अन्त्य (antya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अन्त्य mfn.
   (-न्त्यः-न्त्या-न्त्यं)
	 1. Last,  ultimate.
	 2. Inferior,  low.
	 m.
  (-न्त्यः)
	 1. A
man of low caste.
	 2. A fragrant grass,  (Cyperus rotundus.) See
सुस्ता.
	 n.
  (-न्त्यं) A measure of number,  two Sāgaras,  a very large
number.
 E.
  अन्त,  and यत् aff.
  

Capeller Eng

English

 अन्त्य a.
  ultimate,  last (in sp.
  ,  t.
 ,  and order).

Yates

English

 अन्त्य (न्त्यः-न्त्या-न्त्यं)
a. Last.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   अन्त्य  antya  adj.
   in order  
   अन्त्य  antya  adj.
   belonging to the lowest caste   
   अन्त्य  antya  adj.
   last  
   अन्त्य  antya  adj.
   immediately following   
   अन्त्य  antya  adj.
   final  
   अन्त्य  antya  adj.
   lowest in place   
   अन्त्य  antya  adj.
   last in place  
   अन्त्य  antya  adj.
   undermost   
   अन्त्य  antya  adj.
   in time  
   अन्त्य  antya  adj.
   inferior   
   अन्त्य  antya  adj.
   terminal  
   अन्त्य  antya  n.
   grass used for making mats  [ Cyperus Hexastachyus Communis - Bot. ]   
   अन्त्य  antya  n.
   1000 billions  
   अन्त्य  antya  n.
   twelfth sign of the zodiac   
   अन्त्य  antya  n.
   last member of a mathematical series     
            

Wilson

English

 अन्त्य
mfn.
   (-न्त्यः-न्त्या-न्त्यं)
1 Last,  ultimate.
2 Inferior,  low.
m.
  (-न्त्यः)
1 A man of low caste.
2 A fragrant grass,  (Cyperus rotundus.) See मुस्ता.
n.
  (-न्त्यं) A
measure of number,  two Sāgaras,  a very large number.
E.
  अन्त,  and यत् aff.
  

Apte

English

अन्त्य [antya],  a.
  [अन्ते भवति वसति &c.
 ,  अन्ताय हितः
 अन्त-यत्]

Last,  final (as a letter,  word &c.
 )
 last (in time,  order or place) P.
 I.1.47
 as ह of letters,  Revatī of asterisms,  Mīna of the zodiacal signs. &c.
 
 अन्त्ये वयसि in old age R.*
  9.79
 अन्त्यं ऋणम् R.*
  1.71 last debt
 ˚मण़्डनम् 8.71 last funeral decoration,  Ku.*
  4.22.

Immediately following (in comp.
 )
 अष्टम˚ ninth.

perishable,  transitory
 देहाद्यपार्थमसदन्यमभिज्ञमात्रं (विन्देत) Bhāg.*
  12.8.44.

Lowest (in rank,  degree or position),  undermost,  worst,  inferior,  base,  vile,  wretched
 ˚अवस्थां गतः Pt.*
  4.11 reduced to the worst plight
 अन्त्यासु दशासु Pt.*
  1.336 at perilous (critical) times
 belonging to the lowest caste
 चण्डाल ˚स्त्रियःMs.*  11.175
 ˚स्त्रीनिषेविणः 12.59
 अन्त्यादपि वरं रत्नं स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपि
 शूद्राश्च सन्तः शूद्राणामन्त्यानामन्त्ययोनयः (साक्ष्यं कुर्युः) 8.68,  3.9
 4.79
 Y.*
  1.148,  2.294.

न्त्यः A man of the lowest caste
 see above.

N.
  of a plant (मुस्ता Mar.
  नागर- मोथा) (f.  also) (the roots of which are prescribed for colic).

The last syllable of a word.

The last lunar month i. e.  Fālguna. 

A Mlechcha,  foreigner,  barbarian.  अन्त्येषु स विनिक्षिप्य पुत्रान् यदुपुरोगमान् Mb.
 *  1.86.12.

(In Vaiśeṣika Phil.) A name for the category विशेष
 अन्त्यो नित्यद्रव्यवृत्तिर्विशेषः परिकीर्तितः Bhāṣā P.
 

न्त्या A technical name for त्रिज्या in astronomy.

A woman of the lowest tribe.

न्त्यम् A measure of number
 1 billions (1, , , , .)

The 12th sign of the zodiac.

