| YouTube Channel

अपविद्ध (apaviddha)

 
शब्दसागरः
English
अपविद्ध
mfn.
 (-द्धः-द्धा-द्धं)
1. Rejected, dismissed, removed.
2. Thrown,
sent.
3. Broken to pieces.
E.
 अप before. व्यध to strike, क्त the part.
affix, and the semivowel changed to its corresponding vowel इ.
Capeller Eng
English
अपविद्ध
a.
 pierced, hit
thrown away, rejected,
removed, given up, neglected.
Yates
English
अप-विद्ध (द्धः-द्धा-द्धं)
a. Rejected.
अप-विद्ध (द्धः-द्धा-द्धं)
p. Pierced.
Wilson
English
अपविद्ध
mfn.
 (-द्धः-द्धा-द्धं)
1 Rejected, dismissed, removed.
2 Thrown, sent.
3 Broken to pieces.
E.
 अप before ट्यध to strike, क्त the part. affix, and the
semivowel changed to its corresponding vowel इ.
Apte
English
अपविद्ध [apaviddha],
&c.
 See under अपव्यध्.
अपविद्ध [apaviddha], p. p. Cast or thrown off, thrown or cast away, abandoned, forsaken
तेनाहमपविद्धश्च हृतदारश्च राघव
Rām.*
 4.1.27. dismissed, rejected, neglected, removed
oft
 . used in the sense of 'freed from', 'devoid of'
रक्षो- विप्रकृतावास्तामपविद्धशुचाविव
R.*
 1.74.
Abject, mean. शव इवापविद्धः
Bhāg.*
 5.14.2. -द्धः, ˚पुत्रः A son that is abandoned by the father or mother or by both, and adopted by a stranger
one of the 12 kinds of sons among Hindus
मातापितृभ्यामुत्सृष्टं तयोरन्यतरेण वा । यं पुत्रं परि- गृह्णीयादपविद्धः स उच्यते ॥
Ms.*
 9.171
उत्सृष्टो गृह्यते यस्तु सो$प- विद्धो भवेत्सुतः
Y.*
 2.132.
Comp.
 -लोक
a.
 dead, departed from this world.
Apte 1890
English
अपविद्ध &c. See under अपव्यध्.
अपविद्ध p. p. 1 Cast or thrown off, thrown or cast away, abandoned, forsaken, dismissed, rejected, neglected, removed
oft. used in the sense of ‘freed from, ’ ‘devoid of’
रक्षोविप्रकृतावास्तामपविद्धशुचाविव R. 10. 74.
2 Abject, mean.
द्धः, °पुत्रः A son that is abandoned by the father or mother or by both, and adopted by a stranger
one of the 12 kinds of sons among Hindus
Ms. 9. 171
Y. 2. 132.
Comp.
लोक a. dead, departed from this world.
Monier Williams Cologne
English
अप-विद्ध a See अप-√ व्यध्.
अप-विद्ध b
mfn.
 pierced
thrown away, rejected, dismissed, removed.
Monier Williams 1872
English
अपविद्ध अप-विद्ध and अप-वेध। See
अप-व्यध्, p. 53.
अप-विद्ध, अस्, आ, अम्, pierced
thrown away, re-
jected, dismissed, removed.
—अपविद्ध-पुत्र, अस्,
m. a son rejected by his natural parents and adopted
by a stranger
one of the twelve objects of filiation in
law.
—अपविद्ध-लोक, अस्, आ, अम्, dead.
Goldstucker
English
अपविद्ध Tatpur. m. f. n. (-द्धः-द्धा-द्धम्)
^1 Rejected, discarded,
disowned
अपविद्धः पुत्रः is, in law, a son who having
been disowned by his natural parents or, in the case of the
death of either of them, having been disowned by the sur-
viving parent, is adopted by another
one of the twelve
kinds of adopted sons, comp. s. v. अन्यवीजज
also said of
a girl, e. g. in the Bhāgav. Pur. कण्डोः प्रम्लोचया लब्धा कन्या
कमललोचना । तां चापविद्धां जगृहुर्भूरुहा नृपनन्दनाः (comm.
अपविद्धां त्यक्ताम्).
^2 Abject, contemptible, e. g. (Rudra speaks
to Viṣṇu in the Bhāgav. Pur.) यदि रचितधियं माविद्यलोको
ऽपविद्धं जपति न गणये तत्त्वत्परानुग्रहेण (comm. अपविद्धमा-
चारभ्रष्टम्), ‘if the ignorant world declares me whose mind
is properly framed, to be abject, I do not mind it on ac-
count of thy paramount grace’
Burnouf renders this pas-
sage: ‘si pendant ce temps le monde ignorant m'appelle
avec mépris contempteur des lois &c.’.
^3 Disabled, broken
(lit. or fig.), e. g. गर्गाणां वाहनमपविद्धम्
(Kaiyyaṭa: अप-
विद्धमिति वहनशक्तिविकलं प्रनष्टमित्यर्थः)
or in the Mālatīm.
