अप (apa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अप ind. A particle and preposition implying.
	 1. Inferiority,  (below, 
worse.)
	 2. Privation,  (from. )
	 3. Separation,  (away,  from. )
	 4. Con-
trariety,  (against,  opposite to.)
	 5. Difference,  (from. )
	 6. Dis-
honesty.
	 7. Exultation: as अपकृष्टुं to revile,  अपहर्त्तुं to take away, 
अपकर्त्तुं to do wrong,  अपवक्तुं to contradict,  अपकीर्त्ति infamy,  &c.
 E.
  अ
neg. and प from पा to preserve.

Capeller Eng

English

 अ॑प adv.
  away,  off (*as prep.
   w.
  abl.
 ).

Yates

English

 अप
prep. From,  away,  against.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 अप ind. A particle and preposition implying
1 Inferiority,  (below,  worse.)
2 Privation,  (from. )
3 Separation,  (away from. )
4 Contrariety,  (against,  opposite to.)
5 Difference,  (from. )
6 Dishonesty.
7 Exultation: as अपकृष्टुं to revile,  अपहर्त्तुं to take away, 
अपकर्त्तुं to do wrong,  अपवक्तुं to contradict,  अपकीर्त्ति infamy, 
&c.
E.
  अ neg. and प from पा to preserve.

Apte

English

अप [apa],  ind.
  [न पाति रक्षति पतनात् पा-ड Tv.]

(As a prefix to verbs it means) (a) Away,  away from,  denoting वियोग
 अपयाति,  अपनयति
 (b) deterioration (विकृति)
 अपकरोति does wrongly or badly
 (c) opposition,  negation,  contradiction (विपरीत)
 अपकर्षति,  अपचिनोति
 (d) direction or mention or illustration (निदर्शन)
 अपदिशति
 (e) exclusion (वर्जन)
 अपवह्,  अपसृ Caus.
  (f) joy,  merriment or laughter (आनन्द)
 अपहसति
 (g) concealment or denial (चौर्य)
 अपलपति,  अपवदते.

As first member of Tat.
  or Bahuvrīhi comp.
  it has all the above senses
 अपयानम्,  अपकर्म,  अपपाठः
 अपशब्दः a bad or corrupt word
 ˚भी fearless
 ˚कल्मष stainless
 अपरागः discontent (opp.  to अनुराग)
 ˚मेघोदयं वर्षम् Ku.*
  6.54 &c.
  In most cases अप may be translated by 'bad',  'inferior',  'corrupt',  'wrong',  'unworthy',  &c.
  It also means 'going downwards' as in अपानः.

As a separable preposition (with a noun in the abl.
 ) (a) away from
 यत्संप्रत्यप लोकेभ्यो लङ्कायां वसतिर्भयात् Rām
 (b) without,  on the outside of
 अप हरेः संसारः Sk.
 (c) with the exception of,  excepting
 अप त्रिगर्तेभ्यो वृष्टो देवः Sk. on the outside of,  with the exception of.  In these senses अप may form adverbial compounds also (P. II.1.12)
 ˚विष्णु संसारः Sk. without Viṣṇu
 ˚त्रिगर्तं वृष्टो देवः excepting त्रिगर्त &c.
  It also implies negation,  contradiction &c.
 
 ˚कामम्,  ˚शङ्कम्. The senses of this word as given by G. M. may be thus put in verse
 वर्जने विकृतौ चौर्ये विपरीतवियोगयोः । अपकृष्टे च निर्देशे हर्षे चापः प्रयुज्यते. [cf.   L.
  ab
 Gr.
  apo
 Goth.
  af.  Eng.
  of or off
 Zend apa].

