अन्धकार (andhakAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अन्धकार mn.  (-रः-रं) Darkness.
 E.
  अन्ध blind,  and कार what makes.

Capeller Eng

English

 अन्धकार a.
  dark
 m.
  n.
  darkness,  abstr.
   °ता f.
 

Yates

English

 अन्ध-कार (रः-रं) 1.
m.
  n.
  Darkness.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अन्धकार 	-	 andhakAra 	-	 m.
  	-	 darkness
तम 	-	 tama 	-	 m.
  	-	 darkness
मालिन्य 	-	 mAlinya 	-	 n.
  	-	 darkness
श्याम 	-	 zyAma 	-	 adj.
  	-	 darkblue
बहिः अन्धकारः,  करदीपं गृहीत्वा गच्छतु 	-	 bahiHandhakAraH, karadIpaMgRhItvAgacchatu 	-	 sent.
  	-	 Itisdarkoutside, takethetorchwithyou.
अन्ध 	-	  andha 	-	 adj.
  	-	 dark
कृष्ण 	-	  kRSNa 	-	 adj.
  	-	 dark
तमिस्र 	-	  tamisra 	-	 adj.
  	-	 dark
श्याम 	-	  zyAma 	-	 adj.
  	-	 dark
तिमिर 	-	  timira 	-	 adj.
  	-	 dark
तमोभूत 	-	  tamobhUta 	-	 adj.
  	-	 dark
असित 	-	  asita 	-	 adj.
  	-	 dark  [ colour ]
सुनील 	-	  sunIla 	-	 adj.
  	-	 dark
अनाकाश 	-	  anAkAza 	-	 adj.
  	-	 dark
अन्धकारमय 	-	  andhakAramaya 	-	 adj.
  	-	 dark
अन्धकारित 	-	  andhakArita 	-	 adj.
  	-	 dark
अन्धकारिन् 	-	  andhakArin 	-	 adj.
  	-	 dark
अप्रकाश 	-	  aprakAza 	-	 adj.
  	-	 dark
अरोचिष्णु 	-	  arociSNu 	-	 adj.
  	-	 dark
अवयुन 	-	  avayuna 	-	 adj.
  	-	 dark

अन्धकार 	-	 andhakAra 	-	 m.
  	-	 darkness
तम 	-	 tama 	-	 m.
  	-	 darkness
मालिन्य 	-	 mAlinya 	-	 n.
  	-	 darkness
प्रौढ 	-	  prauDha 	-	 adj.
  	-	  dense  [ as darkness ]
तमस्क 	-	  tamaska 	-	 darkness
दोषा 	-	  doSA 	-	 f.
  	-	 darkness
आतति 	-	  Atati 	-	 f.
  	-	 darkness
नीलराजि 	-	  nIlarAji 	-	 f.
  	-	 darkness
प्रतिभाहानि 	-	  pratibhAhAni 	-	 f.
  	-	 darkness
भूछाया 	-	  bhUchAyA 	-	 f.
  	-	 darkness
रामी 	-	  rAmI 	-	 f.
  	-	 darkness
वियद्भूति 	-	  viyadbhUti 	-	 f.
  	-	 darkness
श्याव्या 	-	  zyAvyA 	-	 f.
  	-	 darkness
त्वच् 	-	  tvac 	-	 f.
  	-	 darkness
अन्ध 	-	  andha 	-	 m.
  	-	 darkness
अप्रकाश 	-	  aprakAza 	-	 m.
  	-	 darkness
तिमिर 	-	  timira 	-	 m.
  	-	 darkness
अक्तु 	-	  aktu 	-	 m.
  	-	 darkness
आकल्पकतमस् 	-	  Akalpakatamas 	-	 m.
  	-	 darkness
खलुज् 	-	  khaluj 	-	 m.
  	-	 darkness

अन्धकार 	-	 andhakAra 	-	 m.
  	-	 darkness

Wilson

English

 अन्धकार
mn.  (-रः-रं) Darkness.
E.
  अन्ध blind,  and कार what makes.

Monier Williams Cologne

English

 अन्ध—कार m.
  n.
  darkness.

Macdonell

English

 अन्धकार andha-kāra,  a.
  dark
 n.
  -ness: -tā,  🞄f.  id.
 -maya,  a.
  dark.

Goldstucker

English

 अन्धकार Tatpur. m. n. (-रः-रम्) Darkness
 lit. and fig. E.
अन्ध and कार (कृ,  kṛt aff. अण्).

