अनुज्ञा (anujJA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अनुज्ञा f.
  (-ज्ञा)
	 1. An order or command.
	 2. Assent.
 E.
  अनु according to, 
ज्ञा to know,  and क्विप् aff.
  

Capeller Eng

English

 अनुज्ञा f.
  °न n.
  leave,  permission. 

Yates

English

 अनु-ज्ञा (ज्ञा) 1.
f.
  An order,  com-
mand,  permission. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अनुज्ञा 	-	 anujJA 	-	 f.
  	-	 permission
अनुमति 	-	 anumati 	-	 m.
  	-	 permission
सञ्चिकानुज्ञा 	-	 saJcikAnujJA 	-	 f.
  	-	 filepermissions  [ computer ]
अनुमतिं ददाति  { दा } 	-	 anumatiMdadAti{dA} 	-	 verb 	-	 grantpermission
समनुज्ञान 	-	  samanujJAna 	-	 adj.
  	-	 permission
आज्ञा 	-	  AjJA 	-	 f.
  	-	 permission
अनुज्ञप्ति 	-	  anujJapti 	-	 f.
  	-	 permission
प्रसूति 	-	  prasUti 	-	 f.
  	-	 permission
प्रत्यभ्यनुज्ञा 	-	  pratyabhyanujJA 	-	 f.
  	-	 permission
प्रवर्तना 	-	  pravartanA 	-	 f.
  	-	 permission
अभ्यनुज्ञा 	-	  abhyanujJA 	-	 f.
  	-	 permission
समनुज्ञा 	-	  samanujJA 	-	 f.
  	-	 permission
अनुमान 	-	  anumAna 	-	 m.
  	-	 permission
अनुमत 	-	  anumata 	-	 n.
  	-	 permission
अभ्यनुज्ञान 	-	  abhyanujJAna 	-	 n.
  	-	 permission
अनभ्यनुज्ञा 	-	  anabhyanujJA 	-	 f.
  	-	  non-permission
अनुज्ञापयति  { अनुज्ञा } 	-	  anujJApayati  { anujJA } 	-	 verb caus. 	-	  ask permission
अनुज्ञाप्रार्थना 	-	  anujJAprArthanA 	-	 f.
  	-	  asking permission
अनुज्ञैषणा 	-	  anujJaiSaNA 	-	 f.
  	-	  asking permission
अनाज्ञया 	-	  anAjJayA 	-	 ind.
  	-	  without permission
अनाज्ञा 	-	  anAjJA 	-	 ind.
  	-	  without permission
अतिसर्ग 	-	  atisarga 	-	 m.
  	-	  granting permission
समनुज्ञापयति  { समनुज्ञा } 	-	  samanujJApayati  { samanujJA } 	-	 verb caus. 	-	  beg permission from
विदाय 	-	  vidAya 	-	 m.
  	-	 permission to go away
अनुज्ञा द्वारा प्रवेश 	-	  anujJA dvArA praveza 	-	 m.
  	-	  admission with permission
अस्तु 	-	  astu 	-	 sent.
  	-	  well (implying permission)
अनुमानयति  { अनुमन् } 	-	  anumAnayati  { anuman } 	-	 verb caus. 	-	  ask for permission to leave
अनुमानयति  { अनुमन् } 	-	  anumAnayati  { anuman } 	-	 verb caus. 	-	  ask for permission to honour
अनुज्ञापयति  { अनुज्ञा } 	-	  anujJApayati  { anujJA } 	-	 verb caus. 	-	  ask for permission to depart
अन्ववसर्ग 	-	  anvavasarga 	-	 m.
  	-	 permission to do as one likes
समितिः अनुमतिम् अयच्छत् 	-	  samitiH anumatim ayacchat 	-	 sent.
  	-	  The committee gave permission
अनुयाजप्रसव 	-	  anuyAjaprasava 	-	 m.
  	-	 permission to perform an anuyAja
अनुकल्प 	-	  anukalpa 	-	 m.
  	-	 permission to adopt an alternative
समाधिमत् 	-	  samAdhimat 	-	 adj.
  	-	  making a promise or assent or permission
स्वाम्यसम्मत 	-	  svAmyasammata 	-	 adj.
  	-	  one who has not obtained an owner's permission
अप्राप्तविभाषा 	-	  aprAptavibhASA 	-	 f.
  	-	  optional permission of an operation which without such permission would not take place at all
अप्राप्तविकल्प 	-	  aprAptavikalpa 	-	 m.
  	-	  optional permission of an operation which without such permission would not take place at all
लिङ् 	-	  liG 	-	  potential mood - vidhi (duty),  nimantraṇa (invitation),  āmantraṇa (permission),  adhīṣṭa (attend honorary office),  sampraśna (courteous enquiry),  prārthana (prayer) and others  [ gramm.  - Sanskrit ]
विधिलिङ् 	-	  vidhiliG 	-	  optative mood indicating attitudes of the speaker such as,  vidhi (duty),  nimantraṇa (invitation),  āmantraṇa (permission),  adhīṣṭa (attend honorary office),  sampraśna (courteous enquiry),  prārthana (prayer) and others  [ gramm.  - Sanskrit ]
विधिलिङ् 	-	  vidhiliG 	-	  potential mood - indicating attitudes of the speaker such as,  vidhi (duty),  nimantraṇa (invitation),  āmantraṇa (permission),  adhīṣṭa (attend honorary office),  sampraśna (courteous enquiry),  prārthana (prayer) and otherssampraśna (courteous en  [ gramm.  - Sanskrit ]

