| YouTube Channel

अनिरुक्त (anirukta)

 
Capeller Eng
English
अनिरुक्त
a.
 not spoken out, unexplained, undefined,
obscure.
Yates
English
अनिरुक्त (क्तः-क्ता-क्तं)
a. Unspeakable.
Apte
English
अनिरुक्त [anirukta],
a.
Not articulated or clearly spoken.
Not clearly stated or explained, vague, not plain or well-defined
˚क्तप्रातःसवनः प्रथमः Kāty.
एतास्मिन्नदृश्ये$- नात्म्ये$निरुक्ते Ait. Br.
Comp.
 -गानम् indistinct singing or humming, a particular mode of chanting the सामवेद.
Apte 1890
English
अनिरुक्त a. 1 Not articulated or clearly spoken.
2 Not clearly stated or explained, vague, not plain or well-defined
°क्तप्रातःसवनः प्रथमः Kāty.
एतस्मिन्नदृश्येऽनात्म्येऽनिरुक्ते Ait. Br.
Comp.
गानं indistinct singing or humming, a particular mode of chanting the सामवेद.
Monier Williams Cologne
English
अ॑-निरुक्त
mfn.
 unuttered, not articulated
not explained (because of being clear by itself)
unspeakable,
TUp.
Monier Williams 1872
English
अनिरुक्त अ-निरुक्त, अस्, आ, अम्, unuttered,
not articulated, not clearly explained, unspeakable,
not plain, vague.
—अनिरुक्त-गान, अम्, n. indistinct
singing
humming (of hymns), a particular mode of
chanting the Sāma-veda.
Macdonell
English
अनिरुक्त á-nir-ukta, pp. unexpressed
implicit: 🞄said of verses in which the deity is not 🞄expressly named.
Goldstucker
English
अनिरुक्त Tatpur. m. f. n. (-क्तः-क्ता-क्तम्)
^1 Not spoken out,
not declared.
^2 Not explained, not defined (e. g. the di-
vinity, if spoken of in general terms, or Brahma (n.) that
is without qualities, or an invocation, not containing the
special name of the god addressed, one addressed to the
gods in general &c.).
^3 Obscure, incomprehensible, literally
and metaphorically
e. g. Prajāpati, Brahman (n.) or a
hymn uttered inaudibly, so as not being comprehensible to
the by-standers. E. अ neg. and निरुक्त.
Apte Hindi
Hindi
अनिरुक्त
"वि*, न* त*" - -
स्पष्ट रूप से न कहा हुआ
अनिरुक्त
"वि*, न* त*" - -
"स्पष्ट रूप से व्याख्या न किया हुआ, जिसकी परिभाषा स्पष्ट न दी गई हो, अस्पष्ट निर्वचन सहित"
L R Vaidya
English
anirukta {% a. (f. क्ता) %} 1. Not indicated
2. unexplained.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(वि) न निरुक्तः। १.न निरुक्तं निर्वचनं येन । निर्वचनशून्यः। २.विशेषरूपेण अवयवार्थरहितः। ‘एतस्मिन्नदृश्येऽनात्म्येऽनिरुक्ते’ ऐत०। ३.अनिर्दिष्टः। ‘अनिरुक्तप्रातःसवनः प्रथमः’ कात्या०२२.५.७।
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अनिरुक्त , streiche 1.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अनिरुक्त
त्रि०
 निष्क्रान्तं उक्तमवयवार्थं निर्बद्धमुक्तमवयवार्थोयेन वा निरुक्तं निर्वचनम्
न०
 त० । विशेषरूपेण निर्व-चनशून्ये “एतस्मिन्नदृश्येऽनात्म्येऽनिरुक्ते” इति ऐत० ।निर्वचनञ्च निरुक्ते यास्केन दर्शितं यथा “अथनिर्वचनम् तदेषु पदेषु स्वरसंस्कारौ समर्थौ, प्रादेशिकेनगुणेनान्वितौ स्यातां, तथा तानि निर्ब्रूयादथानन्वितेऽर्थे-ऽप्रादेशिके विकारेऽर्थनित्यः परीक्ष्येत केनचिद्वृत्तिसामा-न्येनाविद्यमाने सामान्येऽप्यक्षरवर्णसामान्यान्निर्ब्रूयात्नत्वेन न निर्ब्रूयान्न संस्कारमाद्रियेत विषयवत्यो हिवृत्तयो भवन्ति । यथार्थं विभक्तीः संनमयेत्प्रत्तमवत्तमितिधात्वादी एव शिष्येते । अथाप्यस्तेर्निवृत्तिस्थानेष्वादिलोप्भवति स्तः सन्तीति, अथाप्यन्तलोपो भवति गत्वा गतमिति, अथाप्युपधालोपो भवति जग्मतुर्जग्नुरिति, अथाप्युपधा-विकारो भवति राजा दण्डीति, अथापि वर्णलोपी भवतितत्त्वा यामीति अथापि द्विवर्णलोपः तृच इति, अथप्यादिविपर्ययो भवति ज्योतिर्धनो विन्दुर्वाद्य इति अथा-प्याद्यन्तविपर्ययो भवति स्तोको रज्जुः सिकतास्तर्कु इतिअथाप्यन्तव्यापत्तिर्भवति” इति ॥
तथा प्रकृतिप्रत्ययानपे-क्षयैव समुदायेन विशिष्टार्थबोधकमपि निरुक्तं यथोक्तम्ऋ० भा० माधवेन यथा “प्रकृतिप्रत्ययार्थमनपेक्ष्यविशिष्टैकार्थबोधकं पदं निरुक्तमिति” । अनिर्दिष्टे “अनि-रुक्तप्रातःसवनः प्रथम” इति कात्या० २२, ५, ७, “अनि-रुक्तं प्रातःसवनं यस्यासौ प्रथम” इति तद्व्याख्या ।
Capeller
German
अ॑निरुक्त unausgesprochen, unvorgeschrieben,
unbestimmt, geheimnisvoll.
Stchoupak
French
अ-निरुक्त-
a. v. non défini, indistinct.