| YouTube Channel

अन्यपूर्वा (anyapUrvA)

 
शब्दसागरः
English
अन्यपूर्व्वा
f.
 (-र्व्वा) A girl previously promised or betrothed to one and
married to another.
E.
 अन्य, and पूर्व्व prior.
Yates
English
अन्य-पूर्व्वा (र्व्वा) 1.
f.
 A girl pro-
mised to one and given to ano-
ther.
Wilson
English
अन्यपूर्व्वा
f.
 (-र्व्वा) A girl previously promised or betrothed to one
and married to another.
E.
 अन्य, and पूर्व्व prior.
Monier Williams Cologne
English
अन्य—पूर्वा
f.
 a woman previously betrothed to one and married to another.
Goldstucker
English
अन्यपूर्वा Bahuvr. f. (-वा) A woman who has been given to,
or has had intercourse with, another man than the one to
whom she is married
this may be the case if she is either
a पुनर्भू or a स्वैरिणी
as a पुनर्भू (q. v.) again, she had either
ceased to be a virgin before the nuptial ceremonies, or she
had remained a virgin and become blemished through the
repeated celebration of the marriage ceremonies
she is
स्वैरिणी or licentious, if she leaves her husband and goes,
out of lust, to a man of the same caste. A woman, how-
ever, is not considered to be a पुनर्भू, if she is left without
a son and, by order of her Guru, is approached, for the
sake of getting a son, by her brother-in-law, or a relative
of the class of the Sapiṇḍas or a man of the same Gotra,
either of them having been previously anointed with clari-
fied butter. (According to the Mitākṣara as founded on
Yājnavalkya
Manu applies the term परपूर्वा, the same as
अन्यपूर्वा, only to the licentious woman who leaves her hus-
band for another man
Nārada uses the synonymous term
परपूर्वा in a similar manner as the Mitākṣara अन्यपूर्वा, but
divides the पुनर्भू into three and the स्वैरिणी into four cate-
gories
for according to him a पुनर्भू may be either a virgin-
woman who is blemished by having gone through the mar-
riage ceremonies for a second time, or a woman who first
has been given to one and then on account of her love, to
another, or a woman who, in want of a brother-in-law,
is given by her relations to a Sapiṇḍa-relative of the same
caste
a स्वैरिणी a woman, whether having had children or
not, who, while her husband is alive, goes to another from
lust, or a woman who leaves her infant husband for another
man and later returns to the house of her husband
or a
woman who after the death of her husband slights her brother-
in-law and the other relations (she may approach) and goes
from lust to another man, or lastly, a woman who has come
from the country and, purchased with money, under the
pressure of hunger and thirst gives herself up to another
man. E. अन्य and पूर्व
scil. स्त्री.
Apte Hindi
Hindi
अन्यपूर्वा
स्त्री*
 अन्य-पूर्वा -
व्ह स्त्री जिसका वाग्दान किसी और के साथ हो चुका है
अन्यपूर्वा
स्त्री*
 अन्य-पूर्वा -
पुनर्विवाहित विधवा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अन्यपूर्वा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ ವಿತಂತು
व्युत्पत्तिः - > अन्यः पतिः पूर्वो यस्याः
अन्यपूर्वा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಕನ್ಯೆ