The last member or term of a progression (series),  the last figure
 स्थाप्योन्तवर्गो द्विगुणान्त्यनिघ्नः Līlā. Comp.
   -अनुप्रासः see under अनुप्रास. -अवसायिन् m.
 ,  f.
  (˚यी,  ˚यिनी) a man or woman of the lowest caste,  begotten by a chāṇḍāla on a Niṣādī woman
 निषादस्त्री तु चाण्डालात्पुत्रमन्त्यावसा- यितम् । स्मशानगोचरं सूते बाह्यानामपि गर्हितम् ॥ Ms.*
  1.39
 the following 7 are regarded as belonging to this class
 चाण्डालः श्वपचः क्षत्ता सूतो वैदेहकस्तथा । मागधायोगवौ चैव सप्तैते$- न्त्यावसायिनः ॥ सो$हमन्त्यावसायानां हराम्येनां प्रतिगृहात् Mb.
 *  12.141.41. see अन्तेवसायिन्. -आश्रमिन् m.
  one who belongs to the last or mendicant order. -आहुतिः -इष्टिः f.
  -कर्मन्,  -क्रिया last or funeral oblations,  sacrifices or rites
 ˚कर्म Ms.*
  11.197, 5.168
 अन्त्याहुतिं हावयितुं सविप्राः Bk. -ऋणम् the last of the three debts which every one has to pay,  i. e.  begetting children
 see अनृण.-गमनम् intercourse by a woman of the higher caste with a man of the lowest caste. -ज. a

latest born,  younger

belonging to the lowest caste
 ˚जैर्नृभिः Ms.*
  4.61
 ˚स्त्री 8.385.

(जः) a śūdra (अन्त्यः सन् जायते,  वर्णमध्ये शेषभवत्वात्).

one of the 7 inferior tribes
 chāṇḍāla &c.
 
 रजकश्चर्मकारश्च नटो वरुड एव च । कैवर्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते चान्त्यजाः स्मृता ॥ Yama
 also Ms.*
  8.279
 Y.*
  1.273.(-जा) a woman of the lowest caste
 Ms.*
  11.59.171
 Y.*
  3.231. -जन्मन्,  -जाति,  -जातीय a.
 

one belonging to the lowest caste
 प्रतिग्रहस्तु क्रियते शूद्रादप्यन्त्यजन्मनः Ms.*
  1.11.

a Śūdra
 ˚तिता Ms.*
  12.9.

a chāṇḍāla.  -धनम् the last term of a progression or series. -पदम्,  -मूलम् the last or greatest root (in a square).

भम् the last lunar mansion रेवती.

the last sign of zodiac
 मीन Pisces.. -युगम् the last or Kali age. -योनि. a.
  of the lowest origin
 अन्त्याना- मन्त्ययोनयः (साक्ष्यम्) Ms.*
  8.68. (-निः) the lowest source or origin.  -लोपः dropping of the last letter or syllable of a word. -वर्णः,  -वर्णा a man or woman of the lowest caste,  a śūdra male or female. -विपुला N.
  of a metre.

