अनेकार्थ (anekArtha)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Goldstucker
Englishअनेकार्थ I. Tatpur. m. (-र्थः) Multiplicity of objects, topics.
II. Bahuvr. m. f. n. (-र्थः-र्था-र्थम्)
^1 Having more than
one object
e. g. अनेकार्थाभियोग.
^2 Having more than one
meaning (as a word).
^3 Having the sense of the word अनेक
e. g. नाना विनोभयानेकार्थेषु ‘नाना has the sense of विना,
उभय and अनेक. [The reading अनेकार्थ in the present edition
of Suśruta 2. 559. line 2 is clearly a misprint for अनेकान्त
comp. ibid. 2. 556. line 7.] E. अनेक and अर्थ.
Apte Hindi
Hindiअनेकार्थ
वि* अनेक-अर्थ -
"एक से अधिक अर्थ वाला , समनाम जैसे कि गो, अमृत, अक्ष आदि"
अनेकार्थ
वि* अनेक-अर्थ -
अनेक' शब्द के एक अर्थ वाला
अनेकार्थः
अनेक-अर्थः -
"पदार्थों का बाहुल्य, विषयों की विविधता"
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअनेकार्थ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥವುಳ್ಳ
व्युत्पत्तिः - > अनेके अर्था यस्य
प्रयोगाः - > "अनेकार्थस्य शब्दस्य संयोगाद्यैः नियन्त्रिते । एकत्रार्थे अन्यधिहेतुः व्यञ्जना साभिधाश्रया ॥"
उल्लेखाः - > सा० द० २-१४
अनेकार्थ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನವುಳ್ಳ
व्युत्पत्तिः - > अनेके अर्था प्रयोजनानि यस्य
L R Vaidya
EnglishAbhyankara Grammar
Englishअनेकार्थ (l) possessed of a plural sense referring to many things. cf. अनेकार्थे युष्मदस्मदी M. Bh. on P.II. 2.98 also अनेकार्थाश्रयश्च पुनरेकशेषः P. I. 2.64 Vārt. 15
(2) possessed of many senses, cf. अनेकार्था अपि धातवो भवन्ति M. Bh, on P.III.2.48
also cf. यान्यनेकार्थानि एकशब्दानि तान्यतोनु- क्रमिष्यामः Nir. IV.1.
वाचस्पत्यम्
Sanskritअनेकार्थ अनेके अर्था अभिधेया यस्य । नानार्थेशब्दे । यथा गवादय अक्षादयश्च । “अनेकार्थस्य शब्दस्यसंयोगाद्यैर्नियन्त्रिते । एकत्रार्थेऽन्यधीहेतुर्व्यञ्जना साभिधाश्रयेति” सा० द० । अयमाशयः “संयोगश्च विभागश्च साह-चर्य्यं विरोधिता । अर्थः प्रकरणं लिङ्गं शब्दस्यान्यस्यसन्निधिः । सामर्थ्यमौचिती देशः काक्वाद्युक्तिः स्ववाचकः ।शब्दार्थस्यानवच्छेदे विशेषस्मृतिहेतव” इति हर्य्युक्तेरनेकार्थ-शब्दानां सर्वत्र शक्तौ समानायां सत्यां, संयोगाद्यैरितरार्थ-बोधप्रतिरोधनेन विशेषार्थ एव स्मार्य्यते । तद्भिन्नार्थस्य तुव्यञ्जनया बोधः इत्यलङ्कारिकाणां मतम् । तथाच संयो-गादयः शक्त्या अन्यार्थोपस्थितौ प्रतिबन्धकाः । व्यञ्जनावृत्त्या तदुपस्थापने तु न । “अनेकार्थशब्देभ्यःसर्वेषामर्थाना-मविशेषेणोपस्थितौ सत्यामपि संयोगादयः अन्यशक्यविषय-शाब्दबोधमात्रं प्रतिबध्नन्ति नतु व्यङ्ग्यविषयमिति” रस-गङ्गाधरः । नैयायिकादयस्तु अनेकार्थशब्दानां शक्यताच्छेद-कलाघवलाभे तत्रैव शक्तिरन्यत्र लक्षणा तत्र संयोगादयःअन्यार्थबोधनं नैव प्रतिवघ्नन्ति । तथा च संयोगादयः सतितात्पर्य्ये, तद्विषयीभूतार्थविषयस्मृतिं तज्जन्यान्वयबुद्धिं वा नप्रतिवध्नन्ति किन्तु तात्पर्य्यमात्रोन्नायका इत्यलं व्यञ्जना-वृत्त्येति स्वीचक्रुरिति भेदः । अनेके अर्थाः प्रयोजनानियत्र यस्य वा । अनेकप्रयोजनवति “अनेकार्थाभि-योगे च यावत्संसाधयेद्धनी” इति स्मृतिः । कर्म्म० ।वहुप्रयोजने ब० व० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.