Benfey

English

 अन्धकार अन्ध + कार,  m.
  and n.
 
Darkness,  Man.  4,  51.

Hindi

अंधेरा

Apte Hindi

Hindi

अन्धकारः
पुं*
  अन्ध-कारः -
अंधेरा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अन्धकार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತಲೆ
निष्पत्तिः - > डुकृञ् (करणे) - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > अन्धं करोति
प्रयोगाः - > "अथान्धकारं गिरिगह्वराणाम्"
उल्लेखाः - > रघु० २-४६

L R Vaidya

English

 anDa-kAra {% m.n. %} darkness (lit. and fig.)

Bopp

Latin

 अन्धकार m. n. (ex अन्ध et कार,  a r. कृ s. अ,  faciens,  fa-
ctor) obscuritas,  tenebrae.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अन्धकार 2. auch m. °अन्धकारयति verfinstern [pw hat nur अन्धकारित],  S II,  52,  5.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
उच्चन्द्रस्त्वपररात्रस्तमिस्रं तिमिरं तमः ॥ १४५ ॥
ध्वान्तं भूछायान्धकारं तमसं समवान्धतः ।
-wordlist-
 
उच्चन्द्र (पुं),  अपररात्र (पुं),  तमिस्र (क्ली),  तिमिर (क्ली),  तमस् (क्ली),  ध्वान्त (क्ली),  भूच्छाया (स्त्री),  अन्धकार (पुंक्ली),  सन्तमस (क्ली),  अवतमस (क्ली),  अन्धतमस (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अवतमस्
अवतमस्,  अन्धतमस्,  संतमस्,  ध्वान्त,  अन्धकार,  तिमिर,  तमस्,  तमिस्रा,  तमिस्र,  भूछाया
अवतमसमन्धतमसं संतमसं ध्वान्तमन्धकारं च ।
तिमिरं तमस्तमिस्रां तमिस्रमिच्छन्ति भूछायाम् ॥ ११० ॥
verse 1.1.1.110
page 0014

नाममाला

Sanskrit

तमस्,  अन्धकार,  तिमिर,  ध्वान्त,  संतमस्,  तम
तमोऽन्धकारं तिमिरं ध्वान्तं संतमसं तमम् ॥ १४८ ॥
verse 0.1.1.148
page 0072

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: अन्धकारः
Root: अन्धकार
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ तेजःसामान्याभावः
Meaning(s):
⇒ Darkness
Shloka(s):
2|1|62|1 ► ध्वान्तस्तिमिरमासक्तं तामिस्रं शार्वरं तमः। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
2|1|62|2 ► आतितिश्चान्धकारोस्त्री तत्तु सन्तमसं यदि॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|62|1 ⇢ ध्वान्तम् (ध्वान्त) (नपुं) ⇒ Darkness ⇒ तेजःसामान्याभावः
➠ 2|1|62|1 ⇢ तिमिरम् (तिमिर) (नपुं) ⇒ Darkness ⇒ तेजःसामान्याभावः
➠ 2|1|62|1 ⇢ आसक्तम् (आसक्त) (नपुं) ⇒ Darkness ⇒ तेजःसामान्याभावः
➠ 2|1|62|1 ⇢ तामिस्रम् (तामिस्र) (नपुं) ⇒ Darkness ⇒ तेजःसामान्याभावः
➠ 2|1|62|1 ⇢ शार्वरम् (शार्वर) (नपुं) ⇒ Darkness ⇒ तेजःसामान्याभावः
➠ 2|1|62|1 ⇢ तमः (तमस्) (नपुं) ⇒ Darkness ⇒ तेजःसामान्याभावः
➠ 2|1|62|2 ⇢ आततिः (आतति) (स्त्री) ⇒ Darkness ⇒ तेजःसामान्याभावः
➠ 2|1|62|2 ⇢ अन्धकारः (अन्धकार) (पुं) ⇒ Darkness ⇒ तेजःसामान्याभावः
➠ 2|1|62|2 ⇢ अन्धकारम् (अन्धकार) (नपुं) ⇒ Darkness ⇒ तेजःसामान्याभावः
Related word(s):
जातिः ➡ तेजोभावः
परा_अपरासंबन्धः ➡ सन्तमसम्
    

