| YouTube Channel

अनुपातक (anupAtaka)

 
शब्दसागरः
English
अनुपातक
n.
 (-कं) A heinous crime, as, falsehood, fraud, theft, adul-
tery, &c. अनु, and पातक crime.
Yates
English
अनु-पातक (कं) 1.
n.
 Great sin.
Wilson
English
अनुपातक
n.
 (-कं) A heinous crime, as, falsehood, fraud, theft,
adultery, &c.
E.
 अनु, and पातक crime.
Apte
English
अनुपातकम् [anupātakam], [पातकं ब्रह्महत्यादि तत्सदृशम्] A heinous crime such as theft, murder, adultery
&c.
 35 such sins are enumerated in Viṣṇusmṛiti
Manu mentions 3 kinds
See 11.54-58.
Apte 1890
English
अनुपातकं [पातकं ब्रह्महत्यादि तत्सदृशं] A heinous crime such as theft, murder, adultery &c. 35 such sins are enumerated in Vishṇusmṛti
Manu mentions 30 kinds
See 11. 54-58.
Monier Williams Cologne
English
अनु-पातक
n.
 a crime similar to a महापातक, q.v. (falsehood, fraud, theft, adultery,
&c.
 )
Monier Williams 1872
English
अनु-पातक, अम्, n. a heinous crime, as falsehood,
fraud, theft, adultery.
Goldstucker
English
अनुपातक Tatpur. n. (-कम्) A heinous offence, one similar
to the four great crimes (महापातक) which are:
a. Causing
the death of a Brāhmaṇa (directly or indirectly).
b. Drink-
ing spirits.
c. Stealing (acc. to the comm. ‘gold from a
Brāhmaṇa’).
d. Committing incest with the wife of a
father, natural or spiritual. The अनुपातक mentioned by
Manu are the following: 1. False boasting of superiority
(as pretending to be a Brāhmaṇa or conversant with the
four Vedas, if one is not)
2. Malignant report, before a
king, of crimes (comm.: punishable by death)--omitted
by Yājnavalkya--
3. Falsely accusing a spiritual preceptor
4. Forgetting the Veda
5. Showing contempt of the Veda
(comm.: by resorting to heretical writings)
6. Giving false
evidence (omitted by Yājnav.)
7. Killing a friend (comm.:
not a Brāhmaṇa, this case being the first महापातक)
8.
(Knowingly) eating things prohibited (i. e. food fit only for
a Śūdra, as garlick &c.) or unfit to be tasted (as excrements
&c.)
[9. (According to Yājnavalkya) Kissing a woman
while in menstruation
10. (Acc. to Yājn.) Deceitfulness
(i. e. saying one thing and doing another)]
11. Appro-
priating a deposit (comm.: not the gold of a Brāhmaṇa
(this case being the third महापातक) or acc. to another
author. a deposit not of gold, if it belongs to a Brāhmaṇa)
12--17. Stealing a man, a horse, silver, a piece of land, a
diamond or a gem [acc. to Yājnavalkya, 12--17. a horse,
a gem, a man, a woman, a piece of land, and a cow]
18--22. Sexual intercourse with one's own sister, with little
girls before they have attained to puberty, with women of
the lowest tribe (comm.: a Chāṇdālī), with the wives of a
friend or of a son [to which Yājnavalkya adds: 23--30. with
a woman of the same gotra or family, the sister of a father
or mother, the wife of a maternal uncle, the wife of one's
father, the daughter or wife of a spiritual teacher or one's
own daughter
Nārada adds moreover: 31--40. with a mother
in law, the wife of a paternal uncle or of a pupil, the friend
of a sister, one who comes for protection, the wife of one
who carries on the government of the country--comm.:
if he is not a Kshatriya--, a nurse, a female mendicant,
a female devotee and a woman of the Brāhmaṇa class.]--
Similar to the first Mahāpātaka are the Anupātakas, acc.
to Manu, 1--3, acc. to Yājnavalkya, 3--5 and 7. Similar to
the second Mahāpātaka are the Anup., acc. to Manu, 4--8
acc. to Yājnav., 1. 8. 9. 10. Similar to the third Mahāp.
are the Anup., acc. to Manu and Yājnav., 11--17. Similar
to the fourth Mahāp. are, according to Manu, the Anupāt.
18--22, acc. to Yājnav. (and Nārada, Yama &c.), 18-40. E.
अनु and पातक.