Apte 1890

English

 अप ind. [न पाति रक्षति पतनात् पा-ड Tv.] 1 (As a prefix to verbs it means) (a) Away,  away from,  denoting वियोग
 अपयाति,  अपनयति
 (b) deterioration (विकृति)
 अपकरोति does wrongly or badly
 (c) opposition,  negation,  contradiction (विपरीत)
 अपकर्षति,  अपचिनोति
 (d) direction or mention or illustration (निदर्शन)
 अपादिशति
 (e) exclusion (वर्जन)
 अपवह्,  अपसृ caus.
 (f) joy,  merriment or laughter (आनद)
 अपहसति
 (g) concealment or denial (चौर्य)
 अपलपति,  अपवदते. 
2 As first member of Tat. or Bahuvrīhi comp. it has all the above senses
 अपयानं,  अपकर्म,  अपपाठः
 अपशब्दः a bad or corrupt word
 °भी fearless
 °कल्मष stainless
 अपरागः discontent (opp. to अनुराग)
 °मेघोदयं वर्षं Ku. 6. 54 &c. In most cases अप may be translated by ‘bad’,  ‘inferior’,  ‘corrupt, ’ ‘wrong’,  unworthy’ &c. It also means ‘going downwards’ as in अपानः. 
3 As a separable preposition (with a noun in the abl.) (a) away from
 यत्संप्रत्यप लोकेभ्यो लंकायां वसतिर्भयात् Rām
 (b) without,  on the outside of
 अप हरेः संसारः Sk.
 (c) with the exception of,  excepting
 अप त्रिगर्तेभ्यो वृष्टो देवः Sk. on the outside of,  with the exception of. In these senses अप may form adverbial compounds also (P. II. 1. 12)
 °विष्णु संसारः Sk. without Viṣṇu
 °त्रिगर्तं वृष्टो देवः excepting T. &c. It also implies negation,  contradiction &c.
 °कामं °शंकं. The senses of this word as given by G. M. may be thus put in verse
 वर्जने विकृतौ चौर्ये विपरीतवियोगयोः । अपकृष्टे च निर्देशे हर्षे चापः प्रयुज्यते. [cf. L. ab
 Gr. apo
 Goth. af. Eng. of or off
 Zend apa]. 

Monier Williams Cologne

English

 अ॑प ind.
  (as a prefix to nouns and verbs,  expresses) away,  off,  back (opposed to उ॑प,  अ॑नु,  सम्,  प्र)

 down (opposed to उद्).

 When prefixed to nouns,  it may sometimes =
  the neg.
  particle अ,  e.g. अप-भी,  fearless
 or may express deterioration,  inferiority,  &c.
   (cf.   अप-पाठ).

 (As a separable particle or adverb in Ved.
  ,  with abl.
 ) away from,  on the outside of,  without,  with the exception of

 अप [cf.   Gk. ἀπό
 Lat.
  ab
 Goth.
  af
 Eng.
  of].

Monier Williams 1872

English

 अप अप,  ind. (as a prefix to nouns and
verbs,  expresses) away,  off,  back,  (opposed to उप, 
अनु,  सम्,  प्र),  down (opposed to उद्).
When prefixed to nouns,  it may sometimes = the
neg. particle अ,  e. g. अप-भी,  fearless
 or may ex-
press deterioration,  inferiority,  &c.,  e. g. अप-पाठ, 
q. v.
(As a separable preposition or adverb,  with abl.)
away from,  on the outside of,  without,  with the ex-
ception of. It is separated only in the Vedas [cf. Gr.
ἀπό Lat. ab
 Goth. af
 Eng. of].

Macdonell

English

 अप ápa,  ad. off,  away (°—).

 अप ápa,  ad. off,  away (°—)
 *prp. away from,  🞄except (ab.).

