| YouTube Channel

अन्धक (andhaka)

 
शब्दसागरः
English
अन्धक
mfn.
 (-कः-का-कं) Blind.
m.
 (-कः)
1. The name of a country,
apparently Behar.
2. The name of a king.
3. Of a Muni.
4. Of an
Asura.
E.
 अन्ध to be blind, and कन्
aff.
Capeller Eng
English
अन्धक
a.
 the same
m.
pl.
N.
 of a princely race.
Yates
English
अन्धक (कः) 1.
m.
 The name of a
country, king, demon, &c.
Wilson
English
अन्धक
mfn.
 (-कः-का-कं) Blind.
m.
 (-कः)
1 The name of a country, apparently Behar.
2 The name of a king.
3 Of a Muni.
4 Of an Asura.
E.
 अन्ध to be blind, and कन्
aff.
Apte
English
अन्धक [andhaka],
a.
 [अन्ध्-कन्] Blind
अन्धकः कुब्जकश्चैव
Pt.*
 5.91.
कः
N.
 of an Asura, son of Kasyapa and Diti and killed by Śiva. [He is represented as a demon with 1 arms and heads, 2 eyes and feet, and called Andhaka, because he walked like a blind man, though he could see very well
स व्रजत्यन्धवद्यस्मा- दनन्धो$पि हि भारत । तमन्धको$यं नाम्नेति प्रोचुस्तत्र निवासिनः ॥ He was slain by Śiva when he attempted to carry off the Pārijāta tree from heaven
whence Śiva is calledAndhakaripu, -ari, -dviṣ
&c.
 According to the Matsya Purāṇa Andhaka was admitted to the class of Gaṇas by Śiva, at his importunities and humble supplication, when he was about to be killed by the god for having attempted to carry off his wife Pārvatī].
N.
 of a descendant of Yadu and ancestor of Krisna and his descendants, a grandson of Krostu, son of Yudhājit who, together with his brother Vrisni is the ancestor of the celebrated family of Andhakavrisnis
P.
 IV.* 1.114, VI.2.34.
N.
 of a sage, son of Mamatā and of Utathya, elder brother of Bṛihaspati.
Comp.
 -अरिः -रिपुः, -शत्रुः, -घाति, -असुहृढ्
&c.
 slayer of Andhaka, epithets of Śiva. -वर्तः
N.
 of a mountain. -वृष्णि
m.
pl.
 descendants of अन्धक and वृष्णि.
Apte 1890
English
अंधक a. [अंध्-कन्] Blind
अंधकः कुब्जकश्चैव Pt. 5. 91.
कः 1 N. of an Asura, son of Kaśyapa and Diti and killed by Śiva. [He is represented as a demon with 1000 arms and heads, 2000 eyes and feet, and called Andhaka, because he walked like a blind man, though he could see very well
स व्रजत्यंधवद्यस्मादनंधोपि हि भारत । तमंधंकोयं नाम्नेति प्रोचुस्तत्र निवासिनः ॥ He was slain by Śiva when he attempted to carry off the Pārijāta tree from heaven
whence Śiva is called Andhakaripu, -ari, -dvish &c. According to the Matsya Purāṇa Andhaka was admitted to the class of Gaṇas by Śiva, at his importunities and humble supplication, when he was about to be killed by the god for having attempted to carry off his wife Pārvatī].
2 N. of a descendant of Yadu and ancestor of Kṛṣṇa and his descendants, a grandson of Kroṣṭu, son of Yudhājit who, together with his brother Vṛṣṇi is the ancestor of the celebrated family of Andhakavṛshṇis
P. IV. 1. 114, VI. 2. 34.
3 N. of a sage, son of Mamatā and of Utathya, elder brother of Bṛhaspati.
Comp.
अरिः
रिपुः,
शत्रुः,
घाती,
असुहृद् &c. slayer of Andhaka, epithets of Śiva.
वर्तः N. of a mountain.
वृष्णि m. pl. descendants of अंधक and वृष्णि.
Monier Williams Cologne
English
अन्धक
mfn.
 blind
अन्धक
m.
N.
 of an Asura (son of Kaśyapa and Diti)
of a descendant of Yadu and ancestor of Kṛṣṇa and his descendants
N.
 of a Muni.
