| YouTube Channel

अन्त्यज (antyaja)

 
शब्दसागरः
English
अन्त्यज
mfn.
 (-जः-जा-जं) Younger, latest born.
m.
 (-जः)
1. A Sūdra or
man of the fourth tribe.
2. A man of one of seven inferior
tribes
a washerman, currier, mimic, Varuḍa, fisherman, Meda
or attendant on women, and mountaineer or forester.
E.
 अन्त्य in-
ferior, and ज who is born: born from the feet of BRAHMĀ
also
अन्त्यजात.
Capeller Eng
English
अन्त्यज
a.
 lowest born.
Yates
English
अन्त्य-ज (जः) 1.
m.
 A sudra.
Spoken Sanskrit
English
अन्त्यज antyaja
adj.
 of the lowest caste
अन्त्यज antyaja
m.
 zUdra
अन्त्यज antyaja
m.
 man of one of seven inferior tribes
Wilson
English
अन्त्यज
mfn.
 (-जः-जा-जं) Younger, latest born.
m.
 (-जः)
1 A Śūdra or man of the fourth tribe.
2 A man of one of seven inferior tribes
a washerman, currier, mimic,
Varūra, fisherman, Meda or attendant on women, and mountaineer or
forester.
E.
 अन्त्य inferior, and ज who is born: born from the feet of BRAHMĀ
also अन्त्यजात.
Monier Williams Cologne
English
अन्त्य—ज
mfn.
 of the lowest caste
अन्त्य—ज
m.
 a Śūdra
a man of one of seven inferior tribes (a washerman, currier, mimic, Varuḍa, fisherman, Meda or attendant on women, and mountaineer or forester).
Goldstucker
English
अन्त्यज Tatpur. 1. m. f. n. (-जः-जा-जम्) Latest born,
youngest (? comp. अन्तज).
2. m. (-जः) A man of the lowest tribe
the same
as अन्त्य.
3. f. (-जा) A woman of the lowest tribe
the same as
अन्त्या. [This word (2. and 3.) is explained in various ways.
Vijnāneśvara identifies it sometimes with चाण्डाल, in other
places he and Kullūka explain it चाण्डालादि ‘Chāṇḍāla
and so on’. Of more distinct definitions the following may
be noticed: that of Yama, who comprises under the term
अन्त्यजाः a washerman, a worker in leather, a dancer, a
Varuḍa, a fisherman, a Meda or attendant on women, and
a Bhilla (रजकश्चर्मकारश्च नटो वरुड एव च । कैवर्तमेद-
भिल्लाश्च सप्तैते ह्यन्त्यजाः स्मृताः)
of Samvarta, who com-
prises under it a washerman, a hunter, an actor, a flute-
player and a worker in leather (रजकव्याधशैलूषवेणुचर्मोप-
जीविनाम् &c.)
of Āpastamba, who enumerates a Chāṇḍāla,
a Meda, a Śvapacha or Śvapāka (the son of an Ugrā woman
by a Kshattriya male) and a man who belongs to the Kāpā-
lika worshippers of Śiva (चाण्डालमेदश्वपचकपालव्रतचारि-
णाम् &c.)
of another lawbook which names, a Chāṇḍāla, a
Pukkaśa, a Mlechchha, a Śvapāka and a man who has be-
come an outcast (चाण्डालं पुष्कसं म्लेच्छं श्वपाकं पतितं तथा).
In a similar manner Śātātapa speaks of अन्त्यजा women as
of कैवर्ती रजकीं चैव वेणुचर्मोपजीविनीम्
Āpastamba as of
म्लेच्छी नटी चर्मकारी रजकी वरुडी तथा, and Uśanas', ‘wife
of a man who eats the food of a Kāpālika’ (कापालिकान्न-
भोक्तॄणां तन्नारी°) refers probably also to the अन्त्यजा.--
Halayudha who calls the Śūdra अन्त्यवर्ण, enumerates the
following under the head of अन्तजाति (the same as अन्त्यज):
‘अन्तावसायी चण्डालो निषादश्च जलङ्गमः । श्वपचः पुक्कश-
श्चैव मातङ्गः प्लवगः स्मृतः ॥ किराताः शबरा निष्ठ्याः पुलिन्दा
नाहला भटाः माला म्लेच्छादयो भिल्लाः कथ्यन्ते ह्यन्तजातयः’.]
Comp. अन्त्यजन्मन् and अन्त्यजाति. E. अन्त्य and ज.
Benfey
English
अन्त्यज अन्त्य-ज (vb. जन्).
I.
adj.
 ,
f.
 जा, Born in the lowest class, Man.
8, 385.
II.
m.
 A man of the lowest
tribe, Pañc. i. d. 452.
III.
f.
 जा, A
woman of the lowest class, Man. 11, 58.
Apte Hindi
Hindi
अन्त्यजः
पुं*
 अन्त्य-जः -
शूद्र
अन्त्यजः
पुं*
 अन्त्य-जः -
सात नीच जातोयों में से एक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अन्त्यज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೂದ್ರ
अन्त्यज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗಸ /ಚಮ್ಮಾರ ಮೊದಲಾದ ೭ ಜಾತಿಯವರು
प्रयोगाः - > "रजकश्चर्मकारश्च नटो वरुड एव च । कैवर्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते चान्त्यजाः स्मृतः ॥"
उल्लेखाः - > अत्रिसं०
अन्त्यज
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ
L R Vaidya
English
antya-ja {% m. %} 1. a śūdra
2. a chaṇḍāla.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शूद्र, अन्तवर्ण, अन्त्यज
noun
हिन्दूधर्मशास्त्रानुसारेण चातुर्वर्ण्यव्यवस्थायां चतुर्थः वर्णः।
"वर्णाश्रमे शूद्रस्य कार्यं अन्यस्य सेवा करणीया। / पद्भ्याम् शूद्रो अजायत।"
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अन्त्यज
अन्त्यज
शूद्रस्तुरीयवर्णः स्यात्तद्भेदास्वन्त्यजाः स्मृताः ॥ ३९२ ॥
verse 2.1.1.392
page 0046
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अन्त्यजः,
पुं,
 (अन्त्यो भूत्वा जायते, अन्त्य + जन् +डः ।) शूद्रः । इति हलायुधः ॥
रजकादिसप्त-जातयः । यथा, --“रजकश्चर्म्मकारश्च नटो वरुड एव च ।कैवर्त्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते अन्त्यजाः स्मृताः” ॥
इति यमवचनं ॥
जघन्यजे त्रि ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अन्त्यज
पु०
 स्त्री० अन्त्यः सन् जायते जन--ड । शूद्रे तस्थवर्ण्णमध्ये शेषभवत्वात्तथात्वम् । “येन केनचिदङ्गेन हिंस्याच्चे-च्छ्रेष्ठमन्त्यज” इति मनुः । “अन्त्यजः शूद्रः” इति कुल्लू० ।शेषजातमात्रे
त्रि०
 । अन्त्यश्चाण्डाल इव जायते जन-ड । रजकादिषु सप्तषु जातिषु
पु०
 स्त्री० “रजकश्चर्मकारश्चनटो वरुड च । कैवर्त्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते अन्त्यजाःस्मृताः” अत्रिसंहिता । “न शूद्रराज्ये निवसेदित्यधिकृत्यनोपसृष्टेऽन्त्यजैर्नृभिरिति” “सहस्रं त्वन्त्यजस्त्रियामिति”च मनुः ।