अनुत्तम (anuttama)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अनुत्तम mfn.
   (-मः-मा-मं)
	 1. Chief,  principal,  best.
	 2. Worse,  inferior,  not
best.
 E.
  अन् neg. and उत्तम best.

Capeller Eng

English

 अनुत्तम a.
  highest (lit.   not having a highest),  supreme, 
best,  most,  excellent. 

Yates

English

 अनुत्तम (मः-मा-मं)
a. Best
 worst.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अनुत्तम 	-	  anuttama 	-	 adj.
  	-	 highest
उत्तम 	-	  uttama 	-	 adj.
  	-	 highest
पर 	-	  para 	-	 adj.
  	-	 highest
परम 	-	  parama 	-	 adj.
  	-	 highest
परिनैष्ठिक 	-	  parinaiSThika 	-	 adj.
  	-	 highest
उपम 	-	  upama 	-	 adj.
  	-	 highest
नैष्ठिक 	-	  naiSThika 	-	 adj.
  	-	 highest
परमक 	-	  paramaka 	-	 adj.
  	-	 highest
परमात्मक 	-	  paramAtmaka 	-	 adj.
  	-	 highest
परमेष्ठिन् 	-	  parameSThin 	-	 adj.
  	-	 highest
बर्हिष्ठ 	-	  barhiSTha 	-	 adj.
  	-	 highest
मूर्धन्य 	-	  mUrdhanya 	-	 adj.
  	-	 highest
वर्षिष्ठ 	-	  varSiSTha 	-	 adj.
  	-	 highest
उत्तम 	-	  uttama 	-	 adj.
  	-	  the highest
विष्टप् 	-	  viSTap 	-	 f.
  	-	 highest part
परेश 	-	  pareza 	-	 m.
  	-	 highest lord
शेखर 	-	  zekhara 	-	 m.
  	-	 highest part
मुख्यत्व 	-	  mukhyatva 	-	 n.
  	-	 highest rank
पराकोटि 	-	  parAkoTi 	-	 f.
  	-	 highest pitch
अतिमूर्ति 	-	  atimUrti 	-	 f.
  	-	 highest shape

अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  highest
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  chief
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  best
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  incomparably the best or chief
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  incomparably the best
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  not used in the uttama
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  not the best
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  excessive
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  or first person
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  unsurpassed
अनुत्तम 	-	 anuttama 	-	 adj.
  	-	  excellent

 
   अनुत्तम  anuttama adj.
   unsurpassed   
   निरतिशय  niratizaya adj.
   unsurpassed    
   अक्रान्त  akrAnta adj.
   unsurpassed   
   अनतिद्भुत  anatidbhuta adj.
   unsurpassed    
   अनभिभूत  anabhibhUta adj.
   unsurpassed   
   अजय  ajaya adj.
   unsurpassed    
   अजित  ajita adj.
   unsurpassed   
   अनुद्धत  anuddhata adj.
   unsurpassed    
   अपराजित  aparAjita adj.
   unsurpassed   
   अप्रकर्षित  aprakarSita adj.
   unsurpassed    
   अविक्रान्त  avikrAnta adj.
   unsurpassed   
   निरतिसय  niratisaya adj.
   unsurpassed    
   अगम्यरूप  agamyarUpa adj.
   of unsurpassed form  
   अजितापीड  ajitApIDa m.
   having an unsurpassed crown     
            

 
   अनुत्तम  anuttama adj.
   highest   
   उत्तम  uttama adj.
   highest    
   पर  para adj.
   highest   
   परम  parama adj.
   highest    
   परिनैष्ठिक  parinaiSThika adj.
   highest   
   उपम  upama adj.
   highest    
   नैष्ठिक  naiSThika adj.
   highest   
   परमक  paramaka adj.
   highest    
   परमात्मक  paramAtmaka adj.
   highest   
   परमेष्ठिन्  parameSThin adj.
   highest    
   बर्हिष्ठ  barhiSTha adj.
   highest   
   मूर्धन्य  mUrdhanya adj.
   highest    
   वर्षिष्ठ  varSiSTha adj.
   highest   
   उत्तम  uttama adj.
   the highest    
   विष्टप्  viSTap f.
   highest part  
   परेश  pareza m.
   highest lord   
   शेखर  zekhara m.
   highest part  
   मुख्यत्व  mukhyatva n.
   highest rank   
   पराकोटि  parAkoTi f.
   highest pitch  
   अतिमूर्ति  atimUrti f.
   highest shape       

