| YouTube Channel

अनुष्ठानं (anuSThAnaM)

 
Apte 1890
English
अनुष्ठानं 1 Doing, performance, practice, execution, accomplishment &c.
obeying, acting in conformity to
उपरुध्यते तपोऽनुष्ठानं Ś. 4 practice of religious austerities
कोऽपि वधोपायश्चिंत्यो यस्यानुष्ठानेन Pt. 1
नानुष्ठानैर्विहीनाः स्युः कुलजा विधवा इव Pt. 2. 95
H. 1. 103.
2 Commencing, undertaking, engaging in
यदि समुद्रेण सह वैरानुष्ठानं कार्यं Pt. 1.
3 Commencement or course of conduct, procedure, course of action
कथं न्याय्यमनुष्ठानं मादृशः प्रतिषेधतु U. 5. 21.
4 Practice of religious rites or ceremonies, any religious rite or ceremony
किंत्वनुष्ठाननित्यत्वं स्वातंत्र्यमपकर्षति U. 1. 8
Mv. 4. 33.
नी Performance, doing &c.
Comp.
शरीरं ‘the body of action’
(according to the Sāṃkhya doctrine) the intermediate body between the सूक्ष्म or subtle and the स्थूल or gross body.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अनुष्ठानं,
क्ली,
(अनु + स्था + भावे ल्युट्) कर्म्मा-रम्भः करणं यथा, --“कृता श्रीभवदेवेन कर्म्मानुष्ठानपद्धती” ।(उपपादनं व्यवस्थापनं उपयोगिता आनु-रूप्यं कार्य्यकरणं अभ्यासः अनुशीलनं ।चर्च्चा ।“उपपत्तिपरित्यक्तशास्त्रानुष्ठानमोहितैः” ।इति राजतरङ्गिणी ।“अस्य नित्यमनुष्ठानं सम्यक् कुर्य्यादतन्द्रित” ।इति मनुः शास्त्रविहितकर्त्तव्यादिसम्पादनम् ।“किन्त्वनुष्ठाननित्यत्वं स्वातन्त्र्यमपकर्षति” ।इति उत्तरचरिते ।)