Apte 1890

English

 अंत्य a. [अंते भवति वसति &c,  अंताय हितः
 अंत-यत्] 1 Last,  final (as a letter,  word &c.)
 last (in time,  order or place) P. I. 1. 47
 as ह of letters,  Revatī of asterisms,  Mīna of the zodiacal signs &c.
 अंत्ये वयसि in old age R. 9. 79
 अंत्यं ऋणं R. 1. 71 last debt
 °मंडनं 8. 71,  Ku. 4. 22. 
2 Immediately following (in comp.)
 अष्टम° ninth. 
3 Lowest (in rank,  degree or position),  undermost,  worst,  inferior,  base,  vile,  wretched
 °अवस्थां गतः Pt. 4. 110 reduced to the worst plight
 अंत्यासु दशासु Pt. 1. 336 at perilous (critical) times
 belonging to the lowest caste
 चंडाल° स्त्रियः Ms. 11. 176
 °स्त्रीनिषेविणः 12. 59
 अंत्यादपि वरं रत्नं स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपि
 शूद्राश्च संतः शूद्राणामंत्यानामंत्ययोनयः (साक्ष्यं कुर्युः) 8. 68,  3. 9
 4. 79
 Y. 1. 148,  2. 294. 
त्यः 1 A man of the lowest caste
 see above. 
2 N. of a plant (मुस्ता) (f. also) (the roots of which are prescribed for colic). 
3 The last syllable of a word. 
4 The last lunar month i. e. Fālguna. 
5 A Mleccha,  foreigner,  barbarian. 
6 (In Vaiśeshika phil.) A name for the category विशेष
 अंत्यो नित्यद्रव्यवृत्तिर्विशेषः परिकीर्तितः । Bhāṣā P. 
त्या 1 A technical name for त्रिज्या in astronomy. 
2 A woman of the lowest tribe. 
त्यं 1 A measure of number
 1000 billions (1000, 000, 000, 000, 000.) 
2 The 12th sign of the zodiac. 
3 The last member or term of a progression (series),  the last figure
 स्थाप्योंतवर्गो द्विगुणांत्यनिघ्नः Līlā. 
Comp. 
अनुप्रासः see under अनुप्रास. 
अवसायिन् m. f. (°यी,  °यिनी) a man or woman of the lowest caste,  begotten by a Chāṇḍāla on a Niṣādī woman
 निषादस्त्री तु चांडालात्पुत्रमंत्यावसायिनम् । स्मशानगोचरं सूते बाह्यानामपि गर्हितं ॥ Ms. 10. 39
 the following {7} are regarded as belonging to this class
 चांडालः श्वपचः क्षत्ता सूतो वैदेहकस्तथा । मागधायोगवौ चैव सप्तैतेंऽत्यावसायिनः ॥. 
आश्रमिन् m. one who belongs to the last or mendicant order. 
आहुतिः,  
इष्टिः f. 
कर्मन्,  
क्रिया last or funeral oblations,  sacrifices or rites
 °कर्म Ms. 11. 198,  5. 168
 अंत्याहुतिं हावयितुं सविप्राः Bk. 
ऋणं the last of the three debts which every one has to pay,  i. e. begetting children
 see अनृण. 
गमनं intercourse by a woman of the higher caste with a man of the lowest caste. 
ज a. latest born,  younger,  belonging to the lowest caste
 °जैर्नृभिः Ms. 4. 61
 °स्त्री 8. 385. (
जः) {1} a Śūdra ( अंत्यः सन् जायते,  वर्णमध्ये शेषभवत्वात्). {2} one of the 7 inferior tribes
 chāṇḍāla &c.
 रजकश्चर्मकारश्च नटो वरुड एव च । कैवर्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते चांत्यजाः स्मृताः ॥ Yama
 also Ms. 8. 279
 Y. 1. 273. (
जा) a woman of the lowest caste
 Ms. 11. 59,  171
 Y. 3. 231. 
जन्मन्,  
जाति,  
जातीय a. {1} one belonging to the lowest caste
 प्रतिग्रहस्तु क्रियते शूद्रादप्यंत्यजन्मनः Ms. 10. 110. {2} a Śūdra
 °तिता Ms. 12. 9. {3} a chāṇḍāla. 
धनं the last term of a progression or series. 
पदंमूलं the last or greatest root (in a square). 
भं {1} the last lunar mansion रेवती. {2} the last sign of the zodiac
 Pisces. 
युगं the last or Kali age. 
योनि a. of the lowest origin
 Ms. 8. 68. (
निः) the lowest source or origin 
लोपः dropping of the last letter or syllable of a word. 
वर्णः,  
वर्णा a man or woman of the lowest caste,  a Śūdra male or female. 
विपुला N. of a metre. 

Monier Williams Cologne

English

 अन्त्य a &c.
   See अन्तिक,  p.
  45.

 अन्त्य b mfn.
   last in place,  in time,  or in order

 ifc.  immediately following,  e.g. अष्टमान्त्य,  the ninth

 lowest in place or condition,  undermost,  inferior,  belonging to the lowest caste

 अन्त्य m.
  the plant Cyperus Hexastachyus Communis

 अन्त्य n.
  the number 1000 billions

 the twelfth sign of the zodiac

 the last member of a mathematical series.