Monier Williams 1872
English
अन्धक, अस्, आ, अम्, blind
(अस्), m., N. of an
Asura, a son of Kaśyapa and Diti
N. of a descen-
dant of Yadu and ancestor of Kṛṣṇa and his descen-
dants
N. of a Muni.
—अन्धक-घातिन्, ई, m. or
अन्धक-रिपु, उस्, m. or अन्धकारि (°क-अरि), इस्,
m. or अन्धकासुह्रिद् (°क-अस्°), m. epithet of Śiva,
the slayer or enemy of the Asura Andhaka.
—अन्ध-
क-वर्त, अस्, m., N. of a mountain.
—अन्धक-
वृष्णि, अयस्, pl. m. descendants of Andhaka and
Vṛṣṇi.
Macdonell
English
अन्धक andha-ka,
a.
 blind
m.
 N. of an Asura: 🞄-ghātin,
m.
 N. of Śiva
-ripu,
m.
 id..
Goldstucker
English
अन्धक 1. m. f. n. (-न्धकः-न्धिका-न्धकम्) Blind. E. अन्ध, taddh. aff. क.
2. m. (-कः) A proper name of:
^1 a demon, a son of
Kaśyapa and Diti ‘with thousand arms and heads, two
thousand eyes and feet and called Andhaka because he walked
like a blind man although he saw very well’
in his attempt
of taking a Pārijāta tree of the Swarga he was slain by
Śiva (see अन्धकघातिन्, अन्धकरिपु)
^2 a grandson of Kroṣṭṛ,
and son of Yuddhājita, who together with his brother Vṛṣṇi
is the ancestor of the celebrated family of the Andhaka-
Vṛṣṇis
^3 a grandson of Vṛṣṇi (the brother of Andhaka)
and son of Śvaphalka by Gāṇḍinī
^4 a son of Sattwat, be-
longing to the same family, by Kauśalyā
^5 a son of Bhīma
(of the same family) and father of Revata. [The forgoing
lineage, 2--5, is taken from the Harivanśa. In the Linga
Purāṇa an Andhaka is a son of Nahusha who, according
to other Purāṇas, is the ancestor of Kroṣṭṛ
in the Kūrma
Purāṇa an Andhaka is a son of Anśa and father of Sāttvata,
while in the Viṣṇu P. a prince of that name is mentioned
as the son of Sāttvata who is apparently the same as the
Sattwat of the Hariv.]
^6 The name of a Muni (in the Padma-
purāṇa).
3. m. plur. (-काः) The descendants of Andhaka (2. 2),
(usually mentioned together with the Vṛṣṇis
see अन्धक-
वृष्णि), apparently the ancient inhabitants of Berar.
4. f. (-न्धिका)
^1 Night.
^2 A kind of play or gambling.
^3 A disease of the penis (? the same as सर्षपी q. v.).
^4 A
diseased eye.
^5 A woman. [The two latter meanings from
the Śabdaratnāvalī, where the word is thus explained: अन्धिका
रजनी नारी द्यूतभेदेऽक्ष्णि दूषिते.] E. अन्ध, taddh. aff. कन्.
Benfey
English
अन्धक अन्ध + क।
I.
adj.
 ,
f.
 धिका,
Blind.
II.
m.
 A proper name.
Apte Hindi
Hindi
अन्धक
वि* - अन्ध+कन्
अंधा
अन्धकः
पुं*
 - अन्ध+कन्
कश्यप और दिति का पुत्र राक्षस था और शिव के हाथों मारा गया था
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अन्धक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸ /ಅಂಧಕಾಸುರ
अन्धक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಕುರುಡನಾದ ಉತಥ್ಯ ಋಷಿಯ ಮಗ
निष्पत्तिः - > अन्ध - स्वार्थे "कन्"
अन्धक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರಣ /ಸಾವು
विस्तारः - > "कालधर्मस्तु दिष्टान्तो निपातो गमिरन्धकः" - वैज० ।
अन्धक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಧಕವಂಶದ ಮೂಲಪುರುಷನಾದ ಒಬ್ಬ ರಾಜ
अन्धक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತಲೆ
अन्धक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕುರುಡ /ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವನು
L R Vaidya
English
anDaka {% (I) a. (f. का) %} Blind (lit. and fig.)
anDaka {% (II) m. %} Name of a Rākshasa.
Bopp
Latin
अन्धक m. nomen regionis. DR. 5. 16.
