अनृत (anRta)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Capeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English अनृत anRta untrue
वितथ vitatha untrue
अतथ्य atathya untrue
अलीक alIka untrue
असत् asat untrue
असत्य asatya untrue
कूट kUTa untrue
निःसत्य niHsatya untrue
विपरीत viparIta untrue
वितथ्य vitathya untrue
अवितथ avitatha not untrue
असन्मन्त्र asanmantra untrue speech
वितथयति { वितथय } vitathayati { vitathaya } verb render untrue
असद्वाच् asadvAc whose speech is untrue
वृथावाच् vRthAvAc frivolous or untrue speech
अन्यथासिद्धि anyathAsiddhi that demonstration in which arguments are referred to untrue causes
अन्यथासिद्धत्व anyathAsiddhatva that demonstration in which arguments are referred to untrue causes
Apte
Englishअनृत [anṛta], [न. त.]
Not true, false (words)
˚तं धनम् 4.17 wrongly got
प्रियं च नानृतं ब्रूयात् 4.138.-तम् Falsehood, lying, cheating
deception, fraud
सत्यानृते अवपश्यञ्जनानाम् 7.49.3
अनृतं जीवितस्यार्थे वदन्न स्पृश्यते$नृतैः * 7.19.47
1.74.15
8.69.65. ऋतानृते 1.29
साक्ष्ये$नृतं वदन् 8.97
. in
पशु˚, भूमि˚, गो˚, पुरुष˚ giving false evidence in the matter of
9.71.
also: पञ्च कन्यानृते हन्ति दश हन्ति गवानृते । शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं पुरुषानृते ॥ 3.18. अनृत personified is the son of अधर्म and हिंसा, husband and brother of निकृति, father of भय, नरक, माया and वेदना. Viṣṇu
Agriculture, 'सेवाश्ववृत्तिरनृतं कृषिः' इति कोशात्
आमिषं यच्च पूर्वेषां राजसं च मलं भृशम् । अनृतं नाम तद् भूतं क्षिप्तेन पृथिवीतले ॥ 7.74.16. (opp. सत्य)
Occupation of a Vaiśya (वाणिज्य)
सत्यानृतं तु वाणिज्यं तेन चैवापि जीव्यते 4.5. -देव whose gods are not true (Sāy.)
यदि वाहमनृतदेव आस 7.14.14
not playing fairly (?). -वदनम्, -भाषणम्, -आख्यानम् lying, falsehood. -वादिन् -वाच् a liar. उद्विजन्ते यथा सर्पान्नरादनृतवादिनः 2.19.12. -व्रत false to one's vows or promises.
अनृत [anṛta] ति [ti] क [k] अनृतिन् [anṛtin], (ति) क अनृतिन् Lying, a liar. नैवाव्रतो नानृतिको न हिंस्रः Bu. ch.2.11.
Apte 1890
Englishअनृत a. [न. त.] 1 Not true, false (words)
°तं धनं Ms. 4. 170 wrongly got
प्रियं च नानृतं ब्रूयात् 4. 138.
तं Falsehood, lying, cheating
deception, fraud
सत्यानृते अवपश्यञ्जनानां Rv. 7. 49. 3
ऋतानृते Ms. 1. 29
साक्ष्येऽनृतं वदन् 8. 97
oft. in comp.
पशु°, भूमि°, गो°, पुरुष° giving false evidence in the matter of &c.
Ms. 9. 71
cf. also: पंच कन्यानृते हंति दश हंति गवानृते । शतमश्वानृते हंति सहस्रं पुरुषानृते ॥ Pt. 3. 108. अनृत personified is the son of अधर्म and हिंसा, husband and brother of निकृति, father of भय, नरक, माया and वेदना Viṣṇu P.
2 Agriculture (opp. सत्य)
Ms. 4. 5.
Comp.
देव a. whose gods are not true (Sāy.)
Rv. 7. 104. 14
not playing fairly (?).
वदनं,
भाषणं,
आख्यानं lying, falsehood.
वादिन्,
वाच् a. a liar.
