| YouTube Channel

अनुबंधः (anubaMdhaH)

 
Apte 1890
English
अनुबंधः 1 Binding or fastening on, connection, attachment, tie (lit. & fig.)
यस्यां मनश्चक्षुषोरनुबंधस्तस्यामृद्धिः Māl. 2
एतस्येदृशेन दर्शनेन कीदृशो मे हृदयानुबंधः इति न जानासि U. 3 state of feeling
K. 257.
2 Uninterrupted succession, unbroken sequence, continuous flow, continuity
series, chain
बाष्पं कुरु स्थिरतया विरतानुबंधं Ś. 4. 14
मरण° K. 236 following up death, desire for dying
अनुबंधाद्विरमेद्वा K. 280
यदा नात्याक्षीदेवानुबंधं 309 (persistence in) following me, 317
वैर°, मत्सर°, Dk. 63, 161
मुच्यतां देवि शोकानुबंधः K. 63 continuous sorrow
दुर्लभजनप्रार्थना° Ratn. 1
4. 16
सानुबंधाः कथं न स्युः संपदो मे निरापदः R. 1. 64 continuous, uninterrupted
परिवृद्धरागमनुबंधसेवया R. 9. 69 continuous enjoyment
अयं सोऽर्थोऽनर्थानुबंधः संवृत्तः V. 5 giving rise to a chain of evils.
3 Descendants, posterity
सानुबंधा हता ह्यसि Rām.
4 Consequence, result (good or bad)
आत्मदोषानुबंधेन K. 319 in consequence of
यदग्रे चानुबंधे च सुखं Bg. 18. 39, 25
अनुबंधमजानंतः कर्मणामविचक्षणाः Rām.
5 Intention
design, motive, cause
अनुबंधं परिज्ञाय देशकालौ च तत्त्वतः । सारापंराधौ चालोक्य दंडं दंड्येषु पातयेत् Ms. 8. 126
पाप° of evil designs.
6 An adjunct of a thing, a secondary member (मुख्यानुयायि, अप्रधानं)
a secondary symptom, symptomatic affection, attendant on the principal disease (वातपित्तादिदोषाणामप्राधान्यं)
मूर्छानुबंधा विषमज्वराः Suśr.
7 Connecting link or adjunct of a subject or topic
theme, matter of discussion
introductory reasons
( विषयप्रयोजनाधिकारिसंबंधः अनुबंधः) (an indispensable element of the Vedānta).
8 (Gram.) An indicatory syllable or letter intended to denote some peculiarity in the inflection, accent &c. of the word to which it is attached
as the ऌ in गमॢ, ण् in इण्
रिपुराप पराभवाय मध्यं प्रकृतिप्रत्यययोरिवानुबंधः Ki. 13. 19.
9 Offence, fault.
10 An obstacle, impediment
also the clog or encumbrance of a family
domestic ties or attachment.
11 A child or pupil who follows the example set by his parent or teacher (मुख्यानुयायी शिशुः).
12 Beginning, commencement.
13 Repeated application or devotion (पौनः पुन्येन अभिनिवेश).
14 Course, pursuit.
15 A small bit or part, a trifle.
16 The junction of a fraction (with an integer), as भागामुबंधपूर्णाकः.
17 Base, stem (प्रकृति).
धी [अनुबध्यते अतिश्वासेन व्याप्रियते अनया] 1 Thirst.
2 Hickup.
Apte Hindi
Hindi
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
"बंधन, कसना, संबंध, आसक्ति, बंधान"
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
"अबाध परम्परा, सातत्य, श्रेणी, शृंखला"
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
"अनुक्रम, फल"
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
"इरादा, योजना, प्रयोजान्, कारण"
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
"संबंध जोड़ने वाला, गौण"
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
आरंभिक तर्क
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
एक संकेतक अक्षर जोकि इस शब्द के स्वर या विभक्ति में कुछ विशेषता का द्योतक हो जिसके साथ वह जुड़ा हो-जैसेकि ’गम्लृ’ में लृ
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
"बाधा, रुकावट"
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
"आरंभ, उपक्रम"
अनुबंधः
पुं*
 - अनु+बंध्+घञ्
"मार्ग, अनुगमन"