अन्वयबोध (anvayabodha)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअन्वयबोध
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಾಬ್ದಬೋಧ /ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಜ್ಞಾನ
वाचस्पत्यम्
Sanskritअन्वयबोध एकपदार्थे धर्म्मिणि अपरपदार्थस्य अन्वयंसम्बन्धं बोधयति आकाङ्क्षादिना, बुध--णिच्--अण् उप०स० । शब्दज्ञानजन्ये शाब्दबोधरूपानुभवभेदे । स च बोधःन प्रत्यक्षं नाप्यनुमेति नैयायिकाः । किन्तु ततोविलक्षण-कारणकत्वाद्भिन्न इति यथोक्तं प्रकाशिकायाम् ।“शब्दो यदि स्वार्थस्यानुभवे भवेद्धेतुस्तर्हि प्रात्यक्षिकएवौप-नायिके, तत्र नाकाङ्क्षाद्युपयोगः, तद्भिन्ने चेदानुमानिकएव न च तत्र सद्यः, साकाङ्क्षत्वादिधीमात्रेण, व्याप्तिबोध-स्याप्यधिकस्यापेक्षणादित्याशङ्काममनेतुमन्वयवोधनामकमनु-भवातरं दर्शयति । “साकाङ्क्षशब्दैर्योबोधस्तदर्थान्वयगोचरः । सोऽयं नियन्त्रितार्थत्वान्न प्रत्यक्षं न चानुसा” ।शाब्दधियः प्रत्यक्षत्वाभ्युपगमे प्रत्यक्षादिसामान्यं प्रति शाब्द-सामग्र्याः प्रतिबन्धकत्वासम्भवात्, शाब्दान्यप्रत्यक्षत्वाद्य-वच्छिन्नं प्रति तस्यास्तथात्वमपेक्ष्य शाब्दधियः प्रत्यक्षाद्भि-न्नत्वकल्पनायामेव लाघवाच्च । लिङ्गजन्यत्वेनान्वय-बुद्धेरनुमितित्वसिद्धावनायत्त्या शाब्दान्यानुमित्यां तत्सा-मग्र्याः प्रतिबन्धकत्वं वाच्यमतो लिङ्गजत्वमेव शाब्द-धियः खण्डयति । “योग्यतार्थगताऽऽकाङ्क्षा शब्दनिष्ठाऽनु-भाविका । प्रत्येकं वा मिलित्वा वा नैते लिङ्गमसिद्धितः” ।गवादावस्तित्वादेरनुभवार्थं न तावदस्तित्वबाधविरहरूपंलिङ्गं बाधनिश्चयाभावेनान्यथासिद्धस्य योग्यतानिश्चयस्या-नावश्यकत्वात् योग्यतामात्रलिङ्गकसंसर्गानुमानस्यान्वयबुद्धित्वे घटः कर्म्मत्वमित्यादिस्थलीयस्यापि तस्य तथात्वा-पाताच्च । योग्यतायाः संशयस्थलेऽप्यग्वयबुद्धेरानुभविक-त्वात् । गवादावस्तित्वादेरन्वयबोधानुकूलानुपूर्व्वीपर्य्यवसितात्वाकाङ्क्षा खयमसिद्धा कथमस्तित्वाद्यन्वयबोधं साधयेत्तत्र गवास्तित्वादेर्योग्यताविशिष्टमप्याकाड्क्षावत्त्वं न तद-न्वयस्य नुमापकप्रसिद्धेरित्यादि” ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.