 
   अनुत्तम  anuttama adj.
   incomparably the best  
   अनुत्तम  anuttama adj.
   incomparably the best or chief     
            

 
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   excessive  
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   or first person   
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   unsurpassed  
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   excellent   
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   highest  
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   chief   
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   best  
   अनु्तम  anuttama  adj.
   incomparably the best or chief   
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   incomparably the best  
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   not used in the uttama   
   अनुत्तम  anuttama  adj.
   not the best     
            

Wilson

English

 अनुत्तम
mfn.
   (-मः-मा-मं)
1 Chief,  principal,  best.
2 Worse,  inferior,  not best.
E.
  अन् neg. and उत्तम best.

Apte

English

अनुत्तम [anuttama],  a.
  [न उत्तमो यस्मात्]

Than which there is nothing better,  having no superior or better,  unsurpassed,  the very best or highest,  incomparably or preeminently the best,  सर्वद्रव्येषु विद्यैव द्रव्यमाहुरनुत्तमम् H. Pr.4
 कान् गतिमनुत्तमाम् Ms.*
  2.242
 Y.*
  1.87
 अद्रस्त्वया नुन्नमनुत्तमं तमः Śi.*
  1.27 all-pervading
 Bg.*
  7.18
 Ms.*
  2.9
5.158
 8.81.

Not the best.

(in gram.
  ) Not used in the उत्तम or first person.  -मः N.
  of Śiva or Viṣṇu. Comp.
   -अम्भस्,  -अम्भसिकम् a term in Sāṅkhya Philosophy,  said to mean 'indifference to and abstinence from sensual enjoyment,  as fatiguing or involving injury to external objects.'

Apte 1890

English

 अनुत्तम a. [न उत्तमो यस्मात्] 1 Than which there is nothing better,  having no superior or better,  unsurpassed,  the very best or highest,  incomparably or pre-eminently the best
 सर्वद्रव्येषु विद्यैव द्रव्यमाहुरनुत्तमं H. Pr. 4
 कांक्षन् गतिमनुत्तमां Ms. 2. 242
 Y. 1. 87
 अदस्त्वया नुन्नमनुत्तमं तमः Śi. 1. 27 all-pervading
 Bg. 7. 18
 Ms. 2. 9
 5. 158
 8. 81. 
2 Not the best. 
3 (In gram.) Not used in the उत्तम or first,  person. 
मः N. of Śiva or Viṣṇu. 
Comp. 
अंभस्,  
अंभसिकं a term in Sāṃkhya philosophy,  said to mean ‘indifference to and abstinence from sensual enjoyment,  as fatiguing or involving injury to external objects.’ 

Monier Williams Cologne

English

 अन्-उत्तम mf(आ)n.  unsurpassed,  incomparably the best or chief,  excellent

 excessive

 not the best

 (in Gr.
 ) not used in the उत्तम,  or first person. 

Monier Williams 1872

English

 अनुत्तम अन्-उत्तम,  अस्,  आ,  अम्,  unsurpassed, 
incomparably the best or chief,  excellent
 not the
best
 (in gram.) not used in the उत्तम or first
person.
—अन्-उत्तमाम्भस् (°म-अम्°),  अस्,  n. (in
Sāṅkhya phil.) indifference to and consequent absti-
nence from sensual enjoyment,  as fatiguing.
—अन्-
उत्तमाम्भसिक,  अम्,  n. indifference to and absti-
nence from sensual enjoyment as involving injury to
external objects.