 
   अनुज्ञा   anujJA   f.
   permission   
   अनुज्ञा  anujJA  f.
   entitlement   
   अनुज्ञा  anujJA  f.
   eligibility  
   अनुज्ञा  anujJA  f.
   approval   
   अनुज्ञा  anujJA  f.
   authorisation  
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  dismiss   
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  allow  
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  bid farewell to   
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  forgive  
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  entreat   
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  authorize  
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  behave kindly   
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  permit  
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  allow one to depart   
   अनुजानाति  { अनुज्ञा }  anujAnAti  { anujJA } verb 9  grant  
   अनुजिज्ञासते  { अनुज्ञा }  anujijJAsate  { anujJA } verb  wish to permit or allow   
   अनुजिज्ञासति  { अनुज्ञा }  anujijJAsati  { anujJA } verb  wish to allow  
   अनुज्ञापयति  { अनुज्ञा }  anujJApayati  { anujJA } verb caus.  request   
   अनुज्ञापयति  { अनुज्ञा }  anujJApayati  { anujJA } verb caus.  ask for permission to depart  
   अनुज्ञापयति  { अनुज्ञा }  anujJApayati  { anujJA } verb caus.  ask permission   
   अनुज्ञा द्वारा प्रवेश  anujJA dvArA praveza m.
   admission with permission  
   अनुज्ञा-अधिकार-पत्र  anujJA-adhikAra-patra n.
   written warrant     
            

 
   अनुज्ञा  anujJA  f.
    permission    
   अनुमति  anumati  m.
    permission     
   सञ्चिकानुज्ञा  saJcikAnujJA  f.
   file  permissions  [ computer ]  
   अनुमतिं ददाति  { दा }  anumatiM dadAti   { dA }  verb  grant  permission     
   समनुज्ञान  samanujJAna adj.
   permission   
   आज्ञा  AjJA f.
   permission    
   अनुज्ञप्ति  anujJapti f.
   permission   
   प्रसूति  prasUti f.
   permission    
   प्रत्यभ्यनुज्ञा  pratyabhyanujJA f.
   permission   
   प्रवर्तना  pravartanA f.
   permission    
   अभ्यनुज्ञा  abhyanujJA f.
   permission   
   समनुज्ञा  samanujJA f.
   permission    
   अनुमान  anumAna m.
   permission   
   अनुमत  anumata n.
   permission    
   अभ्यनुज्ञान  abhyanujJAna n.
   permission   
   अनभ्यनुज्ञा  anabhyanujJA f.
   non-permission    
   अनुज्ञापयति  { अनुज्ञा }  anujJApayati  { anujJA } verb caus.  ask permission   
   अनुज्ञाप्रार्थना  anujJAprArthanA f.
   asking permission    
   अनुज्ञैषणा  anujJaiSaNA f.
   asking permission   
   अनाज्ञया  anAjJayA ind.
   without permission    
   अनाज्ञा  anAjJA ind.
   without permission   
   अतिसर्ग  atisarga m.
   granting permission    
   समनुज्ञापयति  { समनुज्ञा }  samanujJApayati  { samanujJA } verb caus.  beg permission from  
   विदाय  vidAya m.
   permission to go away   
   अनुज्ञा द्वारा प्रवेश  anujJA dvArA praveza m.
   admission with permission   
   अस्तु  astu sent.
   well (implying permission)   
   अनुमानयति  { अनुमन् }  anumAnayati  { anuman } verb caus.  ask for permission to leave  
   अनुमानयति  { अनुमन् }  anumAnayati  { anuman } verb caus.  ask for permission to honour   
   अनुज्ञापयति  { अनुज्ञा }  anujJApayati  { anujJA } verb caus.  ask for permission to depart  
   अन्ववसर्ग  anvavasarga m.
   permission to do as one likes   
   समितिः अनुमतिम् अयच्छत्  samitiH anumatim ayacchat sent.
   The committee gave permission   
   अनुयाजप्रसव  anuyAjaprasava m.
   permission to perform an anuyAja   
   अनुकल्प  anukalpa m.
   permission to adopt an alternative  
   समाधिमत्  samAdhimat adj.
   making a promise or assent or permission    
   स्वाम्यसम्मत  svAmyasammata adj.
   one who has not obtained an owner's permission   
   अप्राप्तविभाषा  aprAptavibhASA f.
   optional permission of an operation which without such permission would not take place at all   
   अप्राप्तविकल्प  aprAptavikalpa m.
   optional permission of an operation which without such permission would not take place at all  
   लिङ्  liG    potential mood - vidhi (duty),  nimantraṇa (invitation),  āmantraṇa (permission),  adhīṣṭa (attend honorary office),  sampraśna (courteous enquiry),  prārthana (prayer) and others  [ gramm.  - Sanskrit ]   
   विधिलिङ्  vidhiliG    optative mood indicating attitudes of the speaker such as,  vidhi (duty),  nimantraṇa (invitation),  āmantraṇa (permission),  adhīṣṭa (attend honorary office),  sampraśna (courteous enquiry),  prārthana (prayer) and others  [ gramm.  - Sanskrit ]  
   विधिलिङ्  vidhiliG    potential mood - indicating attitudes of the speaker such as,  vidhi (duty),  nimantraṇa (invitation),  āmantraṇa (permission),  adhīṣṭa (attend honorary office),  sampraśna (courteous enquiry),  prārthana (prayer) and otherssampraśna (courteous en  [ gramm.  - Sanskrit ]     
            

Wilson

English

 अनुज्ञा
f.
  (-ज्ञा)
1 An order or command.
2 Assent.
E.
  अनु according to,  ज्ञा to know,  and क्विप् aff.
  

Apte

English

अनुज्ञा [anujñā],  9 U.
 