Monier Williams 1872

English

 अन्त्य,  अस्,  आ,  अम्,  last in place,  in time,  or in
order
 immediately following (used as the last mem-
ber of a compound,  e. g. अष्टमान्त्य,  ‘the ninth’)
lowest in place or condition,  undermost,  inferior,  be-
longing to the lowest caste
 (अस्),  m.,  N. of the plant
Cyperus Hexastachyus Communis
 (अम्),  n. the num-
ber 1000 billions
 the twelfth sign of the zodiac
the last member of a mathematical series.
—अन्त्य-
कर्मन्,  अ,  n. or अन्त्य-क्रिया,  f. funeral rites.
—अन्त्य-ज,  अस्,  आ,  अम्,  younger,  latest born
 of the
lowest caste
 (अस्),  m. a Śūdra
 a man of one of
seven inferior tribes
 a washerman,  currier,  mimic, 
Varuḍa,  fisherman,  Meda or attendant on women,  and
mountaineer or forester.
—अन्त्यज-गमन,  अम्, 
n. intercourse (between a woman of the higher caste)
with a man of the lowest caste.
—अन्त्य-जन्मन्,  आ, 
आ,  अ,  or अन्त्य-जाति,  इस्,  इस्,  इ,  or अन्त्य-जातीय अस्, 
आ,  अम्,  of the lowest caste.
—अन्त्यजा-गमन, 
अम्,  n. intercourse (between a man of the higher
caste) with a woman of the lowest caste.
—अन्त्य-
धन,  अम्,  n. last member of an arithmetical series.
—अन्त्य-पद or अन्त्य-मूल,  अम्,  n. (in arithm.)
the last or greatest root (in the square).
—अन्त्य-भ, 
अम्,  n. the last Nakṣatra (Revatī)
 the last sign of
the zodiac,  the sign Pisces.
—अन्त्य-युग,  अस्,  m.
the last or Kali age.
—अन्त्य-योनि,  इस्,  f. the lowest
source
 (इस्,  इस्,  इ),  of the lowest origin.
—अन्त्य-
वर्ण,  अस्,  आ,  m. f. a man or woman of the last
tribe,  a Śūdra.
—अन्त्य-विपुला,  f.,  N. of a metre.
—अन्त्यावसायिन् (°य-अव्°),  ई,  इनी,  m. f. a man or
woman of low caste,  the son of a Cāṇḍāla by a Ni-
ṣādī,  especially one of the following classes: Cāṇ-
ḍāla,  Śvapaca or executioner,  Kṣattṛ,  Sūta,  Vaide-
haka,  Māgadha or bard,  and Āyogava.
—अन्त्याहुति
(°य-आह्°),  इस्,  f. funeral oblation or sacrifice.
—अन्-
त्येष्टि (°य-इष्°),  इस्,  f. funeral sacrifice.
—अन्त्य्-
एष्टि-क्रिया,  f. funeral ceremonies.

Macdonell

English

 अन्त्य ántya,  a.
  last
 lowest
 m.
  man of lowest 🞄caste,  f.
  ā,  woman —
 -karman,  n.
  last act,  cremation
 🞄-ja,  a.
  born in the lowest caste (also 🞄ɴ.)
 -janman,  a.
  id.: -tā,  f.
  abst. ɴ.
 🞄-yoni,  a.
  of the lowest birth.

Goldstucker

English

 अन्त्य 1. m. f. n. (-न्त्यः-न्त्या-न्त्यम्)
	^1 Last,  ultimate. (In the
Vaiśeṣika philos.,  अन्त्यो विशेषः is called ‘the ultimate
degree of particularity or divisibility,  which is the condition
of eternal substances only’,  viz. the condition of simple, 
non-compound substances,  of atoms,  since there is an end
of discrimination when this last degree of elementary
existence has been arrived at
 compare also अन्त्यावस्थिति.)
	^2 Final (as the letter of a word).
	^3 Nearest,  e. g. नवान्त्य
nearest to nine i. e. ten. Comp. अन्तिम and the words
named s. v. अन्तिक.
	^4 Inferior,  lowest,  belonging to the
lowest tribe (see the following meanings). [Tatpur. com-
pounds--not Karmadh.--the latter part of which is
अन्त्य have the udātta accent on the first syllable.]
2. m. (-न्त्यः)
	^1 A man of the lowest tribe. See अन्त्यज.
	^2 A Mlechchha or foreigner. See अन्त्यज.
	^3 (In Astronomy.)
The twelfth or last lunar month,  called Phālguna.
	^4 A
fragrant grass (Cyperus rotundus). See मुस्ता.
	^5 m. pl.
(-न्त्याः) The name of a people or country
 read also अन्धाः
or अन्ध्राः or अध्याः.
3. f. (-न्त्या)
	^1 A woman of the lowest tribe. See अन्त्यज.
	^2 (In Astronomy) thus defined: अहोरात्रवृत्तव्यासार्धं त्रिज्या-
तुल्यैरङ्कैरङ्क्यते तावत्त्रिज्यातुल्यं भवति तैरङ्कैर्यावत्कुज्या गण्यते
तावच्चरज्यातुल्या भवति । अथ चरज्यया त्रिज्या युतोना अन्त्या-
संज्ञा भवति (Siddhāntaśir. Gaṇitādhy. ed. Calc. p. 128).
4. n. (-न्त्यम्)
	^1 (In Arithm.) A measure of number, 
a thousand billions (1000, 000, 000, 000, 000).
	^2 (In Astronomy.)
The last or twelfth sign (लग्न) of the Zodiac,  the Pisces
or मीनराशि. See अन्त्यभ.
	^3 (In Astronomy.) The last or
twenty seventh mansion in the circumference of the moon's
periodical revolution,  the Nakshatra Revatī,  the Yoga star
of which is ζ Piscium. See अन्त्यभ. E. अन्त,  taddh. aff. यत्.

