अन्तरङ्ग (antaraGga)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अन्तरङ्ग mfn.
   (-ङ्गः-ङ्गा-ङ्गं)
	 1. Own,  belonging to.
	 2. Internal,  interior.
	 3.
Of kin. 
 E.
  अन्तर,  and ग what goes.

Capeller Eng

English

 अन्तरङ्ग a.
  inner,  inmost,  essential
 near,  related.  n.
 
m.
  inner part or organ,  esp.
    the heart. 

Yates

English

 अन्तर_ङ्ग (ङ्गः-ङ्गा-ङ्गं)
a. Own,  of kin. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अन्तरङ्ग 	-	  antaraGga 	-	 adj.
  	-	 proximate
पार्श्व 	-	  pArzva 	-	 adj.
  	-	 proximate
पार्श्वस्थ 	-	  pArzvastha 	-	 adj.
  	-	 proximate
अन्तर 	-	  antara 	-	 adj.
  	-	 proximate
अभ्यर्ण 	-	  abhyarNa 	-	 adj.
  	-	 proximate
आरातीय 	-	  ArAtIya 	-	 adj.
  	-	 proximate
उपकण्ठ 	-	  upakaNTha 	-	 adj.
  	-	 proximate
उपान्तिक 	-	  upAntika 	-	 adj.
  	-	 proximate
प्रस्तुत 	-	  prastuta 	-	 adj.
  	-	 proximate
प्रत्यासन्न 	-	  pratyAsanna 	-	 adj.
  	-	 proximate
सदेश 	-	  sadeza 	-	 adj.
  	-	 proximate
समासन्न 	-	  samAsanna 	-	 adj.
  	-	 proximate
समीप 	-	  samIpa 	-	 adj.
  	-	 proximate
संनिकृष्ट 	-	  saMnikRSTa 	-	 adj.
  	-	 proximate
सनीड 	-	  sanIDa 	-	 adj.
  	-	 proximate
सवेध 	-	  savedha 	-	 adj.
  	-	 proximate
सविध 	-	  savidha 	-	 adj.
  	-	 proximate
अन्तिक 	-	  antika 	-	 adj.
  	-	 proximate
संनिहित 	-	  saMnihita 	-	 adj.
  ppp. 	-	 proximate
निकषा 	-	  nikaSA 	-	 ind.
  	-	 proximate
आसन्न 	-	  Asanna 	-	 ppp. 	-	 proximate
उपादानकारण 	-	  upAdAnakAraNa 	-	 n.
  	-	 proximate cause
परापर 	-	  parApara 	-	 adj.
  	-	  remote and proximate
उत्थान 	-	  utthAna 	-	 n.
  	-	 proximate cause of disease
अर्वाचीन 	-	  arvAcIna 	-	 adj.
  	-	  belonging to a proximate time
अर्वाक्कलिकता 	-	  arvAkkalikatA 	-	 f.
  	-	  belonging to a proximate time
परापरज्ञ 	-	  parAparajJa 	-	 adj.
  	-	  knowing what is remote and proximate
परापरदृष्टार्थ 	-	  parAparadRSTArtha 	-	 adj.
  	-	  knowing the real nature of the remote and proximate

अन्तरङ्ग 	-	  antaraGga 	-	 adj.
  	-	 interior
अन्तर 	-	  antara 	-	 adj.
  	-	 interior
अन्तरात्मक 	-	  antarAtmaka 	-	 adj.
  	-	 interior
अन्तरित 	-	  antarita 	-	 adj.
  	-	 interior
अन्तर्य 	-	  antarya 	-	 adj.
  	-	 interior
आभ्यन्तर 	-	  Abhyantara 	-	 adj.
  	-	 interior
निण्य 	-	  niNya 	-	 adj.
  	-	 interior
प्रत्यञ्च् 	-	  pratyaJc 	-	 adj.
  	-	 interior
वक्षना 	-	  vakSanA 	-	 f.
  	-	 interior
गाह 	-	  gAha 	-	 m.
  	-	 interior
अभ्यन्तर 	-	  abhyantara 	-	 n.
  	-	 interior
गाहित 	-	  gAhita 	-	 n.
  	-	 interior
हृद् 	-	  hRd 	-	 n.
  	-	 interior
अन्तरग्नि 	-	  antaragni 	-	 m.
  	-	 interior fire
उपतप्तृ 	-	  upataptR 	-	 m.
  	-	 interior heat
उपतपत् 	-	  upatapat 	-	 n.
  	-	 interior heat
अन्तरतस् 	-	  antaratas 	-	 ind.
  	-	  in the interior
अन्तरम् 	-	  antaram 	-	 ind.
  	-	  in the interior
अबहिर् 	-	  abahir 	-	 ind.
  	-	  in the interior
अभ्यन्तरतस् 	-	  abhyantaratas 	-	 ind.
  	-	  in the interior