To permit,  allow (a person or thing)
 assent or consent to,  approve
 authorise,  sanction
 तदनुजानीहि मां गमनाय U.*
  3. so let me go
 सेयं याति शकुन्तला पतिगृहं सर्वैरनुज्ञायताम् Ś.*
  4.9 permitted to go
 ततो$नुजज्ञे गमनं सुतस्य Bk.*
  1.23
 M.*
  1.19
 तन्मया प्रीतिमता$नुज्ञातम् Ś.*
  5 approved,  agreed to.

To betroth,  affiance
 मां जातमात्रां धनमित्रनाम्ने$न्वजानाद्भार्यां मे पिता Dk.*
  5.

to excuse,  forgive
 अनुप्रवेशे यद्वीर कृतवास्त्वं ममाप्रियम् । सर्वं तदनुजानामि Mb.
 

To repent,  be sorry for.

To request,  entreat,  beg
 त्वां साहमनुजानामि न गन्तव्यमितो वनम् Rām. 

To treat or behave kindly,  favour
 ते मां वीर्येण यशसा ... अस्त्रैश्चाप्यन्वजानत Mb.
 

To dismiss,  bid farewell (usually in caus.). Caus.
   (-ज्ञापयति)

To ask or beg for,  request.

To ask permission,  ask for leave
 take leave of,  bid adieu to
 सो$पि तत् श्रुत्वा ... वानरमनुज्ञाप्य स्वाश्रयं गतः Pt.*
  4
 तं चक्रधरमनुज्ञाप्य स्वगृहं गतः 5
 अतिथिं चाननुज्ञाप्य Ms.*
  4.122
9.82
 स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे । जग्मतुश्च यथाकाममनुज्ञाप्य परस्परम् Mb.
 

अनुज्ञा [anujñā] ज्ञानम् [jñānam],  ज्ञानम् [ज्ञा-अङ्-ल्युट् वा]

Permission,  consent,  sanction
 गुरोरनुज्ञामधिगम्य मातः (v. l.  ऋषेरनुज्ञाम्) R.*
  2. 66.

Permission or leave to depart.

Excusing,  forgiving,  allowance made for faults.

An order,  command. Comp.
   -एषणा,  -प्रार्थना requesting permission,  taking leave.

Apte 1890

English

 अनुज्ञा {c9c} U. 1 To permit,  allow (a person or thing)
 assent or consent to,  approve
 authorise,  sanction
 तदनुजानीहि मां गमनाय U. 3 so let me go
 सेयं याति शकुंतला पतिगृहं सर्वैरनुज्ञायतां Ś. 4. 8 permitted to go
 Bk. 1. 23
 M. 1. 19
 Ms. 2. 116
 तन्मया प्रीतिमताऽनुज्ञातं Ś. 5 approved,  agreed to. 
2 To betroth,  affiance
 मां जातमात्रां धनमित्रनाम्नेऽन्वजानाद्भार्यां मे पिता Dk. 50. 
3 To excuse,  forgive
 अनुप्रवेशे यद्वीर कृतवांस्त्वं ममाप्रियं । सर्वं तदनुजानामि Mb. 
4 To repent,  be sorry for. 
5 To request,  entreat,  beg
 त्वां साहमनुजानामि न गंतव्यमितो वनं Rām. 
6 To treat or behave kindly,  favour
 ते मां वीर्येण यशसा… अस्त्रैश्चाप्यन्वजानत Mb. 
7 To dismiss,  bid farewell (usually in caus.). 
Caus. (-ज्ञापयति) 1 To ask or beg for,  request. 
2 To ask permission,  ask for leave
 take leave of,  bid adieu to
 सोऽपि तच्छ्रुत्वा… वानरमनुज्ञाप्य स्वाश्रयं गतः Pt. 4
 तं चक्रधरमनुज्ञाप्य स्वगृहं गतः 5
 Ms. 4. 122
 9. 82
 स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे । जग्मतुश्च यथाकाममनुज्ञाप्य परस्परं Mb. 

 अनुज्ञा,  
ज्ञानं [ज्ञा-अङ्-ल्युट् वा] 1 Permission,  consent,  sanction
 गुरोरनुज्ञामधिगम्य मातः R. 2. 66. 
2 Permission or leave to depart. 
3 Excusing,  forgiving,  allowance made for faults. 
4 An order,  command. 
Comp. 
एषणा,  
प्रार्थना requesting permission,  taking leave. 

Monier Williams Cologne

English

 1. अनु-√ ज्ञा to permit,  grant,  allow,  consent
to excuse,  forgive
to authorize
to allow one to depart,  dismiss,  bid farewell to
to entreat
to behave kindly:
Caus.
  -ज्ञापयति,  to request,  ask permission,  ask for leave to depart,  to take leave:
Desid.
  -जिज्ञासति or -ते,  to wish to allow or permit,  Pāṇ.
  i,  3,  58.

 2. अनु-ज्ञा f.
  assent,  assenting,  permission

 leave to depart

 allowance made for faults

 an order or command.

Monier Williams 1872

English

 अनुज्ञा 1. अनु-ज्ञा,  cl. 9. P. rarely A. -जानाति, 
जानीते,  -ज्ञातुम्,  to permit,  grant,  allow,  consent
to excuse,  forgive
 to authorize
 to allow one to take
leave,  dismiss,  bid farewell
 to entreat
 to behave
kindly: Caus. -ज्ञापयति,  -यितुम्,  to request,  ask
permission,  ask for leave,  to take leave: Desid.
-जिज्ञासति or -ते,  to be willing to grant.