Benfey

English

 अन्त्य अन्त्य,  i. e. अन्त + य।
 I. adj.
 , 
f.
  या।
 1. Last,  Man.  11,  213. With दशा, 
State of extremity,  Pañc. 70,  5.
 2.
Lowest,  Pañc. iv. d. 76. Of a very
low class,  Man.  12,  59.
 II. m.
 
 1. A
Cāṇḍāla,  Man.  2,  238.
 2. One of a
barbarous nation,  Man.  3,  9.

Apte Hindi

Hindi

अन्त्य
वि* - अन्त+यत्
"अन्तिम,  चरम,  अन्त में  जैसे कि नक्षत्रों में 'रेवती' ,  बूढ़ी अवस्था में,  अन्तिम ऋण"

अन्त्य
वि* - अन्त+यत्
"तुरन्त,  बाद में"

अन्त्य
वि* - अन्त+यत्
"निम्नतम,  अधम,  घटिया,  नीच"

अन्त्यः
पुं*
  - अन्त+यत्
अधम जति का मनुष्य

अन्त्यः
पुं*
  - अन्त+यत्
शब्द का अंतिम अक्षर

अन्त्यः
पुं*
  - अन्त+यत्
अंतिम चांद्र मास अर्थात् फाल्गुन

अन्त्यः
पुं*
  - अन्त+यत्
म्लेच्छ

अन्त्यम्
नपुं*
   - अन्त+यत्
सौ नील की संख्या

अन्त्यम्
नपुं*
   - अन्त+यत्
मीन राशि

अन्त्यम्
नपुं*
   - अन्त+यत्
प्रगति अन्तिम अंग

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अन्त्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಂಡಾಲ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-३-५४)
व्युत्पत्तिः - > अन्ते भवः
अन्त्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೊನೆಯದಾದ /ಕಡೆಯಲ್ಲಿರುವ /ಕೊನೆಯಲ್ಲುಂಟಾದ
व्युत्पत्तिः - > अन्ते भवम्
अन्त्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಧಮ /ನೀಚ ಗುಣವುಳ್ಳವನು

L R Vaidya

English

 antya {% (I) a. (f. न्त्या) %} 1. Last (in place,  time,  or order),  असद्मपीडं भगवन्नृणमंत्यमवेहि मे R.i.71,  viii.71
 2. immediately following
 3. inferior,  lowest.

 antya {% (II) m. %} 1. The last syllable of a word
a man of the lowest tribe
the last lunar month,  viz.,  फाल्गुन
a Mlechha or foreigner.

 antya {% (III) n. %} 1. The 12th sign of the Zodiac
 2. a measure of number,  a thousand billions.

Lanman

English

 antya,  a. being at the end,  last
 lowest
of lowest caste. [ánta.]

Abhyankara Grammar

English

अन्त्य  (1) final letter
 अन्ते भवमन्त्यम् (2) final consonant of each of the five groups of consonants which is a nasal अन्त्योनुनासिकः R.T. 17.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अन्तिम,  चरम,  अन्त्य
adjective
 
अन्ते भवः।
 "ग्रामस्य अन्तिमायां सीमायां मन्दिरं अस्ति। "

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
यथोत्तरं दशगुणं भवेदेको दशामुतः ।
शतं सहस्रमयुतं लक्षप्रयुतकोटयः ॥ ८७३ ॥
अर्बुदमब्जं खर्वं च निखर्वं च महाम्बुजम् ।
शङ्कुर्वार्धिरन्त्यं मध्यं परार्धं चेति नामतः ॥ ८७४ ॥
-wordlist-
 