Kridanta Forms
Sanskrit
अन्ध (अ꣡न्ध꣡ दृष्ट्युपघाते उपसंहार इत्यन्ये - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = अन्धनम्
अनीयर् = अन्धनीयः - अन्धनीया
ण्वुल् = अन्धकः - अन्धिका
तुमुँन् = अन्धयितुम् / अन्धितुम्
तव्य = अन्धयितव्यः / अन्धितव्यः - अन्धयितव्या / अन्धितव्या
तृच् = अन्धयिता / अन्धिता - अन्धयित्री / अन्धित्री
क्त्वा = अन्धयित्वा / अन्धित्वा
ल्यप् = प्राध्य
क्तवतुँ = अन्धितवान् / अधितवान् - अन्धितवती / अधितवती
क्त = अन्धितः / अधितः - अन्धिता / अधिता
शतृँ = अन्धयन् / अन्धन् - अन्धयन्ती / अन्धन्ती
शानच् = अन्धयमानः / अन्धमानः - अन्धयमाना / अन्धमाना
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अन्धक 2. b)g) N. pr. eines Schergen Yama's, Kāśīkh. 8, 71.
अन्धक ° = अन्धयतीत्य् अन्धकम्च गूढक्रियापदादि, H.43, 221.
Mahabharata
English
Andhaka^1, pl. (ºāḥ), a people. § 82 (Kṛshṇa): I, 63, 2432 (ºVṛshṇishu).--§ 203 (Droṇa): I, 132, 5220 (became the pupils of Droṇa).--§ 233 (Svayaṃvarap.): I, 187, †7012 (Vṛshṇy-Andhakāśca…yathāpradhānaṃ, came to the svayaṃvara of Kṛshṇā).--§ 251 (Arjunavanavāsap.): I, 218, 7902, 7903 (Bhoja-Vṛshṇy-Andhakātmajaiḥ
welcome Arjuna).--§ 252 (Subhadrāharaṇap.): I, 219, 7906, 7907 (Bhoja-Vṛshṇy-Aº)
220, 7942, 7943 (Vṛshṇy-Aº), 7962.-§ 253 (Haraṇāharaṇap.): I, 221, 7988, 7993 (VṛshṇiBhojāº), 7998 (Vṛshṇy-Aº), 8002 (id.), 8018 (id.), 8019 (Kuru-Vṛshṇy-Andhakottamāḥ), 8022 (Vṛshṇy-Aº).--§ 275 (Rājasūyārambhap.): II, 19, 767 (the Kukuras, Andhakas, and Vṛshṇis chose not to fight with Jarāsandha).--§ 289 (Arghāharaṇap.): II, 36, 1322 (Aº-Vṛshṇīṇaṃ vaṃśe).-§ 295 (Dyūtap.): II, 52, 1907 (Aº-Vṛshṇayaḥ).--§ 298 (id.): 62, 2101 (Andhakā Yādavā Bhojāḥ sametāḥ Kaṃsam atyajan).--§ 317 (Arjunābhigam.): III, 12, 461 (visit the Pāṇḍavas in the great forest).--§ 320 (Saubhavadhop.): III, 15, 654 (Vṛshṇy-Aº-pure, i.e. Dvārakā)
48, 744 (AºVṛshṇayaḥ).--§ 402 (Tīrthayātrāp.): III, 120, 10278 (sa-Vṛshṇi-Bhojāº).--§ 452 (Mārkaṇḍeya-samāsyā-p.): III, 183, 12588 (Kukurāº).--§ 511 (Draupadī-Satyabhāmāsaṃvādap.): III, 235, 14736 (Aº-Vṛshṇayaḥ).--§ 522 (Draupadīharaṇap.): III, 268, 15654 (sāndhaka-Vṛshṇivīro Janārdanaḥ).--§ 552 (Vaivāhikap.): IV, 72, 2360 (Vṛshṇy-Aº).--§ 554 (Sainyodyogap.): V, 7, 131 (VṛshṇyAº).--§ 556 (Sañjayayānap.): V, 27, 768 (Vṛshṇyaºrājye)
28, †804, †805 (Vṛshṇy-Aºāḥ…Kṛshṇapraṇītāḥ).--§ 561 (Yānasandhip.): V, 48, 1885 (VṛshṇyAº)
51, 2056 (Aº-Vṛshṇayaḥ)
57, 2233 (Vṛshṇīnāṃ mukhyaṃ Kṛshṇaṃ)
65, 2488 (Aº-Vṛshṇishu).--§ 562 (Bhagavadyānap.): V, 86, 3043 (Vṛshṇy-Aº)
128, 4298 (Aº-Vṛshṇayaḥ)
131, 4420 (id.), 4426.--§ 569 (id.): V, 140, 4738 (Aº-Vṛshṇayaḥ), 4749 (do.).--[§ 571 (Ulūkadūt.): V, 160, 5510 (read with B. Draviḍāndhra Kāñcyaiḥ
so also v. 5555).]--§ 580 (Bhīshmavadhap.): VI, 59, 2606 (Aº-Vṛshṇi-nātha, i.e. Kṛshṇa).--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 104, 3891 (Vṛshṇy-Aº-Kurūttamau, i.e. Kṛshṇa and Arjuna)
142, 5931 (Vṛshṇy-Aº-vyāghraṃ, i.e. Sātyaki), 5942 (do.)