 2. अनु-ज्ञा,  f. or अनु-ज्ञान,  अम्,  n. assent,  assent-
ing,  permission
 leave to depart
 allowance made for
faults
 an order or command.
—अनुज्ञा-प्रार्थना
or अनुज्ञैषणा (°ज्ञा-एष्°),  f. asking permission, 
taking leave.

Macdonell

English

 अनुज्ञा anu-jñā,  f.
  consent
 leave to depart
 🞄-na,  n.
  id..

Goldstucker

English

 अनुज्ञा Tatpur. f. (-ज्ञा)
	^1 Assent,  permission.
	^2 Order,  com-
mand(?).
	^3 (In Rhetoric.) An alaṅkāra or mode of writing
elegantly viz. taking a favourable view of another's faults and, 
as it were,  assenting to them. E. ज्ञा with अनु,  kṛt aff. अङ्.

Benfey

English

 अनुज्ञा अनु-ज्ञा,  f.
 
 1. Permission. 
 2. Dismission. 
 -- Comp.
  प्राप्त- (vb.
आप्),  adj.
  having received the permis-
sion to withdraw.

Apte Hindi

Hindi

अनुज्ञा
स्त्री*
  - अनु+ज्ञा+अङ्
"अनुमति, सहमति, स्वीकृति"

अनुज्ञा
स्त्री*
  - अनु+ज्ञा+अङ्
जाने की अनुमति या छुट्टी

अनुज्ञा
स्त्री*
  - अनु+ज्ञा+अङ्
बहाना

अनुज्ञा
स्त्री*
  - अनु+ज्ञा+अङ्
"आज्ञा,  आदेश"

अनुज्ञा
क्र्या*उभ* अनु-ज्ञा -
"अनुमति देना,  इजाजत देना,  स्वीकृति देना,  'हाँ' करना,  सहमत करना,  स्वीकार कर लेना"

अनुज्ञा
क्र्या*उभ* अनु-ज्ञा -
"सगाई करना,  विवाह में वचनबद्ध होना,  वचन देना"

अनुज्ञा
क्र्या*उभ* अनु-ज्ञा -
"क्षमा करना,  माफ करना"

अनुज्ञा
क्र्या*उभ* अनु-ज्ञा -
प्रार्थना करना

अनुज्ञा
क्र्या*उभ* अनु-ज्ञा -
अपनाना

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अनुज्ञा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನುಮತಿ /ಸಮ್ಮತಿ /ಒಪ್ಪಿಗೆ
निष्पत्तिः - > अनु + ज्ञा (नियोगे) - "अङ्" (३-३-१०६)
प्रयोगाः - > "ऋषेरनुज्ञामधिगम्य मातः"
उल्लेखाः - > रघु० २-६६
अनुज्ञा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಜ್ಞೆ /ಅಪ್ಪಣೆ
प्रयोगाः - > "रहस्यनुज्ञामधिगम्य भूभृतः"
उल्लेखाः - > किरा० १-३

अनु + ज्ञा = अनुजानाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಅನುಮತಿಸು /ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡು
प्रयोगाः - > "अनुजानिहि हन्यन्तां मतैताः क्षुद्रमानसाः"
उल्लेखाः - > भट्टि० २०-२

L R Vaidya

English

 anujYA {% f. %} 1. Assent,  permission
 2. leave to depart
 3. an order or command. (Also अनुज्ञान n.)

E Bharati Sampat

Sanskrit

(स्त्री) अनु+ज्ञा(नियोगे)+अङ्(भावे) | ‘आतश्चोपसर्गे’ ३.३.१०६। १.अनुमतिः, सम्मतिः। ‘ऋषेरनुज्ञामधिगम्य मातः’ रघुः२.६६। २.आज्ञा । ‘रहस्यनुज्ञामधिगम्य भूभृतः’ किरा०१.३।

Bopp

Latin

 अनुज्ञा f. (r. ज्ञा scire)
1) jussum,  praeceptum.
2) venia, 
permissio. IN. 4. 4. H. 1. 45.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 -anujñā,  in lokānujñā Mv 〔i.78.17〕,  one of the 8 samudācāra (q.v.,  1) of Bodhisattvas in the 1st bhūmi. Senart 〔p. xxvii〕 lʼadieu au monde. But if I am right in relating this list to the 10 bhūmipariśodhakā dharmāḥ of Dbh 〔p. 19〕 (sec. UU),  see esp. lines 20—23,  it must correspond to lokajñatā,  see Dbh 〔19.12—15〕
 knowledge of (the varying traits of) people. The Mv may even contain a corruption of lokajñatā
 equally bad corruptions occur often in its mss.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अनुज्ञा
noun
 
एकः अर्थालङ्कारः।
 "अनुज्ञायां कस्मिन् अपि दूषिते वस्तुनि गुणं दृष्ट्वा तस्य प्रापणस्य आकाङ्क्षा प्रदर्शिता अस्ति।"

Synonyms:
  अनुज्ञा,  अभ्यनुज्ञा,  समनुज्ञा,  अनुमन्,  अनुमुद्,  अभिगॄ,  अनुधा
verb
 
कस्यचन कार्यस्य प्रस्तावस्य वा स्वीकृत्यनुकूलः व्यापारः।
 "आचार्यः अस्मदीयं कार्यम् अन्वजानात्।"

Synonyms:
  क्षम्,  मृष्,  अनुज्ञा
verb
 
अन्येषाम् अपराधानां दण्डम् अनपेक्ष्य तितिक्षानुकूलः व्यापारः।
 "शतापराधानन्तरमपि महात्मा तं चक्षमे।"

Synonyms:
  विरामः,  अनुज्ञा,  अवसानम्,  अनध्ययनम्
noun
 
कार्यात् अनुज्ञापूर्वको विरामः।
 "अधुना विरामस्य अवसरो नास्ति।"