 
   अन्तरङ्ग  antaraGga  adj.
   having reference to the essential part of the aGga or base of a word  
   अन्तरङ्ग  antaraGga  adj.
   related   
   अन्तरङ्ग  antaraGga  adj.
   proximate  
   अन्तरङ्ग  antaraGga  adj.
   interior   
   अन्तरङ्ग  antaraGga  adj.
   being essential to  
   अन्तरङ्ग  antaraGga  n.
   any interior part of the body     
            

Wilson

English

 अन्तरङ्ग
mfn.
   (-ङ्गः-ङ्गा-ङ्गं)
1 Own,  belonging to.
2 Internal,  interior.
3 Of kin. 
E.
  अन्तर,  and ग what goes.

Monier Williams Cologne

English

 अन्तर्—अङ्ग mfn.
   interior,  proximate,  related,  being essential to,  or having reference to the essential part of the अङ्ग or base of a word

 अन्तर्—अङ्ग n.
  any interior part of the body,  VarBṛS.
 

Monier Williams 1872

English

 अन्तर्-अङ्ग
 add — (अम्),  n. an inner part (of the
body)
 the heart.

Macdonell

English

 अन्तरङ्ग antar-aṅga,  a.
  inner
 intimate
 akin
 🞄n.  internal organ,  heart.

Goldstucker

English

 अन्तरङ्ग I. Tatpur. m. f. n. (-ङ्गः-ङ्गा-ङ्गम्) Comprehended, 
included,  with a noun in the ablative
 e. g. त्रयमन्तरङ्गं
पूर्वेभ्यः ‘the three (viz. धारणा,  ध्यान and समाधि) are in-
cluded in the former’ (instruments or parts of the Yoga
viz. यम &c.)
	^2 Essential,  indispensable
 e. g. अन्तरङ्गसा-
धनानि viz. शमदमनिदिध्यासनादीनि,  opposed to the ex-
traneous or unessential आश्रमयज्ञादीनि.
	^3 (In Grammar.)
Concerning the essential portion of the अङ्ग q. v. or base
of a word,  affecting this (and not another portion of the
word) as a rule,  an आदेश,  an affix &c. See the follow-
ing.--The reverse of वहिरङ्ग q. v.
II. m. (-ङ्गः) A proper name of a minister of Sangrama-
deva,  a king of Kashmir. E. अन्तर् and अङ्ग.

Hindi

प्राणायाम और प्रत्याहार का व्यवहार

Apte Hindi

Hindi

अन्तरङ्ग
वि* अन्तर्-अङ्ग -
"अंदर की ओर,  आन्तरिक,  अन्तर्गत "

अन्तरङ्ग
वि* अन्तर्-अङ्ग -
"शब्द के मूलरूप या अंग के आवश्यक भाग से संबद्ध,  या अंग के आवश्यक भाग से संबद्ध,  या उसका उल्लेख करने वाला"

अन्तरङ्ग
वि* अन्तर्-अङ्ग -
"प्रिय,  प्रियतम"

अन्तरङ्गम्
नपुं*
   अन्तर्-अङ्गम् -
जो अन्त्यन्त घनिष्ठ सम्बन्ध रखता है या जिससे ऊपरी सम्बन्ध न होकर घनिष्ठ सम्बन्ध रहता है