Goldstucker

English

 I. अप ind. (see निपात,  उपसर्ग,  गति,  कर्मप्रवचनीय) A par-
ticle implying the notion of ‘away’,  in its literal and me-
taphorical acceptations
 it is used either as a prefix to verbs
(and in this capacity,  in the Vedas also detached from the
verb,  very much in the same manner as German prepositions
when connected with verbs),  or as a separable preposition, 
or in the Vedas sometimes also adverbially. With nouns it
may form Tatpur.,  Bahuvr. and Avyayībh. compounds. [In
many instances अव (q. v.) coincides in meaning with अप
and in several also the prefix आ q. v.]
1. (as adverb in the Vedas) Away
 e. g. अप द्वेषो अप
ह्वरोऽन्यव्रतस्य सश्चिम (comm.: ‘scil. गच्छतु’).
2. (as a prefix to verbs it implies the notion of)
	^1 Away
e. g. with नी ‘to lead away’
 with गम् ‘to go away’
with हृ ‘to take away,  to rob’.
	^2 Deterioration
 e. g. with
कृ ‘to act improperly,  to injure’
 with दिश् ‘to simulate’
with वद् ‘to blame’.
	^3 Negation,  contradiction
 e. g. with
लप् ‘to deny’
 with मन् ‘to behave the reverse of respect-
fully,  to despise
 with चि ‘to diminish’
 if the base itself
implies a negative notion,  the prefix अप imparts to it fre-
quently greater emphasis,  e. g. with हन्,  त्रप्,  ह्नु.
3. (as a separable preposition with a noun depending
on it in the ablative)
	^1 Away from
 e. g. यत्संप्रत्यप लोके-
भ्यो लङ्कायां वसतिर्भयात्.
	^2 Without
 e. g. अप हरेः संसारः
	^3 With the exception of
 e. g. अप त्रिगर्तेभ्यो वृष्टो देवः.
4. (in composition with nouns
	a. in Tatpur. and Bahuvr.
compounds it implies the same meanings as the prefix to
verbs,  the notion of negation becoming in the Bahuvr. that
of privation
	b. in Avyayībh. compounds:
	^1 Away from
comp. अपसलवि and अपदिशम्,  and the explan. of the
comm. ‘between’.
	^2 Without
 e. g. अपविष्णु संसारः.
	^3 With
the exception of
 e. g. अपत्रिगंर्तं वृष्टो देवः.
	^4 Negation, 
contradiction
 e. g. अपकामम्. [As upapada before स्था, 
अप has in a few derivations of this radical the influence
of changing its initial स् into ष्
 see अपष्ठ,  अपष्ठु,  अपष्ठुर, 
अपष्ठुल.--In the Ṛgveda अप occurs in its protracted form
अपा before वृधि,  and in composition with such derivatives
of वृ as retain the vowel ऋ of the radical,  see अपावृत, 
अपावृति.] E. unknown. See प and the Preface.

 II. अप m. (-पः) A sea,  an ocean. E. अप् taddh. aff. अच्.
[Word and meaning are very doubtful
 they are given on
the authority of Rāyamukuṭa,  who interprets the word अ-
पगा in the Amarakosha: आपः सन्त्यत्रेति अर्शआद्यचि अपः
समुद्रः तं गच्छतीति
 comp. the E. of अपगा. Comp. also अपवत्.
--For beginners it is useful to observe that in compounds like
शुष्काप,  विमलाप &c.,  the latter part is not अप,  but that such
compounds are to be analyzed into शुष्क and अप्,  विमल
and अप् &c.,  the whole word receiving the samās. aff. अ.]

Benfey

English

 1. अप अप।
 I. adv. (ved.) Away.
 II. prep. with abl. Away from,  with-
out (very seldom).
 III. combined and
compounded with verbs and their de-
rivatives.
 IV. former part of com-
pounded nouns and adverbs,  implying:
Loss,  negation,  privation,  wrong,  bad, 
unnatural. -- Cf.  ἀπό
 Lat. ab. Goth. and
A.S. af. 

 2. ऽअप -अप् + अ,  a substitute for अप्, 
when latter part of a comp. word,  e. g.
शुष्क-,  adj.
  Of which the water is
dried up,  Rām.  2,  72,  20.

Apte Hindi

Hindi

अप
अव्य* - -
"(क) से दूर,  (ख) ह्रास,  बुरी तरह से या गलत ढंग से करता है,  (ग) विरोध,  निषेध,  प्रत्याख्यान(घ) वर्जन"

अप
अव्य* - -
"त* और ब* स* का प्रथम पद होने पर इसके उपर्युक्त सभी अर्थ होते हैं- एक बुरा या भ्रष्ट शब्द,  "

अप
अव्य* - -
"पृथक्करणीय अव्यय,  के रूप में,  से दूर,  के बिना,  के बाहर,  के अपवाद,  के साथ,  सिवाय,  छोड़कर"