Apte Hindi
Hindi
अनुपातकम्
नपुं*
 - अनु+पत्+णिच्+ण्वुल्
"जघन्य पातक, जैसे चोरी, हत्या, व्यभिचार आदि, विष्णुस्मृति में ऐसे३५ तथा मनुस्मृति में ३० पातक गिनाये गये हैं।"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अनुपातक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾಪಾತಕಕ್ಕೆ ಸಮವಾದ ಪಾಪ
निष्पत्तिः - > अनु + पत्लृ (गतौ) + णिच् - "ण्वुल्" (३-१-१३३)
व्युत्पत्तिः - > अनुपातयति नरकं गमयति
L R Vaidya
English
anupAtaka {% m. %} a heinous offence like the five mahāpātakas. According to Vishṇu, they are 35, Manu mentions 30.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अनुपातकं,
क्ली,
 (पातयति निरयं प्रेरयति, पत् +णिच् + ण्वुल् । पातकं ब्रह्महत्यादि तत्सदृशंप्रादिसमासः । वेदनिन्दादिजन्यपापविशेषः ।तानि च विष्णुना दर्शितानि, यथा, -- “यागस्थस्यक्षत्त्रियस्य वैश्यस्य च रजस्वलायाश्चान्तर्व्वत्न्याश्चा-त्रिगोत्रायाश्चाविज्ञातस्य गर्भस्य शरणागतस्य चघातनं ब्रह्महत्यासमानमिति” ।) महापातक-सदृशपापविशेषः ।तत् पञ्चत्रिंशत्प्रकारं, यथा, --समुत्कर्षे मिथ्यावचनं १तत् द्विविधं । आत्मगामि ।असूयापूर्व्वकपरगामि च ।राजगामि पैशुन्यं १पितुर्मिथ्यादोषकथनं १एतत्त्रयं ब्रह्महत्यासमं ॥
३वेदत्यागः । स तु अधीतवेदविस्मरणं । १वेदनिन्दा १कौटसाक्ष्यं १तद्द्विविधं । ज्ञातस्याकथनं । मिथ्याकथनञ्च ।सुहृद्बधः १स तु ब्राह्मणव्यतिरिक्तमित्रबधः ।ज्ञानपूर्व्वकाभ्यासेन गर्हितान्नस्य अर्थात् अन्त्य-जान्नस्य भक्षणं १ज्ञानपूर्व्वकाभ्यासेन गर्हिताद्यस्य अर्थात् छत्रा-कादेर्भक्षणं १एतत् षड्विधं सुरापानसमं ॥
६निक्षेपहरणं १नरहरणं १अश्वहरणं १रजतहरणं १भूमिहरणं १हीरकहरणं १मणिहरणं १एतानि सप्त स्वर्णस्तेयसमानि ॥
७सपीण्डस्त्रीगमनं १कुमारीगमनं १अन्त्यजागमनं १सख्युः स्त्रीगमनं १औरसेतरपुत्त्रस्त्रीगमनं १पुत्त्रस्यासवर्णस्त्रीगमनं १एतानि षट् विमातृगमनसमानि ॥
६मातृष्वसृगमनं १पितृष्वसृगमनं १श्वश्रूगमनंमातुलानीगमनंशिष्यस्त्रीगमनंभगिनीगमन १आचार्य्यभार्य्यागमनं १शरणागतागमनं १राज्ञीगमनं १प्रव्रजितागमनं १धात्रीगमनं १साध्वीगमनं १वर्णोत्तमागमनं १एतानि त्रयोदश गुर्व्वङ्गना-गमनसमानि ॥
१३इति प्रायश्चित्तविवेकसङ्ग्रहः ॥
३५
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अनुपातक
न०
 अनुपातयति नरकं गमयति पत--णिच्-ण्वुल् पातकं ब्रह्महत्यादि तत्सदृशम् प्रा० स० । ब्रह्म-हत्यादिमहापातकसदृशे वेदनिन्दादिजन्ये पापविशेषेतानि च पञ्चत्रिंशत्प्रकारहेतूद्भवत्वेन तावत्संख्या-तानि अनुरत्र सादृश्ये तेन पतनहेतुमहापातकतुल्यत्वा-दस्य अनुपातकत्वमिति प्रा० वि० । तानि च विष्णुनादर्शितानि यथा “यागस्थस्य क्षत्त्रियस्य वैश्यस्य च, रजस्वलायाश्चार्न्तर्व्वत्न्याश्चात्रिगोत्रायाश्चाविज्ञातस्य गर्भस्यशरणागतस्य च घातनं ब्रह्महत्यसमानीति, कौटसाक्ष्यंसुहृद्बध एतौ सुरापानसमौ । ब्राह्मणस्य भूम्यपहरणंनिक्षेपापहरणं सुवर्णस्तेयसमम् । पितृव्यमातामहमातुल-श्वशुरनृपपत्न्यभिगमनं गुरुदारगमनसमम् । पितृष्वसृ-मातृष्वसृस्वसृगमनञ्च श्रोत्रियर्त्विगुपाध्यायमित्रपत्न्यभि-गमनञ्च स्वसुः सख्याः सगोत्राया उत्तमवर्णायाः कुमार्य्याअन्त्यजाया रजस्वलायाः शरणागतायाः प्रव्रजितायानिक्षिप्तायाश्च ॥
अनुपातकिनस्त्वेते महापातकिनो यथाअश्वमेधेन शुद्ध्यन्ति तीर्थानुसर्णेन वा इति” ॥
नरकाण्यभि-धाय “एतेष्वकृतप्रायश्चित्ता अतिपातकिनः पर्थायेण कल्पंपच्यन्ते, मन्वन्तरं तु महापातकिनः, अनुपातकिनश्च, उप-पातकिनश्चतुर्युगमिति विष्णु० स० । तथा च महापातकसदृशान्येतानि पातकानि । अन्यान्यपि मनुना संक्षिप्यदर्शितानि यथा “अनृतञ्च समुत्कर्षे राजगामि च पैशु-नम् । गुरोश्चालीकनिर्ब्बन्धः समानि ब्रह्महत्यया ॥
ब्रह्मोज्झता वेदनिन्दा कौटसाक्ष्यं सुहृद्बधः । गर्हिता-नाद्ययोर्जग्धिः सुरापानसमानि षट् ॥
निक्षेपस्यापहरणंनराश्वरजतस्य च । भूमिवज्रमणीनाञ्च रुक्मस्तेयसमंस्मृतम् ॥
रेतःसेकः खयोनीषु कुमारीष्वन्त्यजासु च ।सख्युः पुत्रस्य च स्त्रीषु गुरुतल्पसमं विदुरिति” ॥
Stchoupak
French
अनु-पातक-
nt. faute qui équivaut à une faute capitale.