| YouTube Channel

अन्त्र (antra)

 
शब्दसागरः
English
अन्त्र
n.
 (-न्त्रं) An entrail.
E.
 अम to be sick, and त्र Unādi
aff.
Capeller Eng
English
अन्त्र
n.
 (mostly
pl.
 ) intestines, bowels.
Yates
English
अन्त्र (न्त्रं) 1.
n.
 An entrail.
Spoken Sanskrit
English
अन्त्र - antra -
n.
 - intestine
गुद - guda -
m.
 - intestine
पुरीतत् - purItat -
m.
 - intestines
अन्तस्त्य - antastya -
n.
 - intestines
महानिम्न - mahAnimna -
n.
 - intestines
गुद - guda -
m.
 - two intestines
वृकला - vRkalA -
f.
 - particular intestine
हलीक्ष्ण - halIkSNa -
m.
n.
 - particular intestine
अन्त्राद - antrAda -
m.
 - worms in the intestines
स्थूलान्त्र - sthUlAntra -
n.
 - larger intestine near the anus
विमज्जान्त्र - vimajjAntra -
adj.
 - deprived of marrow and intestines
कालेयक - kAleyaka -
m.
 - particular part of the intestines
संनिरुद्धगुद - saMniruddhaguda -
m.
 - obstruction of the lower intestine
शालूरक - zAlUraka -
m.
 - kind of worm infesting the intestines
आन्त्रतन्ती - AntratantI -
f.
 - string made from an animal's intestines
गुदरोग - gudaroga -
m.
 - disease of the last of the large intestines
भंसस् - bhaMsas -
n.
 - particular part of the intestine or abdomen
कृच्छ्रमूत्रपुरीषत्व - kRcchramUtrapurISatva -
n.
 - difficulty in evacuating the bladder and intestines
सृष्टमूत्रपुरीष - sRSTamUtrapurISa -
adj.
 - promoting evacuations from the bladder and intestines
वपा - vapA -
f.
 - skin or membrane investing the intestines or parts of the viscera
ग्रहणी - grahaNI -
f.
 - imaginary organ supposed to lie between the stomach and the intestines
अन्त्र antra
n.
 intestine
अन्त्र antra
n.
 bowel [ intestine ]
अन्त्र antra
n.
 entrail
Wilson
English
अन्त्र
n.
 (-न्त्रं) An entrail.
E.
 अम to be sick, and त्र Uṇādi
aff.
Apte
English
अन्त्रम् [antram], [अन्त्यते बध्यते देहो$नेन, अन्त्-करणे ष्ट्रन्
according to
Uṇ.*
 4.163 अम्-क्त्र] An entrail, intestine
अन्त्रभेदनं क्रियते प्रश्रयश्च
Mv.*
 3 the vitals of the heart are rent (मर्मभिदः वाचः उच्यन्ते इत्यर्थः). -न्त्री
N.
 of a plant (used against colic or wind in the stomach (Mar. वरधारा)
cf.
 अजान्त्री, छगलान्त्री).
Comp.
 -आदः a worm in the intestines. -कूजः, कूजनम्, -विकूजनम् the rumbling noise in the bowels
पक्वाशयस्थोन्त्रकूजं शूलं नाभौ करोति वा Suśr.-पाचक [अन्त्रस्थं दोषं पाचयति]
N.
 of a medicinal plant Ӕschynomene Grandiflora. (सं . वसन
Mar.
 तमालपत्र).-मांसम् a kind of roasted flesh. -वृद्धिः
f.
 inguinal hernia, rupture, swelling of the scrotum. -शीला
N.
 of a river rising from the Vindhya mountain. -स्रज्
f.
 a garland of intestines (worn by नृसिंह).
Apte 1890
English
अंत्रं [अंत्यते बध्यते देहोऽनेन, अंत्करणे ष्ट्रन्
according to Uṇ. 4. 163 अम् क्त्रं] An entrail, intestine
अंत्रभेदनं क्रियते प्रश्रयश्च Mv. 3 the vitals of the heart are rent (मर्मभिदः वाचः उच्यंते इत्यर्थः).
त्री N. of a plant (used against colic or wind in the stomach
cf. अजांत्री, छगलांत्री).
