| YouTube Channel

अपह्नुतिः (apahnutiH)

 
Apte
English
अपह्नुतिः [apahnutiḥ],
f.
Concealment of knowledge, denial.
(In
Rhet.
) A figure of speech, in which the real character of the thing in question is denied and that of another (alien or imaginary) object is ascribed to, or superimposed upon, it
प्रकृतं यन्निषिध्यान्यत्साध्यते सा त्वपह्नुतिः K.
P.*
1
(उपमेयमसत्यं कृत्वा उपमानं सत्यतया यत्स्था- प्यते सा$पह्नुतिः) e. g. नेदं नभोमण्डलमम्बुराशिर्नौताश्च तारा नवफेनभङ्गाः नायं शशी कुण्डलितः फणीन्द्रो नासौ कलङ्कः शयितो मुरारिः see also K.
P.*
1 and S. D.* 683-84.
Apte 1890
English
अपह्नुतिः f. 1 Concealment of knowledge, denial.
2 (In Rhet.) A figure of speech, in which the real character of the thing in question is denied and that of another (alien or imaginary) object is ascribed to, or superimposed upon, it
प्रकृतं यन्निषिध्यान्यत्साध्यते सा त्वपह्नुतिः K. P. 10
(उपमेयमसत्यं कृत्वा उपमानं सत्यतया यत्स्थाप्यते सापह्नुतिः)
e. g. नेदं नभोमंडलमंबुराशिर्नैताश्च तारा नवफेनभंगाः नायं शशी कुंडलितः फणींद्रो नासौ कलंकः शयितो मुरारिः see also K. P. 10 and S. D. 683-84.
Apte Hindi
Hindi
अपह्नुतिः
स्त्री*
- अप+ह्नु+क्तिन्
"सत्य को छिपाना, मुकरना"
अपह्नुतिः
स्त्री*
- अप+ह्नु+क्तिन्
एक अलंकार जिसमें प्रस्तुत वस्तु के वास्तविक चरित्र को छिपा कर कोई और काल्पनिक या असत्य स्थापना की जाय
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) १.अपलापः, सतोऽपि वस्तुनः असत्वेन कथनम् २.सत्यस्य गोपनम् ३.अर्थालङ्कारभेदः। ‘प्रकृतं प्रतिषिध्यान्यस्थापनं स्यादपह्नुतिः’ सा०द०१०.३८। यथा ‘नेदं नभोमण्डलमम्बुराशिः’
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अपह्नुतिः
noun
एकः अर्थालङ्कारः।
"अपह्नुत्याम् एकस्य वस्तुनः निषेधं कृत्वा अन्यवस्तुनः स्थापना क्रियते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपह्नुतिः,
स्त्री,
(अप + ह्नु + भावे क्तिन् ।) अप-लापः अपह्नवः इति शब्दरत्नावली
उप-मेयासत्यकरणपूर्व्वकोपमानसत्यताव्यवस्थापिका-लङ्कृतिः तस्या लक्षणं ।“प्रकृतं यन्निषिध्यान्यत्साध्यते सा त्वपह्नुतिः” ।उदाहरणं ।“अवाप्तः प्रागल्भ्यं परिणतरुचः शेलतनये ।कलङ्को नैवायं विलसति शशाङ्कस्य वपुषि
अमुष्येयं मन्ये विगलदमृतस्यन्दिशिशिरे ।रतिश्रान्ता शेते रजनिरमणी गाढमुरसि”
इति काव्यप्रकाशः
(“प्रकृतं प्रतिषिध्यान्यस्थापनं स्यादपह्नुतिः ।गोपनीयं कमप्यर्थं द्योतयित्वा कथञ्चन
यदि श्लेषेणान्यथा वाऽन्यथयेत् साप्यपह्नुतिः” ।इति साहित्यदर्पणे ।)