Synonyms:
  अनुज्ञा,  अनुज्ञानम्,  समुज्ञानम्,  अभ्यनुज्ञा,  अभ्यनुज्ञानम्,  अनुमतिः,  अनुमतम्,  अनुमोदनम्,  आज्ञा,  क्षमता,  शक्तिः,  सामर्थ्यम्
noun
 
यत् चिकीर्षितं तत् कर्तुं वृद्धानाम् अनुमोदनम् स्वीकृतिः वा यद्  बहुधा आज्ञारूपेण वर्तते।
 "वृद्धानाम् अनुज्ञां विना किमपि कार्यं न कुर्यात्। / पितुः अनुज्ञया एव कृष्णा हिमालयपर्वतस्य अत्युच्चतमं शिखरम् आरोहितुं प्रारभत।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khas blangs
१) अधिवासित २) अनुज्ञा ३) अनुमत ४) उपगम ५) ऊररीकृत ६) गति ७) नियम ८) यम ९) संविद्

khas len
१) अनुज्ञा २) अभिचार ३) अभ्युपैति ४) सन्निधि

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  अनुज्ञा
Root:  अनुज्ञा
Gender:  undefined
Number:  undefined
Meaning(s): 
⇒ never
⇒ indeed
⇒ no doubt
⇒ not at all
⇒ vocative particle implying kindness or reproach or perplexity
Shloka(s): 
3|3|249|2 ► प्रश्नावधारणानुज्ञानुनयामन्त्रणे ननु॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|3|249|2 ⇢ ननुः (ननु) (अव्य) ⇒ never, indeed, no doubt, not at all, vocative particle implying kindness or reproach or perplexity
Related word(s): 
जातिः ➡ मानसिकभावः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अनुज्ञा,  स्त्री,
   (अनु + ज्ञा + भावे अङ् ।) आज्ञा ।अनुमतिः । यथा,  “नाग्न्योर्न ब्राह्मणयोर्न गुरु-शिष्ययोरन्तरा व्यपेयात् अनुज्ञया तु व्यपेयात्” ।इति तिथ्यादितत्त्वं ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अनुज्ञा स्त्री अनु + ज्ञा--अङ् । स्वयंप्रवृत्तस्यान्यस्य प्रवृत्त्य-विघातकरणेन प्रवर्त्तनारूपायामनुमतौ । “गुरोरनुज्ञामधि-गम्य मातः”! इति रघुः । “तद्वा एतदनुज्ञाक्षरं यद्धि-किञ्चनानुजानात्योमित्येव तदाहेति” श्रुतिः ।

