| YouTube Channel

अपम (apama)

 
शब्दसागरः
English
अपम
m.
 (-मः) Declination, (in astronomy.)
E.
 अप, मा to measure, ड
aff.
Capeller Eng
English
अपम॑
a.
 farthest, remotest, last.
Yates
English
अप-म (मः) 1.
m.
 Sun's declination.
Spoken Sanskrit
English
अपम apama
adj.
 the last
अपम apama
adj.
 the most distant
अपम apama
m.
 declination of a planet
Wilson
English
अपम
m.
 (-मः) Declination, (in astronomy.)
E.
 अप, मा to measure, ड
aff.
Apte
English
अपम [apama],
a.
 [अपकृष्टं मीयते, मा बाहु ˚क]
Ved.
 The most distant or remote, the last, lowest in caste, most degraded (जात्यातिनिकृष्ट) युवं भगो$नाशोश्चिदवितारापमस्य चित् ।
Rv.*
 1.39.3. -मः (In
astr.
 ) Declination. (कलन, क्रान्ति, गति) the ecliptic (क्रान्तिवृत्त)
परिसरतां गगनसदां चलनं किंचिद् भवेदपमः Sid. Śir.
Comp.
 -ज्या the line of the ecliptic
see क्रान्तिज्या. -मण्डलम् -वृत्तम् the ecliptic.
Apte 1890
English
अपम a. [अपकृष्टं मीयते, मा बाहु° क] Ved. The most distant or remote, the last, lowest in caste, most degraded (जात्यातिनिकृष्ट).
मः (In astr.) Declination
the ecliptic
परिसरतां गगनसदां चलनं किंचिद्भवेदपमः Sid. Śir.
Comp.
ज्या the line of the ecliptic
see क्रांतिज्या.
मंडलं,
वृत्तं the ecliptic.
Monier Williams Cologne
English
अपम॑
mfn.
 (fr. अ॑प), the most distant, the last,
RV.
 x, 39, 3
AV.
 x, 4, 1
अपम॑
m.
 (in
astron.
 ) the declination of a planet.
Monier Williams 1872
English
अपम अपम, अस्, आ, अम्, (fr. अप), Ved. the
most distant, the last
(अस्), m. the declination in
astronomy
the ecliptic.
—अपम-क्षेत्र, see
क्रान्ति-क्षेत्र.
—अपम-ज्या, f. the sine of the
ecliptic.
—अपम-मण्डल or अप-मण्डल or
अपम-वृत्त, अम्, n. the ecliptic.
Macdonell
English
अपम apa-ma, spv. last, furthest
-marśa,
m.
 🞄contact
-māna,
m.
 (n. ) disregard, disrespect, 🞄contempt
-mārga, 〈1.〉
m.
 wiping off
〈2.〉
m.
 🞄by-way
-mārjana,
a.
 wiping off, removing
🞄n. cleansing
-mud,
a.
 disagreeable
-mṛga,
a.
 🞄deerless
-mṛtyu,
m.
 untimely death
mortal 🞄danger
-megha‿udaya,
a.
 free from the rise of 🞄clouds
-yaśas,
n.
 dishonour, disgrace
-yātavya, fp.
n.
 it is needful to flee
-yāna,
n.
 going 🞄away, retreat, flight
-yodha-rava,
a.
 no 🞄longer raising a battle-cry.
Goldstucker
English
अपम 1. m. f. n. (-मः-मा-मम्) (ved.) Last. Comp. अवम and अपर.
2. m. (-मः) (In Astronomy.) The ecliptic. The same as
क्रान्ति q. v.
e. g. इदानीं क्रान्तिक्षेत्राण्याह । क्षेत्राणि वक्ष्ये
ऽपमसंभवानि &c. Comp. परमापम, परापम and the ff. E.
Probably अप, taddh. aff. म. Comp. अपर.
Apte Hindi
Hindi
अपमः
पुं*
 - अपकृष्टं मीयते-मा+क बा*
"कुतुबनुमा नें सुई का उत्तर से ठीक पूर्व या पश्चिम की ओर घुमाव, क्रान्तिवलय "
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपमः,
पुं,
 (अपकृष्टतया मीयते, अप + मा +घञर्थे कः ।) क्रान्तिः । इति सिद्धान्तशिरोमणौगोलाध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अपम
त्रि०
 अपकृष्टं मीयते अप + मा--बा० क । अपकृष्ट-तया ज्ञाते “भगोऽनाशोश्चिदविताऽपमस्य चित्” । ऋ० १०, ३९, ३ । “अपमस्य जात्यातिनिकृष्टस्य” भा० । अप-कृष्यभूगोलादुपरि मीयते । भूगीलानाच्छादितान्तरिक्षमागेज्योतिषपरिभाषितायां सूर्य्यादिगत्यर्थतिर्य्यग्रेखायाम् क्रान्तौयथा । “नाडिकामण्डलात् तिर्य्यगत्रापमः, क्रान्तिवृत्ता-वधिः क्रान्तिवृत्ताच्छरः । विक्षेपवृत्तावधिस्तिर्य्यगेवं स्फुटोनाडिकावृत्तखेटान्तरालेऽपम” इति सि० शि० । “क्रान्तिवृत्तेयत् स्फुटग्रहस्थानं तस्य नाडीवृत्तात् तिर्य्यगन्तरम् अपमःक्रान्तिः । अथ विमण्डले यत् ग्रहस्थानं तस्य क्रान्ति-वृत्तात् यत् तिर्य्यगन्तरं स विक्षेपः अथ विमण्डलस्य प्राक् चनाडीवृत्तात् यत् तिर्य्यगन्तरम् सः अपमः स्फुटा क्रान्तिःग्रहस्य उत्तरतो याम्यदिशं याम्यान्तात् तदनु सौम्यदिग्-भागम् । प्रमि० “परिसरतां गगनसदां चलनं किञ्चि-द्भवेदपमः” इति । सि० शि० ।
Capeller
German
अपम॑ der entfernteste, letzte.
Grassman
German
apamá, a., der entfernteste (Sup. von ápa).
-ásya {865, 3}.