व्रत a. false to one's vows or promises.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishअनृत अन्-ऋत, अस्, आ, अम्, not true, false
(अम्), n. falsehood, lying, cheating
agriculture.
—अनृत-देव, अस्, m., Ved. one whose gods are
not true
playing unfairly (?).
—अनृत-द्विष्, ट्, ट्,
ट्, Ved. persecuting untruth.
—अनृत-मय, अस्, ई,
अम्, full of untruth, false.
—अनृत-वदन, अम्, n.
or अनृत-भाषण, अम्, n. or अनृताख्यान (°त-
आख्°), अम्, n. speaking falsehood, lying.
—अनृत-
वादिन्, ई, इनी, इ, or अनृत-वाच्, क्, क्, क्, speaking
untruth.
—अनृत-व्रत, अस्, आ, अम्, false to vows or
engagements.
Macdonell
EnglishGoldstucker
Englishअनृत Tatpur. I. 1. m. f. n. (-तः-ता-तम्) Untrue.
2. n. (-तम्) Untruth, falsehood. (In the mythology
of the Purāṇas Anṛta is the son of Adharma (vice) and
Hinsā (violence), and the brother of Nikṛti (immorality)
they intermarry and have two sons, Bhaya (fear) and Na-
raka (hell) and twins to them, two daughters, Māyā (de-
ceit) and Vedanā (torture) who became their wives.--In the
Rāmāyaṇa Anṛta is the name of one of the mystical weapons
delivered to Rāma by Viśvāmitra.) E. अ neg. and ऋत.
II. n. (-तम्) Agriculture. E. According to the native comm.
the etym. would be the same as before
their account for the
meaning ‘agriculture’ however is not very plausible, some
explain it: ‘because agriculture is like falsehood’ or ‘because
agriculture cannot be carried on without falsehood’, another
refers ऋत in this sense to the radical ऋ ‘to hurt’ and ex-
plains it as a Bahuvr. ‘that from which injury does not
arise’. The etym. of this meaning and its probable con-
nection with प्रमृत used in the same sense by Manu will be
discussed in the Preface.
Hindi
Hindiझूठा
Apte Hindi
Hindiअनृत
"वि*, न* त*" - -
"जो सत्य न हो, "
अनृतम्
- -
"असत्यता, झठ बोलना, धोखा, जालसाजी"
अनृतम्
- -
कृषि
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअनृत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಟೆ /ಸುಳ್ಳು
अनृत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೃಷಿ /ವ್ಯವಸಾಯ
व्युत्पत्तिः - > न ऋतम्
प्रयोगाः - > "वर्णिनां हि वधो यत्र साक्ष्यनृतं वदेत्"
उल्लेखाः - > याज्ञ० २-८३
विस्तारः - > "अनृत वितथे कृषौ" - वैज० ।
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritकूट
पु
कूट, अनृत, यन्त्र, आयोधन, माया, उत्कट
कूटाख्यानृतयन्त्रायोधनमायोत्कटादिषु ।
verse 2.1.1.14
page 0008
Wordnet
Sanskrit मिथ्या, मृषा, वितथ, अनृत, असत्य, अतात्विक
यत् सत्यं नास्ति।
"निर्दोषी प्रमातुः मिथ्या वचनात् मृत्युदण्डं प्राप्तवान्।/ब्रह्म सत्यं जगत् मिथ्या।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritसत्यं सम्यक्समीचीनमृतं तथ्यं यथातथम् ॥ २६४ ॥
यथास्थितं च सद्भूतेऽलीके तु वितथानृते ।
