणादागमाच्चाम्लो विपाको नास्तिपित्तं हि विदग्धमम्लतामुपैत्यग्नेर्मन्दत्वात् । यद्येवं लवणो-ऽप्यत्यः पाको भविष्यति श्लेष्मा हि विदग्धो लवणतामुपैतिमधुरो मधुरस्याम्लोऽम्लस्यैवं सर्व्वेषामिति केचिदाहुर्दृष्टान्तंपरिदिशन्ति यथा तावत् क्षीरं स्थालीगतमभिपच्यमानं मधु-रमेव स्यात्तथा शालियवमुद्गादयः प्रकीर्ण्णाः स्वभावमुत्तर-कालेऽपि न परित्यजन्ति तद्वदिति । केचिद्वदन्त्यबलवन्तो-बलवतां वशमायान्तीत्येवमनवस्थितिस्तस्मादसिद्धान्त एषः ।आगमे हि द्विविध एव पाकोमधुरः कटुकश्च तयोर्म्मधु-राख्योगुरुः कटुकाख्यो लघुरिति तत्र पृथिव्यप्तेजोवाय्वा-काशानां द्वैविध्यं भवति गुणसाधर्म्याद्गुरुता लघुता चपृथिव्यापश्च गुर्व्यः, शेषाणि लघूनि, तस्माद्द्विविध एव पाकइति । भवन्ति चात्र ।द्रव्येषु पच्यमातेषु येष्वम्बु पृथिवीगुणाः । निर्व्वर्त्तन्ते-ऽधिकास्तत्र पाको मधुर उच्यते ॥
तेजोऽनिलाकाशगुणाःपच्यमानेषु येषु तु । निर्व्वर्त्तन्तेऽधिकास्तत्र पाकः कटुकउच्यते ॥
पृथक्त्वदर्शिनामेष वादिनां वादसंग्रहः ।चतुर्णामपि सामर्य्यमिच्छन्त्यत्र विपश्चितः ॥
तद्द्रव्य-मात्मना किञ्चित् किञ्चिद्वीर्य्येण सेवितम् । किञ्चिद्रसविपा-काभ्यां दोषं हन्ति करोति वा ॥
पाको नास्ति विनावीर्य्याद्वीर्य्यं नास्ति विना रसात् । रसो नास्ति विनाद्रव्याद्द्रव्यं श्रेष्ठमतः स्मृतम् ॥
जन्म तु द्रव्यरसयोरन्यो-ऽन्यापेक्षकं स्मृतम् । अन्योऽन्यापेक्षकं जन्म यथा स्याद्देह-देहिनोः ॥
वीर्य्यसंज्ञा गुणा येऽष्टौ तेऽपि द्रव्याश्रयाःस्मृताः । रसेषु न वसन्त्येते निर्गुणास्तु गुणाः स्मृताः ॥
द्रव्ये द्रव्याणि यस्माद्धि विपच्यन्ते न षड्रसाः । श्रेष्टं द्रव्य-मतो ज्ञेयं शेषा भावास्तदाश्रयाः ॥
अमीमांस्यान्यचिन्त्यानिप्रसिद्धानि स्वभावतः । आगमेनोपयोज्यानि भेषजानिविचक्षणैः” इति ॥
तदुभयाभावः अपाकः । वैद्यकोक्तापाक-लक्षणमुक्तं निदाने “अङ्गमर्द्दोऽरुचिस्तृष्णा आलस्यं गौरवंज्वरः ॥
अपाकः शून्यताङ्गानामामवातस्य लक्षणमिति” ।गात्रप्रदेशे क्वचिदेव दोषाः संमूर्च्छिता मांसमसृक् प्रदुष्य, वृत्तं स्थिरं मन्दरुजं महान्तमनल्पमूलं चिरवृद्ध्यपाकमिति”माधवः । पाकः अल्पः ६ तद्भिन्ने । “सेनयाग्नेरपाक-चक्षस” इति ऋ० ८ । ७५ । ७ । “अपाकचक्षसः अनल्प-चक्षस” इति भा० । अधिकं पाकशब्दे वक्ष्यते ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.