Macdonell

English

 अनुत्तम an-uttama,  a.
  (without a highest),  🞄highest,  most excellent
 mightiest
 -uttara,  🞄a.  not answering
 unanswerable
 n.
  unsatisfactory 🞄answer in court: -tva,  n.
  abst. ɴ.
 🞄-uttaraṅga,  a.
  not billowy
 -utthāna,  n.
  🞄lack of energy
 -utpatti,  f.
  non-production
 🞄-utpāda,  m.
  id.
 non-appearance
 -utsāha,  🞄m.  absence of energy
 -utsāhin,  a.
  weak-willed
 🞄-utsuka-tā,  f.
  unassumingness,  modesty
 🞄-utsūtra-pada-nyāsa,  a.
  without a 🞄[Page16-1] 🞄step against the rules of policy
 without a 🞄word against grammatical rules
 -utseka,  m.
  🞄lack of presumption,  modesty
 -utsekin,  a.
  🞄unassuming,  modest,  humble.

Goldstucker

English

 अनुत्तम m. f. n. (-मः-मा-मम्) I. Tatpur. Very best,  chief, 
principal. E. अ compar. or expl. and उत्तम,  or perhaps a
compound framed after the analogy of अनुत्तर.
II. Bahuvr. (In grammar.) Without the first person,  used
in any but the first person,  i. e. in the second or third person
(viz. a verb). E. अ priv. and उत्तम.

Apte Hindi

Hindi

अनुत्तम
"वि*,  न* त*" - न उत्तमः
"जिससे अच्छा कोई और न हो, जिससे बढ़िया कोई और न हो, सबसे अच्छा, सबसे बढ़िया, प्रमुख रूप से सर्वोपरि"

अनुत्तम
"वि*,  न* त*" - न उत्तमः
जो उत्तम पुरुष में प्रयुक्त न किया जाय

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अनुत्तम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ /ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉನ್ನತವಾದ /ಸರ್ವೋತ್ತಮವಾದ
व्युत्पत्तिः - > नास्ति उत्तमो यस्मात्
प्रयोगाः - > "अनुत्तमादुत्तरमार्यधाम्नः"
उल्लेखाः - > याद० १८-१२४

L R Vaidya

English

 anuttama {% a. (f. मा) %} 1. Having no better,  unsurpassed,  the very best,  chief,  इह कीर्तिमवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमं मुखम् M.ii.9
 2. not used in the उत्तम or the first person (in gram.).

Bopp

Latin

 अनुत्तम (qui altissimum non habet,  qui ipse al-
tissimus est,  BAH. ex अन् priv. et उत्तम) optimus, 
praestantissimus,  maximus,  gravissimus.

Lanman

English

 anuttama,  a. most highest
 best,  most
excellent
 supreme. [lit. ‘most best, ’
formal superl. to anuttara,  which is itself
logically a superl.]

Abhyankara Grammar

English

अनुत्तम  other than उत्तम or the first person
 cf. विभाषितं सोपसर्गमनुत्तमम् P. VII.1.53 and Kāśika thereon.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अश्रेष्ठ,  अनुत्तम
adjective
 
यः श्रेष्ठः नास्ति।
 "श्रेष्ठः पुरुषः अश्रेष्ठं पुरुषं परिवर्तयति।"

Synonyms:
  उत्तम,  उत्कृष्ट,  श्रेष्ठ,  प्रधान,  प्रमुख,  प्रवेक,  मुख्य,  वर्यः,  वरेण्य,  प्रवर्ह,  अनवरार्ध्य,  परार्ध्य,  अग्र,  प्रग्रबर,  प्राग्रा,  अग्रा,  अग्रीय,  अग्रिय,  अनुत्तम
adjective
 