अप
उप* - न पाति रक्षति पतनात् पा+ड
"ह्रास,  कमी,  विकृति,  विरोध,  अभाव"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವಿಯೋಗ /ಅಗಲಿಕೆ
प्रयोगाः - > अपयाति । अपसरति ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಚೌರ್ಯ /ಕಳ್ಳತನ
प्रयोगाः - > अपहरति ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸತ್ಯವನ್ನಡಗಿಸುವುದು /ಮರೆ ಮಾಚುವುದು
प्रयोगाः - > अपलपति । अपवदति ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪರಿಹಾಸ್ಯ /ಕುಚೋದ್ಯ
प्रयोगाः - > अपहसति ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವರ್ಜಿಸುವುದು /ತಳ್ಳಿ ಹಾಕುವುದು
प्रयोगाः - > अपविष्णु संसारः ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಹೀನದೆಶೆ ಹೊಂದುವುದು /ಕ್ಷೀಣವಾಗುವುದು
प्रयोगाः - > अपचयः ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವಿಪರೀತ /ವಿರೋಧ
प्रयोगाः - > अपशब्दः ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ನಿದರ್ಶನ /ನಿರ್ದೇಶ ಮಾಡುವುದು
प्रयोगाः - > अपदिशति ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಅಪಕರ್ಷ /ಕೀಳುತನ
प्रयोगाः - > अपकर्म ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಗಡೆ /ಕೆಳಮುಖ
प्रयोगाः - > अपानः ।
अप
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸಂತೋಷ /ಆನಂದ
विस्तारः - > वर्जने विकृतौ चौर्ये विपरीतवियोगयोः । अपकृष्टे च निर्देशे हर्षे चापः प्रयुज्यते" ।

L R Vaidya

English

 apa {% ind. %} As a prefix to verbs,  it means- (1) ‘away, ’ (e.g. अपनी ‘to take away’)
 (2) deterioration,  (e.g. अपकृ ‘to act improperly’)
 (3) negation,  contradiction,  (e.g. अपलप् ‘to deny’).As a separable preposition,  (with a noun in the abl.),  it means- (1) ‘away from, ’ e.g. यत्संप्रत्ययं लोकेभ्यो लंकायां वसतिर्भयाम्
 (2) ‘without’ e.g. अप हरेः संसारः
 (3) ‘with the exception of, ’ e.g. अप त्रिगर्तेभ्यो वृष्टो देवःIn Tatpur. and Bahu. compounds with nouns,  it implies the same meanings as the prefix to verbs.In adverbial compounds,  it means- (1) ‘away from’ (as in अपदिशम्)
 (2) ‘without’ (as in अपविष्णु संसारः)
 (3) ‘with the exception of, ’ (e.g. अपत्रिगर्तं वृष्टो देवः)
 (4) negation,  contradiction,  (e.g. अपकामम्).

E Bharati Sampat

Sanskrit

(अ)  न पाति । न+पा+डः। उपसर्गविशेषः। ‘अप वियोगविकृतिविपरीतनिदर्शनानन्दवर्जनचौर्यवारणेषु’ ग०म०। १.वियोगः। अपयाति, अपसरति । २.विकृतिः। अपचयः। ३.विपरीतम् । अपशब्दः। ४.निदर्शनम् ।अपदिशति ।  ५.आनन्दः। अपहसति । ६.वर्जनम् । अपविष्णु संसारः। ७.चौर्यम् । अपहरति । ८.वारणम् । अपवर्तयति  ९.उद्घाट्नम् । अपावृतं द्वारम् । १०.ईप्सा । अपेक्षा । ११.मोक्षः। अपवर्गः। १२.दोषः। अपवादः। १३.अपकर्षः। अपकर्म । १४.अधः। अपानःअधोगतिमान् । ‘अपः स्यादपकृष्टार्थे वर्जनार्थवियोगयोः। विपर्यये च विकृतौ चौर्ये निर्देशहर्षयोः’ मेदिनी ।

Bopp

Latin

 अप Praep. praef. ab,  de (gr. ἀπό,  lat. ab,  goth. af,  angl.
of,  germ. vet. af-tar post cum suff. compar. - v. gr. comp.
294. - goth. af-tarô retro,  a tergo
 cf. etiam lith. apaćia
pars inferior,  apaćioj infra,  apatinnis inferior
 huc
etiam retulerim slav. insep. o de,  abjecto p).

