अपसव्य (apasavya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अपसव्य mfn.
   (-व्यः-व्या-व्यं)
	 1. Opposite,  contrary.
	 2. Right,  (not left.)
	 n.
 
(-व्यं) The space between the thumb and the forefinger.
 E.
  अप,  and
सव्य left.

Capeller Eng

English

 अपसव्य a.
  right,  southern
 n.
  & instr.
   adv.
 

Yates

English

 अप-सव्य (व्यः-व्या-व्यं)
a. Right (not
left),  opposite,  contrary.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अपसव्य 	-	 apasavya 	-	 adj.
  	-	  from the right to the left
अपसव्य 	-	 apasavya 	-	 adj.
  	-	  moving to the left
अपसव्य 	-	 apasavya 	-	 adj.
  	-	  not on the left side
अपसव्य 	-	 apasavya 	-	 adj.
  	-	  right
अपसव्य 	-	 apasavya 	-	 m.
  	-	  sacrificial fire at the birth of a son

Wilson

English

 अपसव्य
mfn.
   (-व्यः-व्या-व्यं)
1 Opposite,  contrary.
2 Right,  (not left.)
n.
  (-व्यं) The space between the thumb and the
forefinger.
E.
  अप,  and सव्य left.

Apte

English

अपसव्य [apasavya] सव्यक [savyaka],  सव्यक a.
 

Not on the left,  right
 मण्डलान्य- पसव्यानि खगाश्चक्रू रथं प्रति Rām.*
  6.57.34 अपसव्येन हस्तेन Ms.*
  3.214.

Contrary,  opposite यद्येतदपसव्यं ते वचो मम भविष्यति Mb.
 *  5.138.27. -व्यम् ind.
  To the right,  making the sacred thread hang down towards the left part of the body over the right shoulder (opp.  सव्यम् when it hangs over the left)
 a position of the thread in Śrāddha or other religious ceremonies at particular times of those ceremonies (the three positions being सव्य,  निवीत & अपसव्य)
 प्राचीनावीतिना सम्यगपसव्यमतन्द्रिणा । पित्र्यमानिधनात्कार्यं विधिवद्दर्भपाणिना ॥ Ms.*
  3.279
 ˚व्यं कृ to go round one so as to keep the right side towards him
 to make the sacred thread hang over the right shoulder.

Apte 1890

English

 अपसव्य,  
सव्यक a. 1 Not on the left,  right
 अपसव्येन हस्तेन Ms. 3. 214. 
2 Contrary,  opposite. 
व्यं ind. To the right,  making the sacred thread hang down towards the left part of the body over the right shoulder (opp. सव्यं when it hangs over the left)
 a position of the thread in Śrāddha or other religious ceremonies at particular times of those ceremonies (the three positions being सव्य,  निवीत & अपसव्य) Ms. 3. 279
 °व्यं कृ to go round one so as to keep the right side towards him
 to make the sacred thread hang over the right shoulder. 

Monier Williams Cologne

English

 अप-सव्य mfn.
   not on the left side,  right,  Mn.
   iii,  214

 (with auguries) from the right to the left,  moving to the left,  MBh.
  
 VarBṛS.
  &c.
  

 अप-सव्य m.
  (scil.  agni) the sacrificial fire at the birth of a son,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 अपसव्य अप-सव्य,  अस्,  आ,  अम्,  or अप-
सव्यक,  अस्,  इका,  अम्,  not on the left side,  right
opposite,  contrary
 (अम्),  ind. to the right
 the
same as अप-सलवि.
—अपसव्यं कृ = प्रदक्-
षिणं कृ,  to circumambulate a person keeping
the right side towards him
 to put the sacred cord
on the right shoulder.
—अपसव्य-वत्,  आन्,  अती,  अत्, 
having the sacred thread worn on the right shoulder, 
(as during a Śrāddha,  &c.)

Goldstucker

English

 अपसव्य I. Bahuvr. 1. m. f. n. (-व्यः-व्या-व्यम्)
	^1 Not left, 
right
 the same as दक्षिण।--अपसव्यं कृ,  to keep the right
side towards one,  (comp. प्रदक्षिणं कृ),  or to put on the right
shoulder (scil. the sacrificial thread).
	^2 Contrary,  adverse.
2. n. (-व्यम्)
	^1 The sacrificial thread worn over the right
shoulder and passed under the left,  at Śrāddhas
 comp.
प्राचीनावीत.
	^2 (In Astronomy) defined thus: ताराग्रहाणां
चतुर्धासंगरान्तर्गतापरं युद्धम्
 e. g. in the Vasiṣṭha-Sid-
dhānta: अंशादूनेऽपसवाख्यं युद्धमेकोऽत्र चेदणु.
II. Avyayībh. (-व्यम्) The same as अपसलवि in both
meanings
 comp. also the quotation under this word. E.
अप and सव्य.

Apte Hindi

Hindi

अपसव्य
"वि*, ब* स*" - -
"जो बायां न हो,  दायां"

अपसव्य
"वि*, ब* स*" - -
"विरुद्ध, विपरीत "

अपसव्यम्
अव्य* - -
"दाई ओर,  दाहिने कंधे के ऊपर से जनेऊ को शरीर के वाम भाग पर लटकाना "

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अपसव्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶರೀರದ ಬಲಭಾಗ
व्युत्पत्तिः - > अपक्रान्तं सव्यात्
अपसव्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿರುದ್ಧವಾದ /ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ
अपसव्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಲಭಾಗದ

L R Vaidya

English

 apa-savya {% a. %} 1. not left,  right
 2. contrary,  opposite (अपसव्यं कृ ‘to keep the right side towards one’).

