| YouTube Channel

अन्दूक (andUka)

 
शब्दसागरः
English
अन्दूक
m.
 (-कः) The chain for an elephant's feet. See the last.
Yates
English
अन्दूक (कः) 1.
m.
 A chain for an
elephant's feet.
Wilson
English
अन्दूक
m.
 (-कः) The chain for an elephant's feet. See the last.
Monier Williams Cologne
English
अन्दुक or अन्दूक, अस्,
m.
 id.,
L.
Goldstucker
English
अन्दूक m. (-कः) The same as अन्दू. Comp. अन्दुक. E. अन्दू,
taddh. aff. क or accord. to some कन्.
Apte Hindi
Hindi
अन्दूकः
स्त्री*
 - "अन्द्+कु, ऊङ्, स्वार्थे कन्"
"शृंखला, या हथकड़ी बेड़ी "
अन्दूकः
स्त्री*
 - "अन्द्+कु, ऊङ्, स्वार्थे कन्"
हाथी के पैरों को बांधने के लिए जंजीर
अन्दूकः
स्त्री*
 - "अन्द्+कु, ऊङ्, स्वार्थे कन्"
नूपुर
L R Vaidya
English
andUka {% m. %} The same as अन्दु q.v.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अन्दूकः,
पुं,
 (अन्दू + स्वार्थे कन्, पृषोदरादित्वात्पक्षे केहण इति ह्रस्वाभावः । स्वार्थिकप्रत्ययाःप्रकृतितो लिङ्गवचनान्यतिक्रामन्ति इति पुंस्त्वमन्यथा अन्दूका इति स्यात् ।) अन्दूः । इत्यमर-टीकायां स्वामी ॥
अन्धत् क दृक्क्षये । इतिकविकल्पद्रुमः ॥
(पाणिनिमते तु अन्धदृष्टिविघाते चुरादि सेट् ।) दृक्क्षयो दृष्टिरहिती-भावः । तेनाकर्म्मकोऽयं । सत्ताजीवनदर्पभीति-शयनक्रीडानिवासक्षयाव्यक्तध्वाननभोगतिस्थिति-जरालज्जाप्रमादोदये । मोहे खोटनवेगयुद्धदहन-ख्यातिक्षरोन्मादके शुद्धिस्वेदपलायनभ्रमणकेशान्तौ प्लुतौ मज्जने ॥
दृप्तौ जागरशोषवक्रगम-नोत्साहे मृतौ संशये म्लानौ मन्दगतौ च नृत्य-पतने चेष्टाक्रुधौ रोदने । वृद्धौ हावकृतौ चसिद्धिविरतौ हर्षोपवेशे बले कम्पोद्बेगनिमेषभङ्ग-यतनाद्ये धातवोऽकर्म्मकाः ॥
दौर्बल्यादिषु चा-र्थेषु वर्त्तमानास्तु धातवः । वाचका भावमात्रस्ययतस्तस्मादकर्म्मकाः ॥
कौटिल्यादिषु चार्थेषु प्रोक्ताये ते तु धातवः । तद्वद्भावेऽकर्म्मकाः स्युस्तद्वत्-कृत्यां सकर्म्मकाः ॥
इति । अन्धयति अन्धापयतिवृद्धः । इति दुर्गादासः ॥