| YouTube Channel

अन्धतामिस्र (andhatAmisra)

 
Capeller Eng
English
अन्धतामिस्र
m.
 blind or deep darkness (of the
soul)
n.
N.
 of a hell.
Spoken Sanskrit
English
अन्धतामिस्र andhatAmisra
m.
 complete darkness of the soul
अन्धतामिस्र andhatAmisra
n.
 second or eighteenth of the twenty-one hells
अन्धतामिस्र andhatAmisra
n.
 doctrine of annihilation after death
अन्धतामिस्र andhatAmisra
n.
 darkness
Monier Williams Cologne
English
अन्ध—तामिस्र a
m.
 complete darkness of the soul
अन्ध—तामिस्र
n.
 the second or eighteenth of the twenty-one hells,
Mn.
&c.
doctrine of annihilation after death.
अन्ध—तामिस्र b
n.
 darkness,
Mcar.
Goldstucker
English
अन्धतामिस्र Karmadh. n. (-स्रम्) (Literally: great darkness
and hence)
^1 A division of Tartarus, accord. to Manu the
second, accord. to Yājnav. the eighteenth of the twenty-
one hells (see नरक).
^2 (In the Sāṅkhya philosophy.) A
technical term denoting one of the five subdivisions of the
विपर्यय (q. v.) which is one of the four divisions of the
प्रत्ययसर्ग (q. v., the creation of mental conditions or con-
ditions leading to an affection of the बुद्धि q. v.), the वि-
पर्यय comprising the purely negative conditions or those
opposed to the understanding of the true principles of cre-
ation
among the latter अन्धतामिस्र is the mental condition
of excessive grief, arising when a man who has placed his
happiness in the pleasures which may be derived from either
of the ten provinces of the ten senses (see इन्द्रिय) or from
the possession of either of the eight superhuman faculties
(see ऐश्वर्य), looses the exercise of the latter or dies in the
midst of the enjoyments of the former. E. अन्ध and तामिस्र.
Apte Hindi
Hindi
अन्धतामिस्रः
पुं*
 अन्ध-तामिस्रः -
नितांत गहन अंधकार
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अन्धतामिस्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಗ್ಗತ್ತಲೆ /ದಟ್ಟವಾದ ಕತ್ತಲೆ
व्युत्पत्तिः - > अन्धं च तत्तामिस्रं च
अन्धतामिस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೨೧ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು /ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವನಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವ ನರಕ
प्रयोगाः - > "अन्धतामिस्रा ह्यसूर्यास्ते लोकास्तेभ्यः प्रतिविधीयन्ते य आत्मघातिन इति ऋषयो मन्यन्ते"
उल्लेखाः - > उ० रा० ४
L R Vaidya
English
anDa-tAmisra {% n. %} great darkness.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अन्धतामिस्र 2. wohl m. wie °क Vāmanap. Kap. 11. रोषान्धतामिस्रे Anarghar. S. 153. — Auch: Blindheit, Mahāvīrac. 8, 10.
पुराणम्
English
अन्धतामिस्र / ANDHATĀMISRA. One of the 28 hells. (See naraka). This hell is destined for wives who cheat their husbands and consume food and for husbands who cheat their wives and eat food. Agents of yama get hold of such sinners and push them into the andhatāmisra. As the cords of the agents with which they bind the sinners get tighter around their bodies they faint and fall down owing to unbearable pain. When they regain consciousness and try to run away and escape, the Agents of yama again bind them with the cord. (devī bhāgavata, Aṣṭama skandha).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अन्धतामिस्रं, क्लीं, (तमिस्रैव तामिस्रं, स्वार्थे अण्, अन्धं निविडं तामिस्रं कर्म्मधारयः ।) निविडा-न्धकारमयनरकविशेषः । पञ्चप्रकाराज्ञानान्तर्ग-ताज्ञानविशेषः । देहनाशे अहमेव मृतोऽस्मीतिबुद्धिः । इति भारतभागवते, --(“एकविंशतिविधनरकान्तर्गतद्वितीयनरकवि-शेषः” स च निविडान्धकारमयः । “तस्यां धर्म्म-पत्न्यामन्धतामिस्रमभ्यध्यायत्” । इति महावीर-चरिते ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अन्धतामिस्र
न०
 तमिस्रा तमस्ततिः तमिस्रैव तामिस्रम् अन्ध-वतीत्यन्धम् कर्म्म० । निविडान्धकारे । अन्धम् अन्धकारकंतामिस्रं यत्र ७ ब० । नरकविशेषे
पु०
न०
 । “तामिस्रमन्धता-मिस्रं महारौरवरौरवौ नरकं कालसूत्रञ्च नहानरकमेव-चेत्यादिना” मनुना गणितेषु एकविंशतिनरकभेदेषु द्वितीयेनरले तत्स्वरूपम् । “यस्तु परवित्तापत्यकलत्राण्य-शहरति स हि कालपाशबद्धो यमपुरुषैरतिभयानकैस्तामिस्रे नरके बलान्निपात्यते ॥
अनशनानिपान-दण्डताडनसन्तर्जनादिभिर्यातनाभिर्यात्यमानो जन्तुर्यत्रकश्मलमासादितएकदैक मूर्च्छामुपयाति तासिस्रप्राये ॥
एवमेव अन्धतामिस्रे । यस्तु “वञ्चित्वा पुरुषं दारादीनुप-युङ्क्ते यत्र शरीरी निपात्यमानो यातनास्थो वेदनयानष्टमतिर्नष्टदृष्टिश्च भवति यथा वनस्पतिर्वृश्च्यमार्नमूल-स्तस्मादन्धतामिस्रं तमुपदिशन्ति इति भाग० ५ स्क० ॥
सांख्यशास्त्र प्रसिद्धे भयविशेषविषयकेऽभिनिवेशे
पु०
 ।तामिस्रोऽष्टादशधा तथा भवत्यन्धतामिस्रः इति सा० का० ।“अभिनिवेशस्त्रासः दिव्यादिव्यशब्दविषयत्वेन दशविष-यकत्वात् अणिमाद्यष्टविधैश्वर्य्यविषयत्वाच्चाष्टादशधा । तथाहि देवाः खल्वणिमादिकमष्टविधमैश्वर्य्यमामाद्य दशशब्दादीन् भुञ्जानाः “शब्दादयो भोग्यास्तदुपायाश्चाणि-मादयोऽस्माकं असुरादिभि र्मास्म उपघानिषतेति बिभ्यतितदिदं भयमभिनिवेशोऽन्धतामिस्रोऽष्टादशविषयत्वादष्टादश-धेति” सा० कौ० । वेदान्तिमतसिद्धे “देहे नेष्टे अहमेवनष्टोऽस्मीत्येवं” रूपे अज्ञाने च ।