| YouTube Channel

अपराह्णः (aparAhNaH)

 
Apte Hindi
Hindi
अपराह्णः
पुं*
 अपर-अह्नः -
"दोपहर बाद, दिन का अन्तिम या समापक पहर"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अह्णः अपरम् । एकदेशिसमासः। ‘पूर्वापरा००मेकदेशि०’ २.२.१। १.दिनस्य उत्तरार्धम् । ‘अपराह्णशीतलतरेण शनैः’ माघः९.४। पञ्चधा विभक्तदिवसस्य चतुर्थः भागः। । प्रातः सङ्गममध्याह्नाऽपराह्णसायाह्नाः दिवसस्य पञ्च भागाः।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अपराह्णः, अग्निवेला, पराह्ण, वैकालः, विकालः
noun
अपरः अह्नः।
"सः अपराह्णे आगच्छति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: अपराह्णः
Root: अपराह्ण
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ दिवसः चतुर्थः भागः
Meaning(s):
⇒ Fourth yāma
or 3 to 6 P.M. of the day
Shloka(s):
2|1|65|2 ► सायाह्नोऽप्यपराह्णऽस्त्री प्रदोषो मैथिलः समौ॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|65|2 ⇢ सायाह्नः (सायाह्न) (पुं) ⇒ Fourth yāma
or 3 to 6 P.M. of the day ⇒ दिवसः चतुर्थः भागः
➠ 2|1|65|2 ⇢ अपराह्णः (अपराह्ण) (पुं) ⇒ Fourth yāma
or 3 to 6 P.M. of the day ⇒ दिवसः चतुर्थः भागः
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ दिवसः
जातिः ➡ कालः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपराह्णः,
पुं,
 (अह्नः अपरः एकदेशिसमासः, समासान्तः टच्, अहःस्थाने अह्नादेशः ।) शेषंअहः । दिनशेषभागः । इत्यमरः ।(“रामाणां रमणीयतां विदधति ग्रीष्मापराह्णागमे”इति अमरुशतके ।“तथा श्राद्धस्य पूर्व्वाह्णादपराह्णो विशिष्यते” ।इति मनुः ।) विकाल इति भाषा । तस्य भेदाः ।द्विधा विभक्तदिनस्य शेषभागः ॥
त्रिधा विभ-क्तदिनस्य तृतीयभागः ॥
स तु त्रिंशद्दण्डदिन-माने विंशतिदण्डात् परं दशदण्डं यावत् । पञ्चधाविभक्तदिनस्य चतुर्थभागः । स तु अष्टादश-दण्डात् परं षड्दण्डं यावत् । इति श्रुतिस्मृती ॥