| YouTube Channel

अपभ्रंशः (apabhraMzaH)

 
Apte
English
अपभ्रंशः [apabhraṃśḥ], 1 Falling down or away, a fall
अत्यारूढि- र्भवति महतामप्यपभ्रंशनिष्ठा
Ś.*
4 v. l. ending in a (precipitate) fall.
A corrupted word, corruption
घर is an अपभ्रंश or corruption of गृह
(hence) an incorrect word whether formed against the rules of grammar or used in a sense not strictly Sanskrit
see अपशब्द.
A corrupt language, one of the lowest forms of the Prākṛita dialect used by cow-herds
&c.
(in kāvyas)
(in Śāstras) any language other than Sanskrit
आभीरादिगिरः काव्येष्वपभ्रंश इति स्मृताः शास्त्रेषु संस्कृतादन्य- दपभ्रंशतयोदितम् Kāv.1.
Apte 1890
English
अपभ्रंशः 1 Falling down or away, a fall
अत्यारूढिर्भवति महतामप्यपभ्रंशनिष्ठा Ś. 4 v. l. ending in a (precipitate) fall.
2 A corrupted word, corruption
घर is an अपभ्रंश or corruption of गृह
(hence) an incorrect word whether formed against the rules of grammar or used in a sense not strictly Sanskrit
see अपशब्द.
3 A corrupt language, one of the lowest forms of the Prākṛta dialect used by cow-herds &c. (in kāvyas)
(in Śāstras) any language other than Sanskrit
आभीरादिगिरः काव्येष्वपभ्रंश इति स्मृताः शास्त्रेषु संस्कृतादन्यदपभ्रंशतयोदितम् Kāv. 1.
Apte Hindi
Hindi
अपभ्रंशः
पुं*
- अप+भ्रंश्+घञ्
"नीचे गिरना, पतन "
अपभ्रंशः
पुं*
- अप+भ्रंश्+घञ्
"भ्रष्ट शब्द, भ्रष्टाचार अशुद्ध शब्द चाहे वह व्याकरण के नियमों के विपरीत हो और चाहे वह ऐसे अर्थ में प्रयुक्त हुआ हो जो संस्कृत हो"
अपभ्रंशः
पुं*
- अप+भ्रंश्+घञ्
"भ्रष्ट भाषा, गड़रियों आदि के द्वारा प्रयुक्त प्राकृत बोली का निम्नतम रूप, संस्कृत से भिन्न कोई भी भाषा"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अप+भ्रंशु(अधःपतने)+घञ् ‘भावे’ ३.३.१८। १.अधःपतनम्, अधोगतिः। ‘अत्यारूढिर्भवति महतामप्यपभ्रंशनिष्ठा’ शाकु०४.२। २.भाषाभेदः। ३.अपभ्रंशति स्वभावात् प्रच्यवते अप+भृंश+अच्(कर्तरि) साधुशब्दस्य शक्तिवैफल्यप्रयुक्तान्यथोच्चारणयुक्तः अपशब्दः। ‘त एव शक्तिवैफल्यप्रमादालसतादिभिः। अन्यथोच्चारिताः शब्दाअपशब्दा इतीरिताः’ हरिः।‘अपभ्रंशस्तु पतने भाषाभेदापशब्दयोः’ मेदिनी ४.अशुद्धभाषा ‘शास्त्रेषु संस्कृतादन्यदपभ्रंशतयोदितम्’ काव्याद०।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपभ्रंशः,
पुं,
(अप + भ्रन्स + घञ् ।) ग्राम्यभाषा ।अपभाषा तत्पर्य्यायः अपशब्दः इत्यमरः
पतनं यथा, --“अत्यारूढिर्भवति महतामप्यपभ्रंशनिष्ठा” ।इत्यभिज्ञानशकुन्तलं
(अधः पतनं ध्वंसः ।अधोगतिः ।)