L R Vaidya
English
anya-pUrvA {% f. %} a woman previously promised or betrothed to one and married to another.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) अन्यः पतिः पूर्वः यस्याः। १.पौनर्भवा । एकस्मै वागादिना दत्ता पुनरन्येन विवाहिता कन्या । सा सप्तधा -‘१.वाचा दत्ता २.मनोदत्ता ३.कृतकौतुकमङ्गला । ४.उदकस्पर्शिता या च ५.या च पाणिगृहीतिका ॥ ६.अग्निं परिगता या तु ७.पुनर्भूप्रसवा च या’ उद्वाहतत्त्वम् । २.अन्यस्मै निश्चिता कन्या । (वि) ३.अन्यस्वामिकः। ‘मनुप्रभृतिभिर्मान्यैर्भुक्ता यद्यपि राजभिः। तथाऽप्यनन्यपूर्वेव तस्मिन्नासीद् वसुन्धरा’ रघुः४.७। (पुं) अन्या पूर्वा यस्य । ४.पुनर्भूपतिः।
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अन्यपूर्वा , lies: mit einem Andern.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अन्यपूर्वा
noun
सा कन्या या एकवारं वाग्दत्ता भूत्वा वा अन्येन परिणीय अन्येन ऊढा।
"मम भातृजाया अन्यपूर्वा अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अन्यपूर्व्वा,
स्त्री,
 (अन्यः पूर्व्वो यस्याः सा ।) पौनर्भवाकन्या । एकस्मै वागादिना दत्ता पुनरन्येन विवा-हिता कन्या । सा सप्तधा यथा, --“सप्त पौनर्भवाः कन्या वर्जनीयाः कुलाधमाः” ।वाचा दत्ता मनोदत्ता कृतकौतुकमङ्गला ॥
उदकस्पर्शिता या च या च पाणिगृहीतिका ।अग्निं परिगता या तु पुनर्भूप्रसवा च या ॥
इत्येताः काश्यपेनोक्ता दहन्ति कुलमग्निवत् ।इत्युद्वाहतत्त्वं ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अन्यपूर्व्वा स्त्री अन्यः पूर्व्वो यस्याः । पूर्व्वपतिमरणादौपश्चात् कृततद्भिन्नपतिकायां पुनर्भूस्त्रियाम् । अन्यपूर्व्वाच सप्तविधाः यथोक्तं नारदेन “परपूर्व्वाः स्त्रियस्त्वन्याःसप्त प्रोक्ता यथाक्रमम् । पुनर्भूस्त्रिबिधा तासां खैरिणीतु चतुर्व्विधा । कन्यैवाक्षतयोनिर्य्या पाणिग्रहण-दूषिता । पुनर्भूः प्रथमा प्रोक्ता पुनःसंस्कारकर्म्मणा ।देशधर्म्मानवेक्ष्य स्त्री गुरुभिर्य्या प्रदीयते । उत्पन्नसाहसान्यस्मैसा द्वितीया प्रकीर्त्तिता” । (उत्पन्नसाहसा उत्पन्नव्यभिचारा) ।“असत्सु देवरेषु स्त्री बान्धवैर्य्या प्रदीयते । सवर्णाय सपि-ण्डाय सा तृतीया प्रकीर्त्तिता” । स्त्री प्रसूताऽप्रसूता वापत्यावेव तु जीवति । कामार्थमाश्रयेदन्यम्प्रथमा स्वैरिणीतु सा । कौमारम्पतिमुत्सृज्य या त्वन्यं पुरुषं श्रिता ।पुनः पत्युर्गृहं यायात्सा द्वितीया प्रकीर्त्तिता । मृतेभर्तरि तु प्राप्तान् देवरादीनपास्य या । उपगच्छेत्परंकामात्सा तृतीया प्रकीर्त्तिता । प्राप्ता देशाद्धनक्रीताक्षुत्पिपासातुरा तु या । तवाहमित्युपगता सा चतुर्थीप्रकीर्त्तिता इति” । अन्या अपि सप्तविधाः कात्यायनेनदर्शिता यथा “सप्त पौनर्भवाः कन्या वर्जनीयाः कुला-धमाः । वाचा दत्ता मनोदत्ता कृतकौतुकमङ्गला । उद-कस्पर्शिता या च या च पाणिगृहीतिका । अग्निं परिगताया च पुनर्भूप्रभवा च या । इत्येताः काश्यपेनोक्ता दहन्तिकुलमग्निवत्” इति । अन्यपूर्व्वावेदनञ्च युगान्तरविषय-मिति माधवाचार्य्यादयः “नष्टे मृते प्रव्रजिते क्लीवे वापतिते पतौ । पञ्चस्वापत्सु नारीणां पतिरन्योविधीयतेपराशरवाक्यस्य तेन युगान्तरविषयकत्वस्य व्यवस्थाप्रनात् ।कलियुगेऽपि तत्कर्त्तव्यतेति आधुनिकामन्यन्ते तत्र बला-बले तत्तद्ग्रन्थे एवावगन्तव्ये । अन्यस्वामिकमात्रेऽपि“मनुप्रभृतिभिर्मान्यैर्भुक्ता यद्यपि राजभिः । तथाप्यनन्य-पूर्व्वेव तस्मिन्नासीत् वसुन्धरेति रघुः । ततः अर्शआदित्वादच्, अन्या पूर्व्वा यस्य वा । तत्परिणेतरि पुनर्भूपतौ
पु०
 ।