| YouTube Channel

अनस् (anas)

 
शब्दसागरः
English
अनस्
n.
 (-नः)
1. A cart.
2. Boiled rice.
3. A mother.
4. Birth.
5. Life,
breath
E.
 अन् to live, असुन्
aff.
Capeller Eng
English
अ॑नस्
n.
 cart, (heavy) waggon.
Yates
English
अनस् (नः) 5.
n.
 A cart
life.
Spoken Sanskrit
English
अनस् anas
n.
 boiled rice
अनस् anas
n.
 mother
अनस् anas
n.
 birth
अनस् anas
n.
 off spring
अनस् anas
n.
 living creature
अनस् anas
n.
 cart
Wilson
English
अनस्
n.
 (-नः)
1 A cart.
2 Boiled rice.
3 A mother.
4 Birth.
5 Life, breath.
E.
 अन् to live, and असुन्
aff.
Apte
English
अनस् [anas],
n.
 [अनिति शब्दायते अन-असुन्]
A cart
तद्यथानः सुसमाहितमुत्सर्जद्यायादेवमेवायं शारीर आत्मा... Bṛ. Āri.
Up.*
 3.35. उद्गाता चाप्यनः क्रये
Ms.*
 8.29
मुसलोलूरवला$नसाम् (प्रोक्षणम्)
Y.*
 1.184, 3.269.
Śi.*
 12.26.
[अनिति जीवत्यनेन] Food, boiled rice.
Birth.
A living being.
A kitchen.
A parent (father or mother)
said to be
f.
 in these two senses. At the end of Avyayībhāva
comp.
 अनस् is changed to अनस
as अध्यनसम्
&c.
also at the end of
Tat.
Comp.
महानसम्
&c.
Apte 1890
English
अनस् n. [अनिति शब्दायते अन्-असुन्] 1 A cart
उद्गाता चाप्यनः क्रये Ms. 8. 209
Y. 1. 184, 3. 269, Śi. 12. 26.
2 [ अनिति जीवत्यनेन] Food, boiled rice.
3 Birth.
4 A living being.
5 A kitchen.
6 A parent (father or mother)
said to be f. in these two senses. At the end of Avyayībhāva comp. अनस् is changed to अनस
as अध्यनसं &c.
also at the end of Tat. Comp.
महानसं &c.
Monier Williams Cologne
English
अ॑नस्
n.
 (√ अन्,
Uṇ.
 ), a cart,
RV.
&c.
a mother,
L.
birth,
L.
offspring, living creature,
L.
boiled rice,
L.
Monier Williams 1872
English
अनस् अनस्, अस्, n. (said to be fr. rt. अन्),
a cart
a mother
birth
offspring, living creature
boiled rice.
—अनस्-वत्, आन्, अती, अत्, Ved. yoked to
a cart.
Macdonell
English
अनस् ánas,
n.
 cart (for heavy burdens).
Goldstucker
English
अनस् n. (-नः)
^1 A cart, esp. one made of wood and tied over
with cloth.
^2 Boiled rice (cf. अन्न and अन्धस्).
^3 A mother.
^4 Birth.
^5 A living being, an animal. (The final स् of this word
is changed sometimes to र् or ड्
see अनर्विश्, अनडुह्.--
Avyayībhāva compounds, or according to others, also other
compounds, the latter part of which is अनस्, assume the
samāsānta aff. टच्, e. g. उपानसम्, महानस (qq. vv.). E.
अन्, uṇ. aff. असुन्.
Benfey
English
अनस् अनस्,
n.
 A cart, Man. 8, 209.
-- Cf. Lat. onus.
Apte Hindi
Hindi
अनस्
पुं*
 - अन्+असुन्
गाड़ी
अनस्
पुं*
 - अन्+असुन्
"भोजन, भात"
अनस्
पुं*
 - अन्+असुन्
जन्म
अनस्
पुं*
 - अन्+असुन्
प्राणी
अनस्
पुं*
 - अन्+असुन्
रसोईघर
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अनस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಾಡಿ / ಬಂಡಿ
निष्पत्तिः - > अन (प्राणने) “असुन्” (उ० ४-१८८) ।
व्युत्पत्तिः - > अनिति चीत्करोति |
प्रयोगाः - > “मनसा बकं लिलेह रात्र्यामनसा धारितमन्नराशिमेव” |
उल्लेखाः - > चं० भा० ।
अनस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನ್ನ
व्युत्पत्तिः - > अनिति जीवत्यनेन ।
अनस्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಂದೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿ
L R Vaidya
English
anas {% n. %} 1. A cart
2. a living being
3. birth.