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अन्तरङ्ग
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೃದಯ ಮನಸ್ಸು ಅಂತರಂಗ
अन्तरङ्ग
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಪರ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಾಧಿಸಿ ಬರುವ ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರ /ಅಂತರಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರ
प्रयोगाः - > "परनित्यान्तरङ्गापवादानां उत्तरोत्तरं बलीयः"
उल्लेखाः - > परि० ३९
अन्तरङ्ग
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾದ /ಬಹಳ ಪ್ರೇಮಪಾತ್ರವಾದ
प्रयोगाः - > "चरमगिरिकुरङ्गीशृङ्गकण्डूयनेन स्वपिति सुखमिदानीमन्तरङ्गः कुरङ्गः"
अन्तरङ्ग
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದ /ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹನಾದ ಸ್ನೇಹಿತ
प्रयोगाः - > "अन्तरङ्गेषु राज्यभारं समर्प्य"
उल्लेखाः - > दशकु०

L R Vaidya

English

 antar-aMga {% (I) a. %} 1. comprehended,  included,  (with abl.),  त्रयमन्तरंगं पूर्वेभ्यः ‘the three are included in the former’
 2. essential,  indispensable
 3. dear.

 antar-aMga {% (II) n. %} interior.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Antaraṅga (IE 8-3
 BL),  explained as ‘a privy councillor
or a physician’,  though the same person is known to be called
Rāja-vaidya (i. e. the royal physician) and Antaraṅga
 probably
a private secretary
 but mentioned along with Vaiśvāsika
(EI 3)
 regarded by some as a class of royal servants very
intimate with the king,  probably the same as Ābhyantara (HD).
Cf. Ep. Ind.,  Vol. XI,  p. 286
 Vol. XII,  p. 99.

Abhyankara Grammar

English

अन्तरङ्ग  a highly technical term in Pāṇini's grammar applied in a variety of ways to rules which thereby can supersede other rules. The term is not used by Pāṇini himself. The Vārti- kakāra has used the term thrice ( Sec I. 4. 2 Vārt. 8,  VI.1.106 Vart.10 and VIII.2.6 Vārt. I) evidently in the sense of imme-    diate',  'urgent',  'of earlier occur- rence' or the like. The word is usually explained as a Bahuvrīhi compound meaning 'अन्त: अङ्गानि निमित्तानि यस्य' (a rule or operation which has got the causes of its application within those of another rule or operation which consequ- ently is termed बहिरङ्ग). अन्तरङ्ग,  in short,  is a rule whose causes of operation occur earlier in the wording of the form,  or in the pro- cess of formation. As an अन्तरङ्ग rule occurs to the mind earlier,  as seen above,  it is looked upon as stronger than any other rule,  barr- ing of course अपवाद rules or excep- tions,  if the other rule presents itself simultaneously. The Vārtika- kāra,  hence,  in giving preference to अन्तरङ्ग rules,  uses generally the wording अन्तरङ्गबलीयस्त्वात् which is paraphrased by अन्तरङ्गं बहिरङ्गाद् बलीयः which is looked upon as a pari- bhāṣā. Grammarians,  succeeding the Vārtikakāra,  not only looked upon the बहिरङ्ग operation as weaker than अन्तरङ्ग,  but they looked upon it as invalid or invisible before the अन्तरङ्ग operation had taken place. They laid down the Paribhāṣā असिद्धं बहिरङ्गमन्तरङ्गे which has been thoroughly discussed by Nāgeśa in his Paribhāṣendusekhara. The अन्तरङ्गत्व is taken in a variety of ways by Grammarians : (l) having causes of application within or before those of another e. g. स्येनः from the root सिव् (सि + उ+ न) where the यण् substitute for इ is अन्तरङ्ग be- ing caused by उ as compared to guṇa for उ which is caused by न,  (2) having causes of application occurring before those of another in the wording of the form,  (3) having a smaller number of causes,  (4) occurring earlier in the order  of several operations which take place in arriving at the complete form of a word,  (5) not having संज्ञा (technical term) as a cause of its application,  ( 6 ) not depending upon two words or padas,  (7) de- pending upon a cause or causes of a general nature (सामान्यापेक्ष) as oppos- ed to one which depends on causes of a specific nature ( विशेषापेक्ष).

