| YouTube Channel

अन्दूकः (andUkaH)

 
Apte Hindi
Hindi
अन्दूकः
स्त्री*
- "अन्द्+कु, ऊङ्, स्वार्थे कन्"
"शृंखला, या हथकड़ी बेड़ी "
अन्दूकः
स्त्री*
- "अन्द्+कु, ऊङ्, स्वार्थे कन्"
हाथी के पैरों को बांधने के लिए जंजीर
अन्दूकः
स्त्री*
- "अन्द्+कु, ऊङ्, स्वार्थे कन्"
नूपुर
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अन्दूकः,
पुं,
(अन्दू + स्वार्थे कन्, पृषोदरादित्वात्पक्षे केहण इति ह्रस्वाभावः स्वार्थिकप्रत्ययाःप्रकृतितो लिङ्गवचनान्यतिक्रामन्ति इति पुंस्त्वमन्यथा अन्दूका इति स्यात् ।) अन्दूः इत्यमर-टीकायां स्वामी
अन्धत् दृक्क्षये इतिकविकल्पद्रुमः
(पाणिनिमते तु अन्धदृष्टिविघाते चुरादि सेट् ।) दृक्क्षयो दृष्टिरहिती-भावः तेनाकर्म्मकोऽयं सत्ताजीवनदर्पभीति-शयनक्रीडानिवासक्षयाव्यक्तध्वाननभोगतिस्थिति-जरालज्जाप्रमादोदये मोहे खोटनवेगयुद्धदहन-ख्यातिक्षरोन्मादके शुद्धिस्वेदपलायनभ्रमणकेशान्तौ प्लुतौ मज्जने
दृप्तौ जागरशोषवक्रगम-नोत्साहे मृतौ संशये म्लानौ मन्दगतौ नृत्य-पतने चेष्टाक्रुधौ रोदने वृद्धौ हावकृतौ चसिद्धिविरतौ हर्षोपवेशे बले कम्पोद्बेगनिमेषभङ्ग-यतनाद्ये धातवोऽकर्म्मकाः
दौर्बल्यादिषु चा-र्थेषु वर्त्तमानास्तु धातवः वाचका भावमात्रस्ययतस्तस्मादकर्म्मकाः
कौटिल्यादिषु चार्थेषु प्रोक्ताये ते तु धातवः तद्वद्भावेऽकर्म्मकाः स्युस्तद्वत्-कृत्यां सकर्म्मकाः
इति अन्धयति अन्धापयतिवृद्धः इति दुर्गादासः