एक (पुं),  दशन् (पुं),  शत (पुंक्ली),  सहस्र (पुंक्ली),  अयुत (पुंक्ली),  लक्ष (स्त्रीक्ली),  प्रयुत (पुंक्ली),  कोटि (स्त्री),  अर्बुद (पुंक्ली),  अब्ज (क्ली),  खर्व (क्ली),  निखर्व (क्ली),  महाम्बुज (क्ली),  शङ्कु (पुंस्त्री),  वार्द्धि (पुं),  अन्त्य (क्ली),  मध्य (क्ली),  परार्द्ध (क्ली)

--source--
 
एकात्तानायनसर्गाग्राण्यैकाग्रं च तद्गतम् ।
अनन्यवृत्यैकायतनगतं चाथाद्यमादिमम् ॥ १४५८ ॥
पौरस्त्यं प्रथमं पूर्वमादिरग्रमथान्तिमम् ।
जघन्यमन्त्यं चरममन्तपाश्चात्त्यपश्चिमे ॥ १४५९ ॥
-wordlist-
 
एकतान (क्ली),  एकायन (क्ली),  एकसर्ग (क्ली),  एकाग्र (क्ली),  ऐकाग्र (क्ली),  तद्गत (क्ली),  अनन्यवृत्ति (स्त्री),  एकायनगत (क्ली),  आद्य (क्ली),  आदिम (क्ली),  पौरस्त्य (क्ली),  प्रथम (क्ली),  पूर्व (क्ली),  आदि (पुं),  अग्र (क्ली),  अन्तिम (क्ली),  जघन्य (क्ली),  अन्त्य (क्ली),  चरम (क्ली),  अन्त (क्ली),  पाश्चात्त्य (क्ली),  पश्चिम (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अन्त्य
अन्त्य,  अन्तिम
आद्यमादिममन्त्यं स्यादन्तिमं चाग्र्यमग्रिमम् ।
verse 4.1.1.775
page 0089

नाममाला

Sanskrit

अन्त्य,  वार्द्धीन,  स्थविर
प्रायो वयो दशानेहा पूर्णं यौवनकं विदुः ॥ १२३ ॥
तारुण्यं यौवनं चान्त्यो वार्द्धीनः स्थविरो मतः ।
verse 0.1.1.123
page 0063

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  अन्त्यम्
Root:  अन्त्य
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ last
⇒ final
⇒ in time
⇒ inferior
⇒ in order
⇒ terminal
⇒ undermost
⇒ last in place
⇒ lowest in place
⇒ immediately following
⇒ belonging to the lowest caste
Shloka(s): 
3|1|81|1 ► अन्तो जघन्यं चरममन्त्यपाश्चात्यपश्चिमाः। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|3|41|1 ► निष्ठा निष्पत्तिनाशान्ताः काष्ठोत्कर्षे स्थितौ दिशि। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|1|81|1 ⇢ अन्तः (अन्त) (पुं) ⇒ near, limit, nearness, handsome, agreeable, settlement, final syllable, end of a texture
➠ 3|1|81|1 ⇢ अन्तम् (अन्त) (नपुं) ⇒ near, limit, nearness, handsome, agreeable, settlement, final syllable, end of a texture
➠ 3|1|81|1 ⇢ जघन्यः (जघन्य) (पुं) ⇒ last, least, worst, vilest, lowest, latest, hindmost, least important, low end [computer], of low origin or rank, man of the lowest class
➠ 3|1|81|1 ⇢  (जघन्य) (स्त्री) ⇒ last, least, worst, vilest, lowest, latest, hindmost, least important, low end [computer], of low origin or rank, man of the lowest class
➠ 3|1|81|1 ⇢ जघन्यम् (जघन्य) (नपुं) ⇒ last, least, worst, vilest, lowest, latest, hindmost, least important, low end [computer], of low origin or rank, man of the lowest class
➠ 3|1|81|1 ⇢ चरमः (चरम) (पुं) ⇒ last, least, final, later, lowest, at last, western, ultimate, outermost, at the end, after any one, particular high number
➠ 3|1|81|1 ⇢  (चरम) (स्त्री) ⇒ last, least, final, later, lowest, at last, western, ultimate, outermost, at the end, after any one, particular high number
➠ 3|1|81|1 ⇢ चरमम् (चरम) (नपुं) ⇒ last, least, final, later, lowest, at last, western, ultimate, outermost, at the end, after any one, particular high number
➠ 3|1|81|1 ⇢ अन्त्यः (अन्त्य) (पुं) ⇒ last, final, in time, inferior, in order, terminal, undermost, last in place, lowest in place, immediately following, belonging to the lowest caste
➠ 3|1|81|1 ⇢  (अन्त्य) (स्त्री) ⇒ last, final, in time, inferior, in order, terminal, undermost, last in place, lowest in place, immediately following, belonging to the lowest caste
➠ 3|1|81|1 ⇢ अन्त्यम् (अन्त्य) (नपुं) ⇒ last, final, in time, inferior, in order, terminal, undermost, last in place, lowest in place, immediately following, belonging to the lowest caste
➠ 3|1|81|1 ⇢ पाश्चात्याः (पाश्चात्य) (पुं)
➠ 3|1|81|1 ⇢  (पाश्चात्य) (स्त्री)
➠ 3|1|81|1 ⇢ पाश्चात्यम् (पाश्चात्य) (नपुं)
➠ 3|1|81|1 ⇢ पश्चिमः (पश्चिम) (पुं) ⇒ west, last, final, later, hinder, west of, western, westerly, being behind
➠ 3|1|81|1 ⇢  (पश्चिम) (स्त्री) ⇒ west, last, final, later, hinder, west of, western, westerly, being behind
➠ 3|1|81|1 ⇢ पश्चिमम् (पश्चिम) (नपुं) ⇒ west, last, final, later, hinder, west of, western, westerly, being behind
➠ 3|3|41|1 ⇢ निष्ठा (निष्ठा) (स्त्री) ⇒ end, state, death, asking, begging, eminent, trouble, firmness, distress, devotion, skill in, position, condition, assiduity, excelling, judgement, inherence, conclusion, perfection, completion, steadiness, attachment, termination, application, firm devotion, decision about, familiarity with, decisive sentence, end or catastrophe, certain knowledge of, culminating or extreme point
Related word(s): 
जातिः ➡ परिमाणः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अन्त्यं,  क्ली,
   (अन्ते भवं,  अन्त + यत् ।) दशसागर-संख्या । सहस्रलक्षकोटिः । इति लीलावती ॥
द्वादशलग्नं । इति ज्योतिषं ॥