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  आत्मीय,  इष्ट,  अन्तरङ्ग,  अभिन्न
adjective
 
यः अत्यन्तं निकटः।
 "रामः मम आत्मीयं मित्रम्।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अन्तरङ्गः,  त्रि,  (अन्तः सदृशं अङ्गं यस्य सः ।)आत्मीयः । स्वसम्पर्कः । यथा,  --“चरमगिरिकुरङ्गी शृङ्गकण्डूयनेनस्वपिति सुखमिदानीमन्तरङ्गः कुरङ्गः” ।इति कालिदासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अन्तरङ्ग पु०
  अन्तरं सदृशमङ्गं यस्य । अत्यन्तप्रिये,  “समीप-गोऽन्तरङ्गःप्रियो भवतीति” छा० उप० भा० । “चरमगिरि-कुरङ्गीशृङ्गकण्डूयनेन स्वपिति सुखमिदानीमन्तरङ्गःकुरङ्गः” इति । वहिरङ्गशास्त्रीयनिमित्तसमुदायमध्येअन्तभूतानि अङ्गानि निमित्तानि यस्य । व्याकरणोक्तेपरनित्यवहिरङ्गबाधके नैमित्तिककार्य्यभेदे,  तद्बोधकशास्त्रे च ।यथा ग्रामणिनी कुले इत्यादौ “इकोऽचीति” पा० नित्यप्राप्तनुमं बाधित्वा “ह्रस्वो नपुंसके” इति पा० ह्रस्वः । पूर्व्वंकृते तु नुमि अजन्तत्वाभावात् ह्रस्वो न स्यात् । ततश्चनुम्रूपकार्य्यं प्रत्ययस्थाज्रूपं निमित्तमपेक्षतेइति तद्वहिरङ्ग, ह्रस्वस्तु प्रकृतिमात्रसापेक्षत्वात् अन्तरङ्ग इति तस्य वहिरङ्ग-निमित्तककार्य्यबाधकत्वे वीजम् । “परनित्यान्तरङ्गापवादा-नामुत्तरोत्तरं बलोय इति” “असिद्धं वहिरङ्गमन्तरङ्ग” इतिच परि० सि० को० । एतन्मूलिकैव “वहिरङ्गविधिभ्यस्तुअन्तरङ्गविधिर्बलीति” कारिका । अन्तः आसन्नमङ्गं कर्म्म० ।आरादुपकारके न०
  यथा ब्रह्मसाक्षात्कारे श्रवणमनननिदिध्यासनानि,  संप्रज्ञातसमाघौ च धारणादीनि त्रीणिअन्तरङ्गाणि । यमादयस्तु पञ्च वहिरङ्गाणि । तथा हियमनियमासनप्राणायामप्रत्याहारधारणाध्यानसमाधयैत्यष्टौसंप्रज्ञातसमाधेरङ्गानि तत्र यमादयः वहिरङ्गाणि,  प्रति-बन्धकस्य चित्तकायप्राणेन्द्रियमलस्य निवर्त्तनेन परम्परयाउपकारकत्वात्,  धारणादयस्तु संप्रज्ञातसमाधेः समान-विषयतया साक्षात्स्वरूपोपकारकत्वादन्तरङ्गाणीति अत एवधारणादित्रयमभिधाय “त्रयमन्तरङ्गं पूर्व्वेभ्य” इतिपात० सूत्रे धारणादित्रयस्यान्तरङ्गत्वमुक्तम् । धारणादि-स्वरूपादि तत्तच्छब्दे वक्ष्यते । असंप्रज्ञातसमाधौ तु सर्व्वा-ण्येव वहिरङ्काणि असमानविषयत्वादिति बोध्यम् ।

Capeller

German

 अन्तरङ्ग innerlich,  nahe stehend,  verwandt
n.
  innerer Körperteil,  Herz.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.