| YouTube Channel

अपचयः (apacayaH)

 
Apte
English
अपचयः [apacayḥ], 1 Diminution, decrease, decay, decline, fall (fig. also.)
कफापचयः
Dk.*
 16
तेनास्यापचयं यान्ति व्याधे- र्मूलान्यशेषतः Suśr. येषां राज्ञा सह स्यातामुच्चयापचयौ ध्रुवम्
H.*
 3. 126. शिवस्योपचयं वीक्ष्य तथापचयमात्मनः Śiva. B.25.32.
Loss, privation, failure, defect
H.*
 3.126.
N.
 of several planetary mansions.
Apte 1890
English
अपचयः 1 Diminution, decrease, decay, decline, fall (fig. also.)
कफापचयः Dk. 160
तेनास्यापचयं यांति व्याधेर्मूलान्यशेषतः Suśr.
H. 3. 130
defeat Mv. 2. 13.
2 Loss, privation, failure, defect
H. 3. 133.
3 N. of several planetary mansions.
Apte Hindi
Hindi
अपचयः
पुं*
 - अप+चि+अच्
"न्यूनता, कमी, ह्रास, छीजन, गिरावट "
अपचयः
पुं*
 - अप+चि+अच्
"नाश, असफलता, दोष"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अप+चिञ्(चयने)+अच्(भावे) । ‘एरच्’ ३.३.५६। १.हानिः, क्षतिः। २.अपहारः। ‘अपहारस्त्वपचयः’ अमरः। ३.उपशमः। ‘तेनास्यापचयं यान्ति व्याधेर्मूलान्यशेषतः’ सुश्रुतः। ४.व्ययः। ५.पूजा, सम्मानना ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 क्षतिः, अपचयः, क्षयः, हानिः
noun
कस्यापि भोग्यस्य वस्तुनः भ्रंशनेन नाशनेन वा जायमाना असुविधा।
"गृहस्य भित्त्यां भवता यद् क्षतिः कृता तस्य अपचितिः भवता एव करणीया।"
Synonyms:
 अपचयः
noun
स्वस्वत्ववियोगः।
"धनस्य अपचयस्य अनन्तरमपि तस्य बोधः न अभवत्।"
Synonyms:
 अपचयः
noun
सा क्रिया यया पदार्थाः सामान्यपदार्थेषु विघटिताः भवन्ति वा सामान्यतया उत्सर्ज्यन्ते।
"स्वास्थ्यस्य कृते अपचयः सम्यक् भवितुम् अर्हति।"
Synonyms:
 अपक्षयः, अपचयः, उपक्षयः, क्षयः, क्षीणता, भ्रंशः, विनाशः, शीर्णता, शीर्णत्वम्, अवसादः, क्षामता
noun
वायुगुणादीनां प्रभावेण वस्त्वादिषु जायमानं वैकल्यम्।
"कालानुसारेण भवनानाम् अपि अपक्षयः भवति।"
Synonyms:
 अपचयः
noun
सागरजलस्य प्रत्यागमनम्।
"अपचये उपचये वा नौका अस्थिरा भवति।"
Synonyms:
 ह्रासः, क्षयः, अपचयः
noun
सः नाशः यः मन्दगत्या भवति।
"वृद्धावस्थायां स्मरणशक्तेः ह्रासः भवति।"
Synonyms:
 अल्पीभावः, प्रत्यवायः, ह्रासः, उपक्षयः, अपचयः, परिहानिः, परिहाणिः
noun
न्यूनीभवनस्य क्रिया भावो वा।
"विद्युतः सम्यक् प्रयोगात् देयकस्य अल्पीभावः भवति।"
Synonyms:
 क्षयः, व्ययः, हानिः, अपायः, क्षतिः, अपचयः, नाशः, अपचितिः, उपक्षयः, परिक्षयः, संक्षयः, क्षिया, अत्ययः
noun
व्यापारे अर्थस्य अपागमः।
"अस्मिन् व्यापारे व्ययः जातः।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: अपचयः
Root: अपचयः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ end
⇒ fall
⇒ race
⇒ seat
⇒ loss
⇒ ruin
⇒ wane
⇒ house
⇒ decay
⇒ minus
⇒ waste
⇒ abode
⇒ waning
⇒ family
⇒ decline
⇒ removal
⇒ dwelling
⇒ residing
⇒ dominion
⇒ diminution
⇒ termination
⇒ destruction
⇒ consumption
⇒ annihilation
⇒ house of yama
⇒ dwelling-place
⇒ negative quantity
⇒ sickness in general
⇒ decrement [computer]
⇒ wasting or wearing away
⇒ abode in yama's dominion
⇒ destruction of the universe
⇒ phthisis pulmonalis (Tuberculosis)
Shloka(s):
3|2|7|2 ► आप्रच्छन्नमथाम्नायः सम्प्रदायः क्षये क्षिया॥ (सङ्कीर्णवर्गः)
3|3|67|2 ► क्षयार्चयोरपचितिः सातिर्दानावसानयोः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|70|2 ► सङ्गे सभायां समितिः क्षयवासावपि क्षिती॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|219|2 ► नाशः क्षये तिरोधाने जीवितेशः प्रिये यमे। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|2|7|2 ⇢ क्षयः (क्षय) (पुं) ⇒ end, fall, race, seat, loss, ruin, wane, house, decay, minus, waste, abode, waning, family, decline, removal, dwelling, residing, dominion, diminution, termination, destruction, consumption, annihilation, house of yama, dwelling-place, negative quantity, sickness in general, decrement [computer], wasting or wearing away, abode in yama's dominion, destruction of the universe, phthisis pulmonalis (Tuberculosis)
➠ 3|2|7|2 ⇢ क्षिया (क्षिया) (स्त्री) ⇒ loss, waste, destruction, offence against the customs
➠ 3|3|67|2 ⇢ अपचितिः (अपचिति) (स्त्री)
➠ 3|3|70|2 ⇢ क्षितिः (क्षिति) (स्त्री) ⇒ ruin, wane, house, earth, abode, ground, estates, nations, dwelling, dominion, colonies, perishing, number one, habitation, settlements, destruction, races of men, piece of land, end of the world, soil of the earth, sort of base metal, sort of yellow pigment, period of the destruction of the universe
➠ 3|3|219|2 ⇢ नाशः (नाश) (पुं) ⇒ ruin, loss, death, flight, desertion, abolition, extinction, being lost, attainment, demolition, destruction, elimination, annihilation, disappearance
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ क्रिया
जातिः ➡ क्रिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अपचयः,
पुं,
 (अप + चि + भावे अच् । अपहरणं ।)क्षतिः । हानिः । तत्पर्य्यायः । अपहारः २ । इत्य-मरः ॥
(पूजा सम्मानना । क्षयः । “देहस्यापचयो-मतौ निविशते गाढो गृहेषु ग्रहः” । इति शान्ति-शतके ।)