 अन्त्यः,  त्रि,  (अन्ते भवः,  अन्त + यत् ।) अन्ते भवः ।शेषोत्पन्नः । अधमः । जघन्यः । इति मेदिनी ॥
(अन्तिमः । चरमः । शेषः ।“असह्यपीडं भगवन् ऋणमन्त्यमवेहि मे” ।इति रघुवंशे ।)

 अन्त्यः,  पुं,
   (अन्ते भवः अन्त + यत् ।) मुस्ता । इतिमेदिनी ॥
 मुता घास इति भाषा । म्लेच्छः । इतिप्रायश्चित्ततत्त्वं ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अन्त्य त्रि०
  अन्ते पर्य्यन्ते वसतीति अन्त + यत् । चाण्डाले ।“अन्त्यादपि वरं धर्म्मं स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपीति” मनुः“अन्त्यश्चण्डाल” इति कुल्लू० । भ्लेच्छे,  चण्डांलान्त्य-स्त्रियो गत्वा भुक्त्वा च प्रतिगृह्य च पतत्यज्ञानतो विप्रोज्ञानात् साम्यं तु गच्छति” नर्क्षवृक्षनदीनाभ्नीं नान्त्यपर्वत-नामिकामिति” “नान्त्यो न विकलेन्द्रिय” इति चमनुः । “अन्त्यश्चण्डालादिरिति” “नक्षत्रवृक्षनदीम्लेच्छ-पर्वतनामिकामिति” च कुल्लू० । म्लेच्छानां सर्व्वाप-कर्षान्तभवत्वात्तथात्वम् । अवसानभवे,  “जायायै पूर्व्व-मारिण्यै दत्त्वाग्नीनन्त्यकर्म्मणीति” मनुः “नानावीजेष्वन्त्यएव सामर्थ्यात्” कात्या० २,  ४,  १०,  “असह्यपीडं भगवन्!ऋणमन्त्यमवेहि मे” इति “विससर्ज्जतदन्त्यमण्डनमिति”च रघुः “क्रियतां कथमन्त्यमण्डनमिति” कुमा० । अव-सानञ्च दैशिकं कालिकञ्च उक्तोदाहरणे यथायथं बोध्यम्अन्ताय परिच्छेदाय हितः यत् । परिच्छेदकारकेवैशिषिकोक्ते विशेषपदार्थे “अन्त्यो नित्यद्रव्यवृत्तिर्विशेषःपरिकीर्त्तित” इति भाषा० प्रलये परमाणूनां गगनादी-नाञ्च अन्यस्य विशेषकारकस्याभावात् विशेषस्यैव परिच्छेद-करत्वमिति तस्यान्त्यत्वम् । सुस्तायाम् स्त्री । अन्तिमेवस्तुनि त्रि०
  । यथा नक्षत्राणां मध्ये रेवती,  राशीनांमध्ये मीनः,  वर्ण्णानां मध्ये हकार इत्यादि । संख्याभेदेन०  “जलधिश्चान्त्यं मध्यं परार्द्धमिति दशगुणोत्तरा संख्ये” तिभास्कृराचार्य्योक्ते परार्द्धशतभागे । गणितशास्त्रोक्ते सर्वस्यवामस्थिताङ्के “स्थाप्योऽन्त्यवर्गो द्विगुणान्त्यनिघ्न” इतिलीला० । लग्नावघिद्वादशराशौ पु०
