| YouTube Channel

अन्वयव्यतिरेकिन् (anvayavyatirekin)

 
Spoken Sanskrit
English
अन्वयव्यतिरेकिन् anvayavyatirekin
adj.
affirmative and negative
Monier Williams Cologne
English
अन्व्-अय—व्यतिरेकिन्
mfn.
(in
phil.
) affirmative and negative.
Goldstucker
English
अन्वयव्यतिरेकिन् m. f. n. (-की-किणी-कि) (In the Nyāya-Vai-
śeṣika philosophy.) Congruous and disparate, positive and ne-
gative
one of the three kinds of inference
see अनुमान and
the explanation given there. Compare also अन्वयव्यतिरेक.
E. अन्वयव्यतिरेक, taddh. aff. इनि.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अन्वयव्यतिरेकिन्
त्रि०
अन्वयव्यतिरेकौ स्तोऽस्य० इनि ।साध्यसाधके हेतुविशेषे, यथा वह्निसाधने धूमः हिवह्निमति महानसादौ, वह्न्यभाववति जलादौ भावा-भावाभ्यां वह्नेररन्वयव्याप्तेः व्यतिरेकव्याप्तेश्च तथेतिन्यायमते प्रसिद्धम् अन्वयोऽन्वयव्याप्तिर्व्यतिरेको व्यति-रेकव्याप्तिस्तौ विद्येते अस्य इनि अन्वयव्याप्तिमतिव्यतिरेकव्याप्तिमति हेतौ यथा वह्नौ साध्ये धूमस्यअन्वयव्यतिरेकव्याप्तिकत्वम् तत्र धूमसत्त्वे वह्निसत्त्वरूपान्वयव्याप्तिः वह्निव्यतिरेके धूमाभावः व्यतिरेक-व्याप्तिरित्युभयव्याप्तिसत्त्वात्तथात्वम्