143, 5965 (Vṛshṇy-Aº).--§ 603 (Nārāyaṇāstram.): VII, 198, 9138 (Aº-Vṛshṇibhiḥ), 9179 (do.), 9180 (do.)
199, 9220 (Vṛshṇy-Aº-vṛtaḥ, i.e. Sātyaki).-§ 611 (Śalyap.): IX, 17, 911
21, 1104 (Vṛshṇy-Aºmahārathau, i.e. Sātyaki and Hārdikya).--§ 617 (Aishīkap.): X, 11, 639 (Vṛshṇy-Aº).--§ 621 (Rājadh.): XII, 7, 159 (do., ºpure).--§ 641 (Rājadh.): XII, 81, 3031 (Aº-Vṛshṇayaḥ), 3052 (do.).--§ 785 (Anugītāp.): XIV, 59, 1768 (BhojaVṛshṇyaº)
66, 1959 (Vṛshṇy-Aº-kulaṃ)
71, 2066 (ºAºvyāghrair)
83, 2480 (Vṛshṇy-Aº-patiḥ, i.e. Ugrasena?)
86, 2565 (id. = Kṛshṇa).--§ 793 (Mausalap.): XVI, 1, 12, 14 (Vṛshṇy-Aº), 19 (Vṛshṇy-Aº-vināśāya), 26 (id.), 29 (Vṛshṇy-Aºkuleshu)
2, 33, 36 (Vṛshṇy-Aº), 40 (id.), 49 (id.)
3, 58 (id.), 63 (id.), 64 (Aº-Vṛshṇayaḥ), 69 (Vṛshṇy-Aº), 86 (Bhojāº), 90, 93, 98 (Kukurāº)
4, 123 (Aº-Vṛshṇi-)
5, 134 (sa-Bhojāº-Kaukurān Vārshṇeyān), 140 (Vṛshṇy-Aº)
7, 186 (id.), 203 (id.), 210 (Aº-Vṛshṇīnām), 213 (id.), 215 (Bhoja-Vṛshṇy-Aº), 239 (Vṛshṇy-Aº)
8, 263 (Bhoja-Vṛshṇy-Aº), 279 (Vṛshṇy-Aº), 292 (id.).--§ 794 (Mahāprasthānikap.): XVII, 1, 1 (id.).--§ 795 (Svargārohaṇap.): XVIII, 4, 142 (Sādhyānām atha devānāṃ Viśveshāṃ Marutām api|gaṇeshu paśya rājendra Vṛshṇy-Aº-mahārathān).
Andhaka^2, an Asura killed by Rudra. § 593 (Abhimanyuvadhap.): VII, 49, 1937 (pureva Tryambakāndhakau).-§ 595 (Rāma Dāśarathi): VII, 59, 222{??} (pureva Tryambako 'ndhakaṃ).--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.), VII, 155, †6726 (yathā 'ndhake pratinihate Haraṃ surāḥ)
156, 6818 (Maheśvara ivāndhakaṃ).--§ 603 (Nārāyaṇāstram.): VII, 201, 9463 (Andhaka-nipātine, i.e. Rudra).--§ 604 (Karṇap.): VIII, 5, 146 (yathā Rudreṇa cāndhakaḥ).--§ 605 (do.): VIII, 20, 788 (Tryambakenāndhako yathā).
पुराणम्
English
अन्धक १ / ANDHAKA I. There was a very renowned king called andhaka in the yadu dynasty. All kings belonging to this dynasty used to be called Andhakas.
अन्धक २ / ANDHAKA II. Verse 12, Chapter 4 of M.B., Udyoga Parva refers to another King called andhaka. The pāṇḍavas had sent to him a messenger soliciting military help.