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  दक्षिण,  वामेतर,  अपसव्य,  अवसव्य
adjective
 
पूर्वाभिमुखे स्थिते शरीरस्य दक्षिणदिशम् अभि वर्तमानं अङ्गम्।
 "मम दक्षिणम् अङ्गं प्रस्फुरति"

Synonyms:
  विपरीत,  विलोम,  प्रतीकूल,  अपष्ठूर,  वाम,  प्रसव्य,  प्रतीलोम,  अपष्ठू,  सव्य,  विलोमक,  अपसव्य,  प्रतीप,  व्यपोढ,  विपर्यय
adjective
 
क्रममान्यतादिभिः दृष्ट्या अन्यथात्वम्।
 "तयोः मतप्रवाहाः विपरीताः तथापि उभौ अपि सुहृदौ।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

a pa sa byams
अपसव्य

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्रतिकूलं तु विलोममपसव्यमपष्ठुरम् ।
वामं प्रसव्यं प्रतीपं प्रतिलोममपष्टु च ॥ १४६५ ॥
-wordlist-
 
प्रतिकूल (क्ली),  विलोम (क्ली),  अपसव्य (क्ली),  अपष्ठुर (क्ली),  वाम (क्ली),  प्रसव्य (क्ली),  प्रतीप (क्ली),  प्रतिलोम (क्ली),  अपष्ठु (क्ली)

--source--
 
वामं शरीरेऽङ्गं सव्यमपसव्यं तु दक्षिणम् ।
-wordlist-
 
वाम (क्ली),  सव्य (क्ली),  अपसव्य (क्ली),  दक्षिण (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अपसव्य
अपसव्य,  दक्षिण
वामं सव्यं विदुः प्राज्ञा अपसव्यं च दक्षिणम् ।
verse 4.1.1.756
page 0087

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: अपसव्यः
Root: अपसव्य
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ सूतकाग्निः
Meaning(s):
⇒ Sacrificial fire at the birth of a son
Shloka(s):
1|2|28|1 ► सव्यस्तु मृतके वह्निरपसव्यस्तु सूतके। (स्वर्गकाण्डः/लोकपालाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|2|28|1 ⇢ अपसव्यः (अपसव्य) (पुं) ⇒ Sacrificial fire at the birth of a son ⇒ सूतकाग्निः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ अग्निः
जातिः ➡ इन्धनजम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अपसव्यं,  क्ली,
   (सव्यादपक्रान्तं,  “निरादयो गता-द्यर्थे पञ्चम्या” इति समासः ।) अपसलवि । पितृ-तीर्थं । इति श्राद्धतत्त्वे भट्टभाष्यधृतगृह्यं ॥

 अपसव्यः,  त्रि,  (सव्यादपक्रान्तः,  “निरादयो गता-द्यर्थे पञ्चम्या” इति समासः ।) शरीरदक्षिण-भागः । प्रतिकूलः । इति मेदिनी ॥
 (विपरीतः ।“वाता मण्डलिनश्चैनमपसव्यं प्रचक्रमुः” ।इति रामायणे ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अपसव्य न०
  अपक्रान्तं सव्यात् निरा० त० । १ देहदक्षिण-भागे “तर्ज्जन्यङ्गुयष्ठोरन्तरा अपसलवि अपसव्यं वेति”२ गृह्यपरिभाषिते पितृतीर्थे च । अपगतं मग्नतया भूमौ-पातितत्वात् सव्यं यत्र । भूमौ पातनेन भग्नप्रायवामाङ्गेअप वैपरीत्ये सू--भावे यत् सव्यं गतिः । विपरीते त्रि०
  ।“अपसव्यं ततः कृत्वा पितॄणामाप्तदक्षिणमिति” याज्ञ० ।“देवकर्म्मानन्तरं पितृकर्मकरणे प्राप्तवामोपचारनिरासाया-प्तदक्षिणव्यापार” इति श्रा० त० रघु० । आभ्युदयिके हि“निपातो न हि सव्यस्य जानुनोविद्यते क्वचिदिति” श्रा०त० वशिष्ठोक्तेः भूमौ पातितवाम्जानूकरणाभावः । अतएव“नात्रापसव्यकरणं न पैत्रं तीर्थमिष्यते” इत्यादिना अपसव्यकरणनिषेधः सूपपन्नः । पितृतीर्थञ्च “यत्रानुक्तो-विशेषस्तु दक्षिणस्तत्र शस्यते इति” स्मृतेः । दक्षिणहस्तएव । “प्राचीनावीतिना भाव्यमपसव्यमतन्द्रिणा । पित्र्य-मानिधनात् कार्य्यं विधिवद्दर्भपाणिना” इति मनुः ।

Capeller

German

 अपसव्य nicht der linke,  der rechte.

Burnouf

French

 अपसव्य अपसव्य a. (सव्य) non gauche,  droit.
Opposé,  contraire.

Stchoupak

French

 अप-सव्य-
 a. non gauche,  droit 
 de droite à gauche,  dirigé à
gauche 
 -अम् -एन vers la gauche.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.