| YouTube Channel

अपस्य (apasya)

 
Capeller Eng
English
अपस्य॑ (f. अपसी॑) watery.
Apte
English
अपस्य [apasya],
a.
 [अपसि कर्मणि साधुः यत्]
Ved.
 Active, fit for an act, skilful in doing any thing (साधुकर्मकारिन्)
सिध्मा यद् वनधितिरपस्यात्
Rv.*
 1.121.7
Yv.1.7
flowing, watery.
स्या Activity यादृशिमन् धायि तमपस्यया विदद्
Rv.*
 5.44.8.
Water.
A sort of brick used in preparing the sacrificial altar.
अपस्य [apasya] स्यु [syu], स्यु
&c.
 See under अपस्
Apte 1890
English
अपस्य a. [अपसि कर्मणि साधुः यत्] Ved. Active, fit for an act, skilful in doing any thing (साधुकर्मकारिन्)
Yv. 10. 7
flowing, watery.
स्या 1 Activity.
2 Water.
3 A sort of brick used in preparing the sacrificial altar.
अपस्य,
स्यु &c. See under अपस्.
Monier Williams Cologne
English
1. अपस्य
Nom.
P.
 (Subj. °स्या॑त्) to be active,
RV.
 i, 121, 7.
2. अपस्य᳡ mf(सी॑)n. watery, melting, dispersing,
RV.
 x, 89, 2
VS.
 x, 7
अपस्य a, अपस्यु॑. See अपस्.
Monier Williams 1872
English
1. अपस्य, अस्, आ, अम्, active, fit for an act, running
away
watery
(आ), f. a kind of brick (twenty are
used in building the sacrificial altar)
activity
water.
2. अपस्य, nom. P. अपस्यति, to be active.
अपस्य अपस्य, अपस्यु. See under अपस्।
Macdonell
English
अपस्य apas-yá, den. P. be active.
Goldstucker
English
अपस्य I. 1. m. f. n. (-स्यः-स्या-स्यम्) Fit for a (sacrificial) act.
[Mahīdhara explains in Vājas. 10. 7. अपस्यो वसानाः as epi-
thets to the preceding word आपः ‘waters’ and renders अपस्यः
in the stated sense
but the commentators on a Vārttika
to Pāṇ. V. 4. 30. ‘वसुअपस्°°’ (misprinted in the present
edition and therefore in the reprint of that edition ‘वसुअ-
यस्°°’) explain अपस्याः as meaning ‘water’
and while Ma-
hīdhara takes अपस्यः as an irregular nom. plur. instead of
अपस्याः, Patanjali and, after him, the Kāśikā consider it as
an irregular accus. (= अपः)
Patanjali: अपस्यो वसानाः ।
अपो वसानाः ॥. Kaiyyaṭa: अप्शब्दाद्द्वितीयाबहुवचनान्ता-
द्यत्प्रत्ययो विभक्तेश्चालुक्. Kāśikā: द्वितीयाबहुवचनस्यालुक् ।
अपो वसाना इत्यर्थः.]
2. f. (-स्या)
^1 Water (see the preceding explanation).
^2 The name of the first fifteen bricks amongst the twenty
bricks which are placed five in each quarter on a sacrificial
ground
the last five being called छन्दस्या. E. अपस्, taddh.
aff. यत् (or in Vājas. 10. 7. according to the quoted Vārttika,
अप् in the accus. plur., taddh. aff. यत्).
II. f. (-स्या)
^1 Activity, action.
^2 Desire to act. E. अपस्य्,
kṛt aff. अ.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अपस्य
त्रि०
 अपसि कम्मणि साधुः अपस् + यत् । १ साधुकर्म्मका-रिणि “अनावृष्टा अपस्योवसाना” इति “यजु० १०, ७, अपस्याः अपसि कर्मणि साध्व्यः” वे० दी० । “अपरेण स्वय-मातृण्णमेत्यापस्याः पञ्च पञ्चानूकान्तेष्वपामिति” का० १७, ६, २, अपस्यास्तत्संज्ञका इष्टकाभेदा इति वेददी० ।
Capeller
German
अपस्य
°स्य॑ति thätig sein.
Grassman
German
(apasyà), apasía, a., thätig, geschäftig [von ápas].
-íam {915, 2} (sárgam).