Comp.
आदः a worm in the intestines.
कूजः. कूजनं,
विकूजनं the rumbling noise in the bowels
पक्वाशयस्थोंत्रकूजं शूलं नाभौ करोति वा Suśr.
पाचक [अंत्रस्थं दोषं पाचयति] N. of a medicinal plant Æschynomene Grandiflora.
मांसं a kind of roasted flesh.
वृद्धिः f. inguinal hernia, rupture, swelling of the scrotum.
शिला N. of a river rising from the Vindhya mountain.
स्रज् f. a garland of intestines (worn by नृसिंह).
Monier Williams Cologne
English
अन्त्र
n.
 (contr. of अन्तर
Gk. ἔντερον), entrail, intestine (cf. आन्त्र॑)
Monier Williams 1872
English
अन्त्र अन्त्र, अम्, n. (contraction of अन्तर
or fr. rt. अम्?: Gr. ἔντερον), entrail, intestine
(ई),
f., N. of a plant, either Convolvolus Argenteus or
Ipomœa Pes Capræ Roth (?).
—अन्तर-कूज, अस्, m.
or अन्त्र-कूजन, अम्, n. or अन्त्र-विकूजन, अम्,
n. rumbling of the bowels.
—अन्त्रन्-धमि, इस्, f.
indigestion, inflation of the bowels from wind.
—अन्-
त्र-पाचक, अस्, m., N. of a plant, Æschynomene
Grandiflora.
—अन्त्र-मय, अस्, ई, अम्, consisting of
entrails.
—अन्त्र-वृद्धि, इस्, f. inguinal hernia,
rupture.
—अन्त्र-शिला, f., N. of a river.
—अन्त्र-
स्रज्, क्, f. a kind of garland worn by Nara-siṃha.
—अन्त्राद (°र-आद्°), अस्, m. worms in the intes-
tines.
Macdonell
English
अन्त्र antra,
n.
 entrails.
Goldstucker
English
अन्त्र 1. n. (-न्त्रम्) and according to one author. also m. (-न्त्रः).
An intestine (mostly used in the plur. अन्त्राणि)
e. g.
अन्त्रैः कल्पितमङ्गलप्रतिसराः…पिशाचाङ्गनाः
or आत्तस्ना-
घ्वन्त्रनेत्रः (a. v. l. instead of आर्त्तः पर्यस्तनेत्रः in the Mā-
latīm. ed. Calc. p. 78). According to Suśruta ‘the entrails
of a male are three fathoms and a half long, those of a
female half a fathom less’ (सार्धत्रिव्यामान्यन्त्राणि पुंसां स्त्री-
णामर्धव्यामहीनानि). Charaka divides them in स्थूलान्त्र and
क्षुद्रान्त्र, ‘the large and small intestines’. [The definition
given by Vijnāneśvara (on Yaju. 3. 94.): क्षुद्रान्त्रं हृत्स्थान्त्रम्
is probably therefore to be rendered ‘क्षुद्रान्त्र are the entrails
which are nearer the heart’, while the स्थूलान्त्र are near
the anus
comp. Suśruta: ‘वातवर्चोनिरसनं स्थूलान्त्रप्रतिबद्धं
गुदं नाम मर्म’. The स्थूलान्त्र in taken also by Vijnān. (on
Yajn. 3. 96.) in the usual sense, since he writes स्थूलान्त्रगु-
दोदराणि प्रसिद्धानि ‘the three words of the text स्थूलान्त्र,
गुद and उदर require no remark’.]
2. f. (-न्त्री) The name of a potherb (Convolvulus ar-
genteus). [In the passage of the Amarak. छागलान्त्र्यावेगी
some comm. divide छागल-अन्त्री-आवेगी, others make a
compound of the two first
comp. also अजान्त्री.] E. अम्,
uṇ. aff. क्त्र
accord. to another author. uṇ. aff. ष्ट्रन्. Pro-
bably, however, a contraction of अन्तर, like अवस्र of अवसर.
Benfey
English
अन्त्र अन्त्र (for अन्तर, cf. ἔντερον
Lat. interiora),
n.
