अपमान (apamAna)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English अपमान apamAna insult
अपमानं करोति { कृ } apamAnaM karoti { kR } verb 8 insult
निकृति nikRti insult
तर्जना tarjanA insult
मानक्षति mAnakSati insult
अवमानन avamAnana insult
अधिक्षेप adhikSepa insult
मानभङ्ग mAnabhaGga insult
क्षेप kSepa insult
धर्ष dharSa insult
विध्वंस vidhvaMsa insult
परिभव paribhava insult
अवगणन avagaNana insult
परुष्य paruSya insult
भर्त्सन bhartsana insult
तर्जन tarjana insult
अभिशंसन abhizaMsana insult
लङ्घन laGghana insult
धर्षति { धृष् } dharSati { dhRS } verb insult
अतिब्रवीति atibravIti verb insult
अपमान apamAna insult
अपमान apamAna disgrace
अपमान apamAna dishonour
अपमान apamAna disrespect
अपमान apamAna contempt
न्यायालय- अपमान nyAyAlaya- apamAna contempt of court [ Law ]
Apte
Englishअपमानः [apamānḥ], Disrespect, dishonour, disgrace
despising, slighting
contempt
लभते वुद्ध्यवज्ञानमपमानं च पुष्कलम् 1. 63
समुद्रेण मम भृत्यस्याण़्डान्यपहृत्य मे$पमानस्थानं कृतम् 1.
Apte 1890
EnglishMonier Williams 1872
EnglishGoldstucker
Englishअपमान Tatpur. m. n. (-नः-नम्) Disrespect, contempt
e. g.
अधिक्षेपापमानादेः प्रयुक्तस्य परेण यत् । प्राणात्ययेऽप्यसहनं
तत्तेजः समुदाहृतम्
or निन्दाक्षेपापमानादेरमर्षोऽभिनिवि-
ष्टता.--Comp. अवमान. [Among the Koshas the Śabda-
ratnāvalī assigns to the word the neuter gender: अपमानं
परिभवस्तिरस्कारस्तिरस्क्रिया
the Dvirūpakoṣa of Puru-
shottama the masc. gender: अपमानोऽवमानश्च बिम्बोष्ठेऽपि
द्विरूपता.] E. मन् with अप, kṛt aff. घञ्.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiअपमानः
- अप+मन्+घञ्
"अनादर, सम्मान का न होना लांछन "
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअपमान
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅವಮಾನ /ಅಗೌರವ
निष्पत्तिः - > अप + मान (पूजायाम्) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "मानापमानयोस्तुल्यः तुल्यो मित्रारिपक्षयोः" । "अथनाशं मनस्तापं गृहे दुश्चरितानि च । वञ्चनञ्चापमानञ्च मतिमान्नप्रकाशयेत् ॥"
उल्लेखाः - > गीता० १४-२५
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअपमानं, (अप + मा + भावे ल्युट् ।) अनादरः ।अमर्य्यादा । इति शब्दरत्नावली ॥
तत्पर्य्यायः ।“स्यादवज्ञा परीहारः परिहारः पराभवः ।अपमानं परिभवस्तिरस्कारस्तिरष्क्रिया ।अवहेला च हेला म्यादवहेलनहेलने ।क्षेपो निकारधिक्कारौ पर्य्यायः स्यादनादरे” ॥
इति शब्दरत्नावली ॥
* ॥
तस्य अप्रकाश्यत्वंयथा, --“अर्थनाशं मनस्तापं गृहे दुश्चरितानि च ।वञ्चनञ्चापमानञ्च मतिमान्न प्रकाशयेत्” ॥
इति चाणक्यः ॥
(“अपमानं पुरस्कृत्य मानं कृत्वा तु पृष्ठतः ।स्वकार्य्यमुद्धरेत् प्राज्ञः कार्य्यध्वंसे हि मूढता”) ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritअपमान अपकृष्टं मीयतेऽनेन अप + मा--करणे ल्युठ् ।अनादरे “अपमानं पुरस्कृत्य स्वकार्य्यं साधयेन्नर” इतिनीतिः । “मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयो”रिति” गीता । वेदस्य ब्राह्मणानाञ्च अपमानादधोगतिःपुरा० अपकृष्टो मानो यस्मात् अप + मन--करणे घञ् वा ।अनादरे । नापमानः प्रयोक्तव्यः कामक्रोधकृतः क्वचि-दिति” रामा० । “अथापमानेन पितुःप्रयुक्तेति” कुमा० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.