अन्धक ३ / ANDHAKA III. An asura.1) Birth. This asura was the foster son of hiraṇyākṣa. śiva was really his father. While once śiva was immersed in yoga his daughter closed his eyes playfully with her hands, and lo! a darkness rose and enveloped the whole place. From that darkness, with a sound as that of thunderbolt, appeared a rākṣasa. He got the name andhaka as he was born from darkness. At that time hiraṇyākṣa was doing tapas for a son. śiva appeared before him and bestowing on him andhaka as a foster son said as follows: “If he (andhaka) earns the hatred of the world or desires even the mother of the three worlds or kills brahmins I will myself burn him to ashes”. After saying this śiva disappeared. (vāmana purāṇa, Chapter 63).2) andhaka desires pārvatī with lust. One day overcome by erotic passion andhaka said to his henchmen as follows: “He is my true friend who brings Śiva's consort, pārvatī to me. Yes, he is my brother, nay, father even.” Hearing these ravings of andhaka, prahlāda went to him and convinced him that pārvatī, in fact was his mother. But andhaka was not quietened. Then prahlāda explained to him the gravity of the sin of desiring other people's wives. Even this had no effect on andhaka. He sent Śambarāsura to śiva to ask for and bring pārvatī to him. śiva sent word to andhaka that if the latter would defeat him in the game of dice pārvatī would be sent to him. andhaka got enraged and rushed to mount mandara and began a fight with śiva.3) death. Defeated in the encounter, andhaka craved for Śiva's pardon. He admitted that pārvatī was his mother. He also prayed for Śiva's blessings for removal of his Asurahood. śiva granted him the prayers. The sins and Asurahood of andhaka were thus ended. śiva made him the head of the Asuras, named Bhṛṅgi. (vāmana purāṇa, Chapter 63 etc.).
अन्धकम् / ANDHAKA(M). A sacred pool. A dip in this pool will bring all the benefits of a Puruṣamedha yajña. (M.B., anuśāsana parva, Chapter 25, Verses 32, 33).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अन्धकः,
पुं,
 (अन्ध + ण्वुल् ।) देशभेदः । इतिशब्दरत्नावली ॥
नृपभेदः ।(“सुदंष्ट्रं च सुचारुं च कृष्णमित्यन्धकास्त्रयः” ।इति हरिवंशे ।) असुरभेदः । इति महाभारतं ॥
(“स व्रजत्यन्धवद्यस्मादनन्धोऽपि हि भारत ।तमन्धकोऽयं नाम्नेति प्रोचुस्तत्र निवासिनः” ।इति हरिवंशे ।) मुनिविशेषः । इति याज्ञ-वल्क्यः ॥
(दृष्टिहीनः । चक्षुर्द्वयहीनः ।“अन्धकः कुब्जकश्चैव राजकन्या च त्रिस्तनी ।त्रयोऽप्यन्यायतः सिद्धाः सम्मुखे कर्म्मणि स्थिते” ॥
इति पञ्चतन्त्रे ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अन्धक
पु०