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“ज्ञा अवबोधने”@} 2 प्वादिः। 
 ‘जानातीति श्नि सिद्ध्येत्,  ज्ञपयति तु पुनर्मारणादौ घटादेः णौ3मित्त्वेऽपीदमेव ज्ञपनमिति 4 पदं ज्ञापने मारणादौ। 
 तेनार्थाज्ञापनेऽर्थे ज्ञपयतिपदवज् ज्ञापयेदित्यपि स्यात्
   उक्तस्योक्तिः,  ‘णिचश्चे’ 5 त्युदितविहतये
   ज्ञापयेत्-- ‘ज्ञा नियोगे’।। 
 6 इति देवः। 
 7 ज्ञायकः-यिका,  8 ज्ञापकः- 9 ज्ञपकः-पिका,  10 जिज्ञपयिषकः-षिका,  ज्ञीप्सकः- प्सिका,  11 जिज्ञासकः-सिका,  12 जाज्ञायकः-यिका
   ज्ञाता-त्री,  ज्ञापयिता-ज्ञपयिता-त्री,  जिज्ञपयिषिता-ज्ञीप्सिता-त्री,  जिज्ञासिता-त्री,  जाज्ञायिता-त्री
   13 14 जानन् 15 -ती,  16 17 सञ्जानन्,  18 प्रतिजानन्,  19 20 जानन्,  ज्ञापयन्-ज्ञपयन्-न्ती,  जिज्ञपयिषन्-ज्ञीप्सन्-न्ती,  21 22 अनुजिज्ञासन् 23 -न्ती
   ज्ञास्यन्-न्ती-ती,  ज्ञापयिष्यन्-न्ती-ती,  जिज्ञपयिषिष्यन्-न्ती-ती,  ज्ञीप्सिष्यन्-न्ती-ती,  24 अनुजिज्ञासिष्यन्-न्ती-ती
   -- 25 26 अपजानानः,  27 28 29 जानानः,  30 31 सञ्जानानः,  32 प्रतिजानानः,  33 34 जानानः,  35 36 जानानः,  ज्ञापयमानः-ज्ञपय- मानः,  जिज्ञपयिषमाणः-ज्ञीप्समानः,  37 38 जिज्ञासमानः,  39 40 41 42 अपजिज्ञासमानः,  43 जिज्ञासमानः,  44 सञ्जिज्ञासमानः,  45 प्रतिजिज्ञासमानः,  46 47 अनुजिज्ञासमानः,  जाजायमानः
   48 49 अपज्ञास्यमानः,  ज्ञापयिष्यमाणः-ज्ञपयिष्यमाणः,  जिज्ञपयिषिष्यमाणः- ज्ञीप्सिष्यमाणः,  50 अपजिज्ञासिष्यमाणः,  जाज्ञायिष्यमाणः
   51 सुज्ञाः-सुज्ञौ-सुज्ञः
   -- -- -- 52 ज्ञातम्-ज्ञातः-ज्ञातवान्,  ज्ञापितः-ज्ञपितः- 53 ज्ञप्तः,  जिज्ञपयिषितः- ज्ञीप्सितः,  जिज्ञासितः,  जाज्ञायितः-तवान्
   54 ज्ञः,  55 अज्ञः,  56 पथिप्रज्ञः,  57 58 प्राज्ञः,  59 अभिज्ञः,  60 नयज्ञः,  61 62 63 मनसाऽऽज्ञायी,  64 नीतिज्ञः,  ज्ञापः-ज्ञपः,  जिज्ञपयिषुः-ज्ञीप्सुः,  जिज्ञासुः,  65 जिज्ञापयिषुः,  66 जाज्ञः
   ज्ञातव्यम्,  ज्ञापयितव्यम्-ज्ञपयितव्यम्,  जिज्ञपयिषितव्यम्-ज्ञीप्सितव्यम्,  जिज्ञासितव्यम्,  जाज्ञायितव्यम्
   ज्ञानीयम्,  ज्ञापनीयम्-ज्ञपनीयम्,  जिज्ञपयिषणीयम्-ज्ञीप्सनीयम्,  जिज्ञासनीयम्,  जाज्ञानीयम्
   ज्ञेयम्,  ज्ञाप्यम्-ज्ञप्यम्,  जिज्ञपयिष्यम्-जीप्स्यम्,  जिज्ञास्यम्,  जाज्ञाय्यम्
   67 ईषज्ञानः-दुर्ज्ञानः-सुज्ञानः
   -- -- -- ज्ञायमानः,  ज्ञाप्यमानः-ज्ञप्यमानः,  जिज्ञपयिष्यमाणः-ज्ञीप्स्यमानः,  जिज्ञास्यमानः,  जाज्ञाय्यमानः
   ज्ञायः,  ज्ञापः-ज्ञपः,  जिज्ञपयिषः-ज्ञीप्सः,  जिज्ञासः,  जाज्ञायः
   ज्ञातुम्,  ज्ञापयितुम्-ज्ञपयितुम्,  जिज्ञपयिषितुम्-ज्ञीप्सितुम्,  जिज्ञासितुम्,  जाज्ञायितुम्
   68 ज्ञातिः,  69 आज्ञा,  70 अनुज्ञा,  71 उपज्ञा,  72 उपज्ञम्,  संज्ञा,  प्रज्ञा,  73 74 आज्ञापना-ज्ञपना,  जिज्ञपयिषा-ज्ञीप्सा,  जिज्ञासा,  जाज्ञा
   ज्ञानम्,  ज्ञापनम्-ज्ञपनम्,  जिज्ञपयिषणम्-ज्ञीप्सनम्,  जिज्ञासनम्,  जाज्ञायनम्
   ज्ञात्वा,  ज्ञापयित्वा-ज्ञपयित्वा,  जिज्ञपयिषित्वा-ज्ञीप्सित्वा,  जिज्ञासित्वा,  जाज्ञायित्वा
   विज्ञाय,  अनुज्ञाप्य- 75 अनुज्ञपय्य,  प्रजिज्ञपयिष्य-प्रज्ञीप्स्य,  प्रजिज्ञास्य,  प्रजाज्ञाय्य
   ज्ञायम् २,  ज्ञात्वा २,  ज्ञापम् २- 76 ज्ञपम् २- ज्ञापम् २,  ज्ञापयित्वा २- ज्ञपयित्वा २,  जिज्ञपयिषम् २,  जिज्ञपयिषित्वा २,  ज्ञीप्सम् २,  ज्ञीप्सित्वा २,  जिज्ञासम् २,  जिज्ञासित्वा २,  जाज्ञायम् २
   जाज्ञायित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (६२५)
 02 =>
  (९-क्र्यादिः-१५०७। सक। अनि। पर। मित्।)
 03 =>
  [चौ]
 04 =>
  [ज्ञप मिद् इति]
 05 =>
  (१-३-७४)
 06 =>
  (श्लो। ८)
 07 =>
  [[१। ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति ण्वुलि परतो युगागमः। एवं घञि णमुल्यपि ज्ञेयम्।]]
 08 =>
  [[२। मारणाद्यर्थस्याप्रतीत्या,  अत्र मित्त्वं न
\n\n  अतः,  उपधाह्रस्वो न। एवं सर्वत्र ण्यन्ते मारणाद्यर्थाप्रतीतौ ज्ञेयम्।]]
 09 =>
  [[३। घटादौ ‘मारणतोषणनिशामनेषु ज्ञा’ (ग। सू। भ्वादौ) इति जानातेः मित्संज्ञायाम्,  आदन्तलक्षणे पुगागमे उपधाह्रस्वे रूपमेवम्। एवं ण्यन्ते ह्रस्वघटितरूपस्योपपत्तिः सर्वत्र ज्ञेया।]]