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  अन्धकारः
Root:  अन्धकार
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ darkness
Shloka(s): 
1|8|3|1 ► अन्धकारोऽस्त्रियां ध्वान्तं तमिस्रं तिमिरं तमः। (पातालभोगिवर्गः)
3|3|103|1 ► मधु मद्ये पुष्परसे क्षौद्रेऽप्यन्धं तमस्यपि। (नानार्थवर्गः)
3|3|164|2 ► ध्वान्तारिदानवा वृत्रा बलिहस्तांशवः कराः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|8|3|1 ⇢ अन्धकारः (अन्धकार) (पुं)
➠ 1|8|3|1 ⇢ अन्धकारम् (अन्धकार) (नपुं)
➠ 1|8|3|1 ⇢ ध्वान्तम् (ध्वान्त) (नपुं) ⇒ dark, night, veiled, covered, roaring, sounding, darkness
➠ 1|8|3|1 ⇢ तमिस्रम् (तमिस्र) (नपुं) ⇒ hell, dark, anger, darkness, dark hell, dark night
➠ 1|8|3|1 ⇢ तिमिरम् (तिमिर) (नपुं) ⇒ dark, gloomy, iron-rust, partial blindness, darkness of the eyes
➠ 1|8|3|1 ⇢ तमः (तमस्) (नपुं) ⇒ error, gloom, darkness, illusion, ignorance, mental darkness, darkness of hell, hell or a particular division of hell, obscuration of the sun or moon in eclipses
➠ 3|3|103|1 ⇢ अन्धम् (अन्ध) (नपुं) ⇒ dark, blind, water, pitchy, making blind, turbid water, spiritual ignorance
➠ 3|3|164|2 ⇢ वृत्रः (वृत्र) (पुं) ⇒ foe, stone, enemy, wheel, darkness, investor, mountain, restrainer, hostile host, thunder-cloud
Related word(s): 
जातिः ➡ तेजोभावः
परा_अपरासंबन्धः ➡ व्यापकतमस्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अन्धकारः,  पुं,
   क्ली,
   (अन्धमन्धकवत् करोति,  अन्ध+ कृ + अण् ।) तेजःसामान्याभावः । आँधारइति भाषा । तत्पर्य्यायः । ध्वान्तं २ तमिस्रं ३तिमिरं ४ तमः ५ । इत्यमरः ॥
 (“अथान्धकारंगिरिगह्वराणां” । इति रघुवंशे ।) भूच्छायं ६ ।इति राजनिर्घण्टः ॥
 महान्धकारे अन्धतमसं ।७ सर्व्वव्यापकान्धकारे सन्तमसं । ८ अल्पान्धकारेअवतमसं ९ । इत्यमरः ॥
 अस्य गुणाः । भयदृष्टि-तेजोऽवरोधकारित्वं । तिक्तत्वं । सर्व्वव्याधिकर-त्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अन्धकार पुंन०  अन्धं करीति कृ--अण् उप० स० । तमसितच्च तेजोद्रव्यसामान्याभावरूपमिति नैयायिकाः । नीलंतमोधावतीति प्रयोगात् नीलरूपवत् धावनादिक्रिया-वच्च द्रव्यान्तरम्,  आलोकस्य अन्यत्र चाक्षुषप्रत्यक्षे सह-कारित्वेऽपि तत्प्रत्यक्षे पेचकप्रत्यक्षैव न सहकारितावस्तुस्वाभाव्यादिति भेद इति मीमांसकादयः । “दिवा-कराद्रक्षति यो गुहासु लीनं दिवाभीतमिवान्धकारमिति”कुमा० “सुखं हि दुःखान्यनुभूय शोभते घनान्धकारेष्विवदीपदर्शनमिति” मृच्छ० “अथान्धकारं गिरिगह्वराणा-मिति” रघुः । अन्धकारस्य दृष्टिविघातकत्वं मनुष्याणामेवतेषामेवालोकसहकारेण दर्शनोदयात् उन्दुरादीनान्तु तद-भावेऽपि दृष्टेरुदयात् । ततश्च आलोकरूपसहकारिविघटने-नास्य दृष्टिरोधकत्वमवसेयम् । यथार्थज्ञानविरोधिनि वेदा-न्तिमतसिद्धे अज्ञाने च ।

Capeller

German

 अन्धकार finster,  dunkel,  m.
 n.
  Finsternis.
Abstr.
°ता f.
 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.