 अन्ध--ण्वुल् । दैत्यभेदे स च दैत्यः दितौकश्यपादुत्पन्नः तस्य वरेण महादेवैरबध्यतामापेदे यथोक्तंहरिवंशे १४५ अ० “दितिरुवाच हतपुत्त्राऽस्मि भगवन्!देवैर्धर्म्मभृताम्बर! । अबध्यं पुत्त्रमिच्छामि देवैरमित-विक्रमम् । कश्यप उवाच । अबध्यस्ते सुती देवि!दाक्षायणि! भवेदिति । देवानां संशयो नात्र कश्चित्कमललोचने! । देवदेवमृते रुद्रं तस्य न प्रभवाम्यहम् ।आत्मा ततस्ते पुत्त्रेण रक्षितव्यो हि सर्व्वथा । अन्वालभततां देवीं कश्यपः सत्यवागथ । अङ्गुल्योदरदेशे तु सा पुत्रंसुषुवे ततः । सहस्रबाहुं कौरव्य! सहस्रशिरसं तथा ।द्विसहस्रेक्षणञ्चैव तावच्चरणमेव च । स व्रजत्यन्धवद्यस्मादन-न्धोऽपि हि भारत! । तमन्धकोऽयं नाम्नेति प्रोचुस्तत्रनिवासिनः । अबध्योऽस्मीति लोकान् स सर्व्वान् बाधतिभारत! । हरत्यपि च रत्नानि सर्व्वाण्यात्मबलाश्रयात् ।वासयत्यात्मवीर्य्येण निगृह्याप्सरसां गणान् । स्ववेश्मन्यू-र्ज्जितोऽत्यर्थं सर्व्वलोकभयङ्करः । परदारापहरणं पर-रत्नविलोपनम् । चकार सततं मोहादन्धकः पापनिश्चयः”इति “निशितत्रिशूलदीरितान्धकमहासुर इति” काद० ।अन्ध एव अन्धकः स्वार्थे कन् । मुनिभेदे स च वृह-स्पतिज्येष्ठभ्रातुः उतथ्यात् ममतायामुत्पन्नः वृहस्पति-शापादन्धत्वमापेदे । तस्य जात्यन्धत्वात् दीर्घतमा इतिनामान्तरं तत्कथा भा० आ० प० १०४ अ० “उत-थ्यस्य यवीयांस्तु पुरोधास्त्रिदिवौकसाम् । वृहस्पतिर्वृ-हत्तेजा ममतामन्वपद्यत ॥
उवाच ममता तन्तु देवरंवदताम्बरम् ॥
अन्तर्वत्नी त्वहं भ्रात्रा ज्येष्ठेनारम्यता-मिति । अयञ्च मे महाभाग! कुक्षावेव वृहस्पते! ।औतथ्यो वेदमत्रापि षडङ्गं प्रत्यधीयत ॥
अमोधरेतास्त्व-ञ्चापि द्वयोर्न्नास्त्यत्र सम्भवः । तस्मादेवं गतेऽद्य त्वमुपार-मितुमर्हसि ॥
एवमुक्तस्तया सम्यक् वृहस्पतिरुदारधीः ।कामात्मानं तदात्मानं न शशाक नियन्त्रितुम् ॥
स बभूवततः कामी तया सार्द्धमकामया । उत्सृजन्तं तु तं रेतःस गर्भस्थोऽभ्यभाषत ॥
भोस्तात! मा गमः कामं द्वयोर्ना-स्तीह सम्भवः । अल्पावकाशो भगवन्! पूर्व्वञ्चाहमिहा-गतः । अमोघरेताश्च भवान्न पीडां कर्त्तुमर्हसि ॥
अश्रुत्वैवतु तद्वाक्यं गर्भस्थस्य वृहस्पतिः । जगाम मैथुनायैव ममतांचारुलोचनाम् ॥
शुक्रोत्सर्गं ततो बुद्ध्वा तस्या गर्भगतोमुनिः । पद्भ्यामरीधयन्मार्गं शुक्रस्य च वृहस्पतेः ॥
स्थान-मप्राप्तमथ तद्रेतः प्रतिहतन्तदा । पपात सहसा भूमौततः क्रुद्धो वृहस्पतिः ॥
तदृष्ट्वा पतितं शुक्रं शशाप स-रुषान्वितः । उतथ्यपुत्रं गर्भस्थं निर्भत्स्य भगवानृषिः ॥
यन्मां त्वमीदृशे काले सर्व्वभूतेप्सिते सति । एवमात्य वच-स्तस्मात्तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि ॥
स वै दीर्घतमा नाम शापा-दृषिरजायत । वृहस्पतेर्वृहत्कीर्त्तेर्वृहस्पतिरिवौजसा ॥
जात्यन्धोवेदवित् प्राज्ञः पत्नीं लेभे स विद्यया । तरुणींरूपसम्पन्नां प्रद्वेषीं नाम ब्राह्मणीम् ॥
स पुत्रान् जनयामास गौतमादीन् महायशाः” इति । यादवभेदे च“सात्त्वतान् सत्त्वसम्पन्नात् कौशल्या सुषुवे सुतान् ।भजिनं भजमानञ्च दिव्यं देवावृधं नृपम् । अन्धकञ्चमहाबाहुं वृष्णिञ्च यदुनन्दनम् । तेषां विसर्गाश्चत्वारोविस्तरेणेह तान् शृणु । अन्धकात् काश्यदुहिता चतुरो-ऽलभ्मतात्मजान् । कुकुरं भजमानञ्च शभं कम्बलवर्हिषम्” ।इति हरिवंशे ३८ अ० । “दूतं संप्रेषयामास वृष्ण्यन्धक-निवेशनम्, ततो वृष्ण्यन्धकाः कृष्णमिति” हरिवंशः ।
Stchoupak
French
अन्धक-
a. aveugle
m.
n.
 d'un Asura et d'autres personnages
pl.
 d'un
peuple.
°घातिन्- °रिपु-
m.
 Śiva.
अन्धकान्तक-
m.
 Śiva.