हृदयमशरणं मे पक्ष्मलाक्ष्याः कटाक्षैरपहृतमपविद्धं पीतमुन्मूलितं
च.
^4 Neglected
(in this sense also in the Buddh. Dhamma-
pada ed. Fausböll v. 292). E. व्यध्, with अप, kṛt aff. क्त
and samprasāraṇa of the radical.
Apte Hindi
Hindi
अपविद्ध
भू* क* कृ* - अप+व्यध्+क्त
"दूर फेंका हुआ, त्यक्त, अस्वीकृत, उपेक्षित, दूरीकृत, मुक्त, विरहित "
अपविद्ध
भू* क* कृ* - अप+व्यध्+क्त
"नीच, कमीना "
अपविद्धः
पुं*
 - -
"माता या पिता दोनों से त्यागा हुआपुत्र जिसे किसी अपरिचित व्यक्ति ने गोद ले लिया हो, हिन्दुओं में १२ प्रकार के पुत्रों में से एक"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अपविद्ध
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೧೨ ವಿಧ ಪುತ್ರರಲ್ಲೊಬ್ಬ /ತಾಯಿ ತಂದೆಯರಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ತಂದು ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮಗ
अपविद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
अपविद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೋಗಲಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ /ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > अप + व्यघ (ताडने) - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "रक्षोविप्रकृतावास्तामपविद्धशुचाविव"
उल्लेखाः - > रघु० १०-७४
अपविद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ /ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "अपविद्धगदो बाहुर्भग्नशाख इव द्रुमः"
उल्लेखाः - > कुमा० २-२२
L R Vaidya
English
apavidDa {% (I) a. (f. द्धा) %} 1. Rejected, discarded
2. abject, contemptible.
apavidDa {% (II) m. %} One of the twelve kinds of sons among the Hindus, viz., that rejected by his natural parents and adopted by a stranger, Yaj.ii.132.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विद्ध, अपविद्ध, प्रतिविद्ध, छिद्र
adjective
यद् विध्यते।
"आखेटकः विद्धस्य आखेटस्य समीपम् अप्राप्नोत्।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कलिलं गहने संकीर्णे तु संकुलमाकुलम् ॥ १४७२ ॥
p{0056}
कीर्णमाकीर्णं च पूर्णे त्वाचितं छन्नपूरिते ।
भरितं निचितं व्याप्तं प्रत्याख्याते निराकृतम् ॥ १४७३ ॥
प्रत्यादिष्टं प्रतिक्षिप्तमपविद्धं निरस्तवत् ।
-wordlist-
कलिल (क्ली), गहन (क्ली), सङ्कीर्ण (क्ली), सङ्कुल (क्ली), आकुल (क्ली), कीर्ण (क्ली), आकीर्ण (क्ली), पूर्ण (क्ली), आचित (क्ली), छन्न (क्ली), पूरित (क्ली), भरित (क्ली), निचित (क्ली), व्याप्त (क्ली), प्रत्याख्यात (क्ली), निराकृत (क्ली), प्रत्यादिष्ट (क्ली), प्रतिक्षिप्त (क्ली), अपविद्ध (क्ली), निरस्त (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रत्याख्यात
प्रत्याख्यात, प्रतिक्षिप्त, प्रत्यादिष्ट, निराकृत, निरस्त, अपविद्ध, परिहृत
प्रत्याख्यातं प्रतिक्षिप्तं प्रत्यादिष्टं निराकृतम् ।
निरस्तमपविद्धं च प्राज्ञाः परिहृतं विदुः ॥ ७०३ ॥
verse 4.1.1.703
page 0081
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपविद्धः, त्रि, (अप + व्यध् + क्तः ।) प्रत्याख्यातः ।निराकृतः । इति हेमचन्द्रः ॥
(त्यक्तः । प्रतिक्षिप्तः ।“कुवेरस्य मनःशल्यं शंसतीव पराभवं ।अपविद्धगदो बाहुर्भग्नशाख इव द्रुमः” ॥
इति कुमारसम्भवे । चूर्णीकृतः । दलितः ।“मृदिताश्चापविद्धाश्च दृश्यन्ते कमलस्रजः” ।इति रामायणे ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अपविद्ध
त्रि०
 अप + व्यध--क्त । त्यक्ते “अपविद्धगदोबाहु-र्भग्नशाख इव द्रुम” इति कु० । “सोऽपविद्धस्तया रहस्य-निर्भेदभयादिति” दशकु० । प्रत्याख्याते, निरस्ते च “रक्षोविप्रकृतावास्तामपविद्धशुचाविव” रघुः “मातापितृभ्यामुत्सृष्टंतयोरन्यतरेण वा । यं पुत्रं प्रतिगृह्णीयादपविद्धः स उच्यते”इति मनूक्ते द्वादशपुत्रान्तर्गते पुत्रभेदे
पु०
 ।
Capeller
German
अपविद्ध s. व्यध्.
Stchoupak
French
अप-विद्ध-
a. v. rejeté, chassé
(fils) abandonné
arraché
transpercé
accompagné de.