 10 =>
  [[४। अस्य धातोर्ण्यन्तात् सनि रूपाणि प्रदर्शितानि। तत्र हेतुस्तु--‘सनीवन्तर्धभ्रस्ज- दम्भुश्रिस्वृयूर्णुभरज्ञपिसनाम्’ (७-२-४९) इति सूत्रेण ण्यन्तात् परस्य सन इड्- विकल्प एव। इट्पक्षे जिज्ञपयिषकः इति रूपम्। एवं इट्पक्षे सर्वत्र ण्यन्तात् सनि रूपं ज्ञेयम्। इडभावपक्षे,  ‘आप्ज्ञपृधामीत्’ (७-४-५५) इतीत्त्वे,  ‘अत्र लोपोऽभ्यासस्य’ (७-४-५८) इत्यभ्यासलोपे च रूपम्--ज्ञीप्सकः इत्यादि। एवं ण्यन्तात् सनि इडभावपक्षे रूपं ज्ञेयम्।]]
 11 =>
  [[५। द्वित्वे,  अभ्यासस्य,  ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इतीत्वे रूपम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र रूपं ज्ञेयम्।]]
 12 =>
  [[६। द्वित्वे,  अभ्यासस्य,  ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इति दीर्घः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
 13 =>
  [पृष्ठम्०५९२+ ३१]
 14 =>
  [[१। ‘क्र्यादिभ्यः--’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। “ज्ञाजनोर्जा (७-३-७९) इति जादेशे,  ‘श्नाऽभ्यस्तयोः--’ (६-४-११२) इत्याकारलोपे नुमि च रूपम्। अस्य प्वादित्वेऽपि ‘प्वादीनां ह्रस्वः’ (७-३-८०) इति ह्रस्वो न,  ‘जा’ इति दीर्घादेशविधानसामर्थ्यात्। एवं जानानः इत्यत्रापि प्रक्रिया ज्ञेया।]]
 15 =>
  [[आ। ‘जानन् अनादिविहितानपराधवर्गान् स्वामिन् भयात् किमपि वक्तुमहं न शक्तः।’ वग्दराजपञ्चाशति ३।]]
 16 =>
  [मातुः]
 17 =>
  [[२। ‘संप्रतिभ्यामनाध्याने’ (१-३-४६) इत्यत्र ‘अनाध्याने’ इत्युक्तत्वात्,  प्रकृते शानज् न। आध्यानम् = उत्कण्ठापूर्वकं स्मरणम्।]]
 18 =>
  [पितुः]
 19 =>
  [स्वां गां]
 20 =>
  [[३। ‘विभाषोपपदेन प्रतीयमाने’ (१-३-७७) इत्यत्र शानचो विकल्पितत्वात्,  पक्षे शता भवति।]]
 21 =>
  [पुत्रं]
 22 =>
  [[४। ‘ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः’ (१-३-५७) इति विहितस्य शानचोऽनुपूर्वके सन्नन्ते ‘नानोर्ज्ञः’ (१-३-५८) इति निषेधात् शता भवति।]]
 23 =>
  [[B। ‘अनुजिज्ञासतेवाथ लङ्कादर्शनमिन्दुना।’ भ। का। ८। ३५।]]
 24 =>
  [पुत्रं]
 25 =>
  [शतं]
 26 =>
  [[५। ‘अपह्नवे ज्ञः’ (१-३-४४) इति जानातेः शानच्। शतं अपलपत इत्यर्थः।]]
 27 =>
  [[C। ‘आत्मानमपजानानः शशमात्रोऽनयद् दिनम्। ज्ञास्ये रात्राविति प्राज्ञः प्रत्यज्ञास्त क्रियापटुः।।’ भ। का। ८। २६।]]
 28 =>
  [सर्पिषो]
 29 =>
  [[६। ‘अकर्मकाच्च’ (१-३-४५) इत्यात्मनेपदं शानच्। सर्पिषोपायेन प्रवर्तत इत्यर्थः। ‘ज्ञोऽविदर्थस्य करणे’ (२-३-५१) इति सूत्रेण,  करणस्य शेषत्वेन विवक्षितत्वे षष्ठी।]]
 30 =>
  [शतं]
 31 =>
  [[७। ‘संप्रतिभ्यामनाध्याने’ (१-३-४६) इति शानच्। शतम् अपेक्षमाणः,  सहस्रम् अङ्गीकुर्वाणः इति क्रमेणार्थः।]]
 32 =>
  [सहस्रं]
 33 =>
  [गां]
 34 =>
  [[८। ‘अनुपसर्गाज्ज्ञः’ (१-३-७६) इति कर्त्रभिप्राये शानच्। उपसर्गसमभिव्याहारे तु प्रतिजानन् इत्येव भवति।]]
 35 =>
  [स्वां गां]
 36 =>
  [[९। ‘विभाषोपपदेन प्रतीयमाने’ (१-३-७७) इति शानज्विकल्पः।]]
 37 =>
  [धर्मं]
 38 =>
  [[१०। ‘ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः’ (१-३-५७) इति सन्नन्तात् शानच्।]]
 39 =>
  [[ड्। ‘प्रेम जिज्ञासमानाभ्यः ताभ्योऽशप्सत कामिनः।।’ भ। का। ८। ३३।]]
 40 =>
  [शतं]
 41 =>
  [पृष्ठम्०५९३+ २६]
 42 =>
  [[१। अत्र सर्वत्र ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इत्यात्मनेपदं,  शानच्।]]
 43 =>
  [सर्पिषो]
 44 =>
  [शतं]
 45 =>
  [सहस्रं]
 46 =>
  [औषधस्य]
 47 =>
  [[२। ‘मध्येऽपवादाः पूर्वान् विधीन् बाधन्ते,  नोत्तरान्’ (परिभाषा ६२) इति न्यायेन ‘नानोर्ज्ञः’ (१-३-५८) इति निषेधः,  ‘ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः’ (१-३-५७) इत्यस्यैव बाधकः,  न तु ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इत्यस्य
\n\n  तेन ‘पूर्ववत्--’ (१-३-६२) इति शानच् भवति।]]
 48 =>
  [[३। ‘अपह्नवे ज्ञः’ (१-३-४४) इति शानच्। एवं पूर्वोक्तेषु सर्वेष्वप्युदाहरणेषु स्यप्रत्यये शानजन्तानि रूपाणि स्वयमूह्यानि।]]