अत्यन्तम् श्रेयान्।
 "रामचरितमानस इति गोस्वामी तुलसीदासस्य एका उत्तमा कृतिः।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

lhag na med pa
अनुत्तम

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मुख्यं प्रकृष्टं प्रमुखं प्रबर्हं वर्यं वरेण्यं प्रवरं पुरोगम् ।
अनुत्तरं प्राग्रहरं प्रवेकं प्रधानमग्रेसरमुत्तमाग्रे ॥ १४३८ ॥
ग्रामण्यग्रण्यग्रिमजात्याग्र्यानुत्तमान्यनवरार्ध्यवरे ।
प्रेष्ठपरार्ध्यपराणि श्रेयसि तु श्रेष्ठसत्तमे पुष्कलवत् ॥ १४३९ ॥
-wordlist-
 
मुख्य (वा),  प्रकृष्ट (वा),  प्रमुख (वा),  प्रबर्ह (वा),  वर्य (वा),  वरेण्य (वा),  प्रवर (वा),  पुरोग (वा),  अनुत्तर (वा),  प्राग्रहर (वा),  प्रवेक (वा),  प्रधान (वा),  अग्रेसर (वा),  उत्तम (वा),  अग्र (वा),  ग्रामणी (वा),  अग्रणी (वा),  अग्रिम (वा),  जात्य (वा),  अग्र्य (वा),  अनुत्तम (वा),  अनवरार्ध्य (वा),  वर (पुंक्ली),  प्रष्ठ (वा),  परार्ध्य (वा),  पर (वा),  श्रेयस् (वा),  श्रेष्ठ (वा),  सत्तम (वा),  पुष्कल (वा)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्राग्र्य
प्राग्र्य,  प्राग्रहर,  प्रवेक,  अपर,  वर्य,  वरेण्य,  वर,  श्रेष्ठ,  प्रेष्ठ,  अनुत्तम,  मधुर,  मञ्जु,  प्रिय,  मञ्जुल,  हृद्य,  हारि,  मनोहर,  रुचिर,  कान्त,  पर,  सुन्दर,  सौम्य,  साधु,  वल्गु,  चारु,  सुषम,  वाम,  शुभ,  पेशल,  अग्र्य,  प्रधान,  प्रमुख,  पुरोग,  मुख्य,  परार्ध्य,  प्रवर,  प्रवर्ह,  अग्रेसर,  सत्तम,  उत्तम,  ग्रामण्य,  अग्रण्य
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं, 
श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।
हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं, 
सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
अग्र्यं प्रधानं प्रमुखं पुरोगं, 
मुख्यं परार्ध्यं प्रवरं प्रवर्हम् ।
अग्रेसरं सत्तममुत्तमं च, 
ग्रामण्यमग्रण्यमुदाहरन्ति ॥ ६९० ॥
verse 4.1.1.689
page 0080

Mahabharata

English

Anuttama = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अनुत्तमः,  त्रि,  (नास्ति उत्तमः उत्कृष्टो यस्मात् सः ।)श्रेष्ठः । प्रधानः । इत्यमरः ॥
(“श्रुतिस्मृत्युदितं धर्म्ममनुतिष्ठन् हि मानवः ।इह कीर्त्तिमवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमं सुखम्” ।इति मनुः ।) नञ्समासे तु अधमः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अनुत्तम न०
  न उत्तमोयस्मात् । अत्युत्कृष्टे । “काङ्क्षन् गति-मनुत्तमामिति,  “इह कीर्त्तिमवाप्नोति प्रेत्य चानुत्तमं सुख-मिति” “यशोऽस्मिन् लोके प्राप्नोति प्रेत्य चानुत्तमंसुखमिति” च मनुः ।

Capeller

German

 अनुत्तम (ohne Höchsten oder Höchstes), 
der höchste,  stärkste.

Burnouf

French

 अनुत्तम अनुत्तम a. m à m.
  qui n'a pas de supérieur: chef, 
principal
 supérieur.

Stchoupak

French

 अन्-उत्तम-
 a. le plus haut,  éminent,  très fort.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.