| YouTube Channel

अनुशासनम् (anuzAsanam)

 
Apte
English
अनुशासनम् [anuśāsanam], Advice, persuasion, direction, order. command
instruction, laying down rules or precepts
a law, rule, precept
treatment (of a subject), (with the object in
comp.
 or with
gen.
 , the agent, if expressed, being put in the
instr.
 or
gen.
 )
एतद्वै भद्रमनुशासनस्य
Rv.*
 1.32.7. एतदनुशासनम् Tait.
Up.*
 7.9.7. भवत्यधिक्षेप इवानुशासनम्
Ki.*
 1.28 words of advice
तन्मनोरनुशासनम्
Ms.*
 8.139
6.5
2.159
यौवन˚
K.*
 146
नामलिङ्ग˚ laying down rules on the gender of nouns, explanation of gender
&c.
शब्दानुशासनम् Sk.
शब्दानामनुशासनमाचार्यस्य आचार्येण वा
P.
 II.3.66 Sk.
Comp.
 -पर
a.
 obedient.-पर्वन्
N.
 of the 13th book of the Mahābhārata (so called because it lays down precepts of advice).
Apte Hindi
Hindi
अनुशासनम्
पुं*
 - अनु+शास्+ल्युट्
"आदेश, प्रोत्साहन, शिक्षण, नियमों विधियों का बनाना, नामर्मिगं, संज्ञाओं के लिंग संबंधी नियमों का निर्धारण तथा व्याख्य-शब्दानुशासनम्-सिद्धा० ।"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) अनुशिष्यते याथार्थ्येन निरूप्यते । अनु+शासु(अनुशिष्टौ)+ल्युट् । ‘भावे च’ ३.३.११५। १.यथार्थज्ञापनम्, नियोगवचनम् । ‘भवादृशेषु प्रमदाजनोदितं भवत्यधिक्षेप इवानुशासनम्’ किरा०१.२८। २.आदेशः, आज्ञा । ३. अनुशिष्यते साध्वसाधू विविच्य बोध्यन्ते अनेन । अनु+शासु+ल्युट्(करणे) । ‘करणाधि०’ ३.३.११७। विधिशास्त्रम् । ‘अथ शब्दानुशासनम्’ । ४.कर्तव्योपदेशः। ‘अहिंसयैव भूतानां कार्यं श्रेयोऽनुशासनम्’ मनुः२.१५९। ५.दण्डनम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अनुशासनम्
noun
महाभारतस्य एकं पर्व।
"अद्य कथाकारः अनुशासनस्य व्याख्यां करोति।"
Synonyms:
 शासनम्, विधानम्, विधिः, आदेशः, अनुशासनम्, सूत्रम्
noun
मानवानाम् आचारव्यवहाराय राज्ञा शासनेन वा विहिता नियमावलिः यस्याः आचरणं सर्वेषां कृते आवश्यकम् अस्ति तथा च यस्याः अनाचरणाद् मानवः दण्डनीयः भवति।
"शासनात् विपरीतं कार्यं संकटाय निमन्त्रणम्।"