 49 =>
  [शतं]
 50 =>
  [शतं]
 51 =>
  [[४। क्विपि,  रुत्वविसर्गौ भवतः। आकारान्तोऽयं शब्दः।]]
 52 =>
  [[आ। ‘न ज्ञातं तात यत्नस्य पौर्वापर्यममुष्य ते।’ किरातार्जुनीये ११। ४२।]]
 53 =>
  [[५। ‘वा दान्तशान्तपूर्णदस्तस्पष्टच्छन्नज्ञप्ताः’ (७-२-२७) इति ण्यन्तात् निष्ठायां मित्त्वपक्षे इडभावो विकल्पेन निपातितः। तेन रूपद्वयं बोध्यम्।]]
 54 =>
  [[६। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्ययः। आदन्तलक्षणण- प्रत्ययस्यापवादः।]]
 55 =>
  [[B। ‘व्रीताशबृंहितजुषाभ्रिणता गजेन प्रक्षेतुमज्ञमनसा समनुद्रुतेन।’ धा। का। ३। ९।]]
 56 =>
  [[७। प्रकर्षेण पन्थानं जानातीति पथिप्रज्ञः। ‘प्रे दाज्ञः’ (३-२-६) इति कप्रत्ययः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इति आकारलोपः।]]
 57 =>
  [[C। ‘विश्वासप्रदवेषोऽसौ पथिप्रज्ञः समाहितः।’ भ। का। ६। ९०।]]
 58 =>
  [[८। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कप्रत्ययः। आकारलोपः। प्रकर्षेण आ = समन्तात् जानातीति प्राज्ञः = पण्डितः।]]
 59 =>
  [[ड्। ‘इन्द्रजिद्विक्रमाभिज्ञो मन्वानो वानरं जितम्।।’ भ। का। ९। ५२।]]
 60 =>
  [[९। ‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इति कर्मोपपदे कर्तरि कप्रत्ययः। आकारलोपः।]]
 61 =>
  [[E। ‘इति विविधमुदासे सव्यसाची यदस्त्रं बहुसमरनयज्ञः सादयिष्यन्नरातिम्।’ किरातार्जुनीये १६। ६३।]]
 62 =>
  [पृष्ठम्०५९४+ २१]
 63 =>
  [[१। ‘सुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः। ‘मनसः संज्ञा- याम्’ (६-३-४) इति स्थिते,  ‘आज्ञायिनि च’ (६-३-५) इति तृतीयाया अलुक्।]]
 64 =>
  [[आ। ‘नीतिज्ञा नियतिज्ञा वेदज्ञा अपि भवन्ति शास्त्रज्ञाः। ब्रह्मज्ञा अपि सुलभाः स्वाज्ञानज्ञानिनो विरलाः।।’ नी। दीक्षितस्य वैरारयशतके २७।]]
 65 =>
  [[B। ‘स्वां जिज्ञापयिषू शक्तिं बुभूर्षू नु जगन्ति किम्।’ भ। का। ९। ३७।]]
 66 =>
  [[२। यङन्तात् पचाद्यचि यङवयवस्याकारस्यातो लोपे,  यङोऽवशिष्टस्य लुकि,  अल्लोपस्य स्थानिवद्भावादाकारलोपे च रूपम्।]]
 67 =>
  [[३। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति ईषदाद्युपपदेषु खलपवादो युच्।]]
 68 =>
  [[४। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति क्तिच्।]]
 69 =>
  [[५। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इत्यङ्।]]
 70 =>
  [[C। ‘तस्य निर्वर्त्य कर्तव्यं सुग्रीवो राघवाज्ञया।’ भ। का। ६। १४५।]]
 71 =>
  [[६। उपज्ञायते इत्युपज्ञा। कर्मण्यङ्। ‘पाणिन्युपज्ञं व्याकरणम्’ इत्यत्र पाणिनिकर्तृकप्राथमिकज्ञानविषयो व्याकरणमित्यर्थः। ‘उपज्ञोपक्रमं तदाद्या- चिख्यासायाम्’ (२-४-२१) इति नपुंसकत्वम्।]]
 72 =>
  [[ड्। ‘अथ प्राचेतसोपज्ञं रामायणमितस्ततः।’ रघुवंशे १५। ६३।]]
 73 =>
  [पृष्ठम्०५९५+ २३]
 74 =>
  [[आ। ‘आज्ञापनामिह विभाज्य नृपेण दृष्टौ तौ शर्धनाय समयातयतां नियुद्धम्।।’ धा। का। ३। ४०।]]
 75 =>
  [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति मित्पक्षे ण्यन्ताल्ल्यपि णेरयादेशः।]]
 76 =>
  [[२। मित्त्वपक्षे ण्यन्ताण्णमुलि ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति दीर्घ- विकल्पः।]]

Capeller

German

 अनुज्ञा f.
 
°न n.
  Erlaubnis
 Entlassung.

Burnouf

French

 अनुज्ञा अनुज्ञा f.
  (ज्ञा) permission
 congé
ordre
 commandement
 précepte.
अनुज्ञात,  pp. d'अनुजानामि,  congédié.
अनुज्ञापयामि c. faire que qqn.  permette ou congédie
demander congé ou permission. 

Stchoupak

French

 १ अनु-ज्ञा-
 permettre,  consentir 
 excuser 
 laisser aller,  donner congé, 
renoncer à 
 bien traiter,  favoriser 
 fiancer 
 adresser une requête 
 caus.
demander une autorisation 
 demander congé 
 prendre congé 
 °ज्ञात-
accordé 
 qui a reçu un ordre ou une permission 
 honoré 
 congédié.

 २ अनु-ज्ञा-
 f.
  consentement,  permission 
 congé (donné).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.