सत्य (क्ली), सम्यञ्च् (क्ली), समीचीन (क्ली), अमृत (क्ली), तथ्य (क्ली), यथातथ (क्ली), यथास्थित (क्ली), सद्भूत (क्ली), अलीक (क्ली), वितथ (क्ली), अनृत (क्ली)
ऋतं तद्द्वयमनृतं कृषिर्मृतं तु याचितम् ।
ऋत (क्ली), अनृत (क्ली), कृषि (स्त्री), मृत (क्ली), याचित (क्ली)
मृषा मिथ्यानृतेऽभ्यर्णे समया निकषा हिरुक् ॥ १५३४ ॥
मृषा (अ), मिथ्या (अ), अनृत (क्ली), अभ्यर्ण (क्ली), समया (अ), निकषा (अ), हिरुक् (अ)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritअलीक
अलीक, वितथ, मिथ्या, मृषा, अनृत
अलीकं वितथं मिथ्या मृषा स्यादनृतं तथा ॥ १४४ ॥
verse 1.1.1.144
page 0018
पुराणम्
Englishअनृत / ANṚTA. Son born to Hiṁsā by adharma. (viṣṇu purāṇa)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritअनृत न ऋतम् । सत्यभिन्ने मिथ्याभूते । “यद्वाहमभिदु-द्रोह यद्वा शेप उतानृतमिति” ऋ० १, २३, २२ । “प्रियञ्चनानृतं ब्रूयादेष धर्म्मः सनातन” इति मनुना मिथ्याभूतंप्रियवाक्यमपि निषिद्धं तत्र साक्ष्यनृतभाषणस्यातीवनिन्द्यतायथा “यावतो बान्धवान् यस्मिन् हन्ति साक्ष्येऽनृतं वद-न्निति” “एषामन्यतमे स्थाने यः साक्ष्यमनृतं वदेदिति” चमनुः । “ये च पाषकृतां लोका महापातकिनां तथा ।अग्निदानाञ्च ये लोकाः ये च स्त्रीबालधातिनाम् । सतान् सर्व्वानवाप्नोति यः साक्ष्यमनृतं वदेदिति” या० ।“ब्रूहि साक्षित्! ययातत्त्वं लम्बन्ते पितरस्तव । तववाक्यमुदीक्ष्यैवमुत्पतन्ति पतन्ति च ॥
भग्नो मुण्डः कपालीच भिक्षार्थं क्षुत्पिपासितः । अन्धशत्रुकले गच्छेद् यस्तुसाक्ष्यनृतं वदेत् ॥
पञ्च कन्यानृते हन्ति दश हन्ति गवा-नृते । शतमश्वानृ हन्ति, सहस्रं पुरुषानृते ॥
वशि० स० ।क्वचिद्विपये तदपवादः । “वर्णिनां हि बधो यत्र तत्र साक्ष्य-नृतं वदेदिति” या० । “प्राणात्यये सर्व्वधनापहारे विप्रस्यचार्थे ह्यनृतं वदेच्च । विवाहकाले रतिसंप्रयोगे पञ्चानृता-न्याहुरपातकानि भा० क० प० । कृषिकर्मणि मे० ।
Grassman
Germanán-ṛta, a., un-wahr, un-recht [ṛtá]
2〉 unwahrhaftig, unredlich
3〉 n., Unwahrheit, Lüge, Unrecht.
-am [m.] 2〉 {152, 3} (Gegensatz ṛtám)
ná 〰 (índram) {671, 12}.
-am [n.] 1〉 {105, 5} (Gegensatz ṛtám). 3〉 {23, 22}
{139, 2}
{544, 4}
{671, 12}
{835, 8}
{836, 4}
{950, 5}.
-ena 3〉 {913, 11}.
-asya 1〉 várpasas {926, 7}. 3〉 dhāsím {366, 4}
cetā́ras {576, 5}
sétū {581, 3}
sétau {893, 4}
prayotā́ {602, 6}.
-ās [m.] 2〉 pāpā́sas {301, 5}.
-āni 3〉 {152, 1}
{226, 6}.
-ā [n.] 3〉 {215, 6}. _{215, 7}
{577, 5}
{600, 4}.
-ebhis 1〉 vácobhis {620, 8}.
Stchoupak
Frenchअन्-ऋत-
a. non vrai, faux
qui ment
menteur
nt. mensonge
mode de
vie permis au Brâhmane, agriculture
-इन्- a. et menteur
-ई-कृ-
rendre menteur.
°कारक- a. qui va faussement à l'œuvre
°कारिन्- id.
°वाच्- a. qui ment
°वादिन्- id.
°वादिता- fait de mentir.
अनृतात्मक- -इका- a. d'essence fausse.
अनृताभिसंध- a. qui dit un mensonge.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.