  षष्ठेऽष्टमेऽन्त्ये भुवि-चेन्थिहेश इति नील० ता० । “त्रिकोणाष्टकयूकान्त्यग्रहा-यद्वत् फलं तथा इति” ज्योति० । अन्तेभवः दिगा० यत् ।सिद्धान्तशिरोमण्युक्तायां चरजीवया युतोनायां त्रिज्यायाम्स्त्री । यथा “क्षितिज्ययैवं द्युगुणश्च सा हृतिश्चरज्य-यैवं त्रिगुणोऽपि सान्त्यका” । “द्युज्यैव क्षितिज्ययो-त्तरगोले युता,  याम्ये रहिता हृतिर्भवति । एवं त्रिज्याचरजीवया युतोनान्त्या स्यात् । अत्रोपपत्तिः । अत्रगोलेऽहोरात्रवृत्तक्षितिजसंपातयोर्बद्ध यत् तदुदयास्त-सूत्रम् । एवमुन्मण्डलसंपातयोर्बद्धं तदहोरात्रवृत्तव्यास-सूत्रम् । तदुदयास्तसूत्रयोरन्तरं सर्व्वत्र कुज्या । अथयाम्योत्तरवृत्तसंपातयोर्बद्धं तत् तन्मितं तस्य व्याससूत्रम् ।तयोर्व्याससूत्रयोर्यः संपातस्तस्मादुपरितनं खण्डं द्युज्या ।सोऽत्तरगोलेऽधःस्थया कुज्यया युता यावत् क्रियते ताव-द्दिनार्धोर्कोदयास्तसूत्रयोरन्तरं स्यात् । दक्षिणे तु कुज्ययाहीना । यतस्तत्रोदयास्तसूत्रादधः कुज्या । यदर्को-दयास्तसूत्रयोरन्तरं सा च हृतिरुच्यते । एवमन्त्यापि ।अत्राहोरात्रवृत्तव्यासार्धं त्रिज्यातुल्यैरङ्कैरङ्क्यते तावत्त्रिज्यातुल्यं भवति । तैरङ्कैर्यावत् कुज्या गण्यतेतावच्चरज्यातुल्या भवति । अथ चरज्यया त्रिज्या युतो-नाऽन्त्यासंज्ञा भवति । नह्यन्त्याहृत्योः क्षेत्रसंस्थानभेदः ।किन्त्वङ्कानां गुरुलघुत्वात् केवलं सख्याकृतो भेद इत्युप-पन्नम्” प्रमिता० ।

Capeller

German

 अन्त्य der äußerste,  letzte.

Burnouf

French

 अन्त्य अन्त्य a. (अन्त) dernier,  final
 dernier en bas.
-- S. m.
  cyperus rotundus,  bot.
अन्त्यज m.
  homme de basse naissance,  Śūdra.
अन्त्यजन्मन् m.
  f.
  mms.
अन्त्यवर्ण a. de caste inférieure.

Stchoupak

French

 अन्त्य-
 a. dernier 
 le plus bas (aussi fig.),  de la dernière caste.
°कर्मन्- nt. incinération. 
°ज- a. et m.
  de la dernière caste,  de la plus basse origine 
°जन्मन्- °योनि- id.
°जातिता- f.
  fait d'être issu de la dernière caste.
अन्त्यार्ध- m.
  partie postérieure.
अन्त्यावसायिन्- m.
  membre de caste méprisée.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.