Lanman

English

 ápa,  prep. away,  forth,  off
 opp. of úpa, 
see √√i,  kṛ. [cf. ἀπό,  Lat. ab,  ‘from’
Eng. off,  of.]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  विना,  ऋते,  अन्तरेण,  अन्तरा,  परि,  परिहाप्य,  अप
adverb
  
एकं वर्जयित्वा।
 "भगवता विना अन्यः कः अपि शरण्यः नास्ति।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अप,  व्य,
   (न पाति,  न + पा + ड “चादयोऽसत्त्वे”इति निपातसंज्ञया स्वरादिनिपातमव्ययमितिअव्ययम् ।) उपसर्गविशेषः । अस्यार्थः । अनादरः ।भ्रंशः । असाकल्यं । वैरूप्यं । त्यागः । नञर्थः ।इति दुर्गादासः ॥
 अपकृष्टार्थः । वर्ज्जनार्थः ।वियोगः । विपर्य्ययः । विकृतिः । चौर्य्यं । निर्द्देशः ।हर्षः । इति मेदिनी ॥

 अपः,  [स्] क्ली,
   (आप् + असुन्,  पृषोदरादित्वात्ह्रस्वः ।) यज्ञकर्म्म । इत्युणादिकोषः ।

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अप अव्य०
  न पाति पा--ड । वियोगे विकृतौ,  विपरीते, निदर्शने,  आनन्दे,  वर्ज्जने,  चौर्य्ये च । “अप--वियोगविकृति--विपरीत--निदर्शनानन्द--वर्ज्जन--चौर्य्य--वारणेषु” इतिग० म० । वियोगे “अपयाति “सत्वे निविशतेऽपैतीति” पा०भा० । “भीत्या रामादपासरत्? । विकृतौ,  अपकृतः अप-चयः” विपरीते,  अपशब्दः “तएव शक्तिवैकल्यप्रमादालसता-दिभिः । अन्यथोच्चारिताः शब्दा अपशब्दा इतीरिता”इति हर्य्युक्तेः साधुशब्दानां वैपरीत्येनीच्चारणएवापशब्द-त्वस्य परिभाषितत्वादस्य विपरीतशब्दत्वम् । निदर्शने निदेशेअपदिशति । आनन्दे अपहसति,  वर्जने “अपपरी वर्जने”इति पा० उक्तेः कर्म्मप्रवचनीयसंज्ञा तद्योगे पञ्चमी । अपत्रिगर्त्तात् वृष्टोदेवः । चौर्य्ये अपहरति । वारणेअपवर्त्तयति“समेन केनापवर्त्त्येति” लीला० । अपकर्षे अपकर्म्म ।अधः प्रदेशे,  च अपाङ अपानः । अधोगतिमानित्यर्थः ।

Capeller

German

 अ॑प Adv. fort,  weg,  (bes. °—)
 *Praep.
von weg,  außer (Abl.)

Grassman

German

 ápa,  ab,  fort,  hinweg [Cu. 〔330〕],  als Richtungswort zu Verben gefügt,  seltener mit Nomen zusammengesetzt,  auch verdoppelt ({388, 3}) oder mit u zu ápo verbunden ({402, 2}
 {914, 12}). Mit: ac,  aj,  an,  ar,  as,  i,  īṣ,  1. ūh,  kṛ,  kram,  2. gir,  gur,  guh,  ci,  cyu,  tras,  dar,  das,  drā,  dham,  1. dhā,  nam,  nud,  paj,  par,  pruth,  bhaj,  bhid,  bhū,  bhṛ,  myakṣ,  mluc,  2. yu,  1. rudh,  vadh,  1. vas,  3. vā,  vī,  vṛj,  vṛt,  vyadh,  vyā,  śuc,  śnath,  śri,  sac,  sidh,  sū,  sṛ,  sthā,  spṛ,  sphur,  han,  1. hā.

Burnouf

French

 अप अप,  pfx. inséparable. De,  séparément,  hors de. [Tous
les emplois de अप peuvent se ramener à l'idée de séparation. ]
Gr.
ἀπὸ
 lat. ab
 goth. af
 angl. of. 

Stchoupak

French

 १ अप
 préf.  marquant écart,  privation,  absence,  infériorité.

 २ अप-
 ifc. = अप्-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.