 An intestine (mostly
used in the plur.), Rām. 5, 25, 46.
--
Comp.
क्षुद्र-,
n.
 the entrails which
are nearer to the heart.
स्थूल-,
n.
 those
which are near the anus, Yājñ. 3, 94
95.
Apte Hindi
Hindi
अन्त्रम्
नपुं*
 - अन्त्+ष्ट्रन्-अम्+क्त वा
"आँत, अंतड़ी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अन्त्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರುಳು
निष्पत्तिः - > अति (बन्धने) - "ष्ट्रन्" (उ० ४-१५९)
व्युत्पत्तिः - > अन्त्यते बध्यते देहोऽनेन
L R Vaidya
English
antra {% n. %} Entrail, intestine, अन्त्रप्रोतबृहत् Mv.i.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyu ma
अन्त्र
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दक्षिणे तिलकं क्लोम वामे तु रक्तफेनजः ।
पुष्पसः स्यादथ प्लीहा गुल्मोऽन्त्रं तु पुरीतति ॥ ६०५ ॥
-wordlist-
तिलक (क्ली), क्लोमन् (क्ली), रक्तफेनज (पुं), पुष्पस (पुं), प्लीहन् (पुं), गुल्म (पुंक्ली), अन्त्र (क्ली), पुरीतत् (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अन्त्र
अन्त्र, पुरीतत्
अन्त्रं पुरीतत्कथितं कालखण्डं यकृन्मतम् ॥ ६३५ ॥
verse 3.1.1.635
page 0072
अमरकोशः
Sanskrit
Word: अन्त्रम्
Root: अन्त्र
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ entrail
⇒ intestine
⇒ bowel [intestine]
Shloka(s):
2|6|66|1 ► अन्त्रं पुरीतद्गुल्मस्तु प्लीहा पुंस्यथ वस्नसा। (मनुष्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|6|66|1 ⇢ अन्त्रम् (अन्त्र) (नपुं)
➠ 2|6|66|1 ⇢ पुरीतन् (पुरीतत्) (पुं)
➠ 2|6|66|1 ⇢ पुरीतत् (पुरीतत्) (नपुं)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ देहः
परा_अपरासंबन्धः ➡ देहावयवः
उपाधि ➡ अवयवः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अन्त्रं,
क्ली,
 (अन्त्यते कायः सम्बध्यतेऽनेन अति बन्धनेकरणे ष्ट्रन् ।) पुरीतत् । इत्यमरः ॥
आँत्डी(आँत् इति भाषा । आँत् इति ख्यातः देहबन्धकोनाडीभेदः ।उक्ताः सार्द्धास्त्रयो व्यामाः पुंसामन्त्राणि सूरिभिः ।अर्द्धव्यामेन हीनानि स्त्रीणामन्त्राणि निर्दिशेत् ॥
इति वैद्यकम् ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अन्त्र
न०
 अन्त्यते देहो बध्यतेऽनेन अति--बन्धने करणे ष्ट्रन् ।देहबंन्धने--“उक्ताः सार्द्धास्त्रयो व्यामाः पुंसामन्त्राणिसूरिभिः अर्द्धव्यामेन हीनानि स्त्रीणामन्त्राणि निर्द्देशेत्” ।इति वैद्यकोक्तपरिमाणवति नाडीभेदे । “सार्द्धत्रि व्यामान्य-न्त्राणि पुंसः स्त्रीणामर्द्धव्यामहीनानि” सुश्रुतम् । “निर्य्य-दन्त्रविभूषितमिति दुर्गाध्यानम्” “यस्यान्त्रमन्नैरुपले-पिभिरिति” सुश्रुतम् ।
Capeller
German
अन्त्र
n.
 Eingeweide.
Grassman
German
(antrá), n., Eingeweide [aus antara, gr. ἔντερον], siehe āntrá.
Burnouf
French
अन्त्र अन्त्र
n.
 viscère, entrailles. Gr.
ἔντερον.
Stchoupak
French
अन्त्र-
nt. intestin
pl.
 entrailles.
°शिला-
f.
n.
 d'une rivière.
अन्त्रापीड-प्रकर्षिन्- a. qui a de violentes coliques.