Bopp
Latin
अनस् n. (r. अन् s. अस्) currus. AM.
Lanman
English
ánas, n. cart for heavy burden. [cf. Lat.
onus, ‘burden.’]
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अनस्तु शकटोऽथ स्याद्गन्त्री कम्बलिबाह्यकम् ॥ ७५३ ॥
-wordlist-
अनस् (क्ली), शकट (त्रि), गन्त्री (स्त्री), कम्बलिवाह्यक (पुंक्ली)
Vedic Reference
English
Anas. — This is the term^1 used to designate the draft wagon,
as opposed to the chariot (ratha) for war or sport, with which
it is sometimes expressly contrasted, ^2 though Indra is once said
to be ‘seated in a wagon’ (anar-viś)^3 instead of on a chariot.
Though Uṣas, Goddess of Dawn, sometimes rides on a chariot
(ratha), the wagon is her characteristic vehicle.^4 Of its con-
struction we know little. The bridal wagon on which Sūryā,
the daughter of the Sun, was borne in the marriage hymn in the
Rigveda had a covering (Chadis).^5 The axle-box (Kha) is also
mentioned.^6 In the Atharvaveda^7 Vipatha appears to denote a
rough vehicle used for bad tracks. The wagon was usually
drawn by oxen (Anaḍvāh), as in wedding processions.^8 The
wagon of Dawn is described as drawn by ruddy cows or bulls.^9
1) Rv. iv. 30, 10
x. 85, 10
86,
18, etc.
Śatapatha Brāhmaṇa, i. 1,
2, 5, etc.
Chāndogya Upaniṣad, vii.
15, 1
Kauṣītaki Upaniṣad, iii. 8,
etc.
2) Rv. iii. 33, 9.
3) Rv. i. 121, 7.
4) Rv. ii. 15, 6
iv. 30, 11
viii. 91,
7
x. 73, 6
138, 5.
5) Rv. x. 85, 10.
6) Rv. viii. 91, 7
Jaiminīya Upaniṣad
Brāhmaṇa, i. 3.
7) xv. 2, 1.
8) Rv. x. 85, 11
9) Macdonell, Vedic Mythology, 47.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 246
Geldner, Vedische Studien, 2, 4.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अनस्
न०
 अनिति शब्दायते अन--असुन् । शकटे “दूरा-दनसा रथेन” ऋ० ३, ३३, १० । अनिति जीवत्यनेन करणेल्युट् । ओदने, ओदनस्थाने, षितरि च मातरि स्त्री ।उत्तरपदस्यः अव्ययी० शरदा० टच्समा० । अध्यनसम्तत्पुरुषेऽपि संज्ञायां जातौ च टच्समा० । उपानसंमहानसम् अनोऽत्र भक्तस्थानम् । “अपोषा अनस” इतिऋ० ४, ३०, १० ।
Capeller
German
अ॑नस्
n.
 der Wagen, bes. Lastwagen.
Grassman
German
ánas, n., der Wagen, besonders der starkgebaute, und von dem leichter gebauten, ráthas, unterschieden ({267, 9}. _{267, 10}
{700, 7}), der Lastwagen
insbesondere 2〉 der starke Wagen der Uschas, der von Indraʼs Blitz zerschmettert wird
3〉 der Wagen der Sonne, sūryā́, aber nur im bildlichen Sinne [s. anaḍvā́h, ánarviś, ánas-vat und vgl. lat. onus].
-as 1〉 {885, 10}
{912, 18}. — 2〉 {206, 6}
{326, 11}
{899, 6}
{964, 5}. — 3〉 {911, 10}. _{911, 12}.
-asā 1〉 {267, 9}. _{267, 10}.
-asas [Ab.] 2〉 {326, 10} (sámpiṣṭāt).
-asas [G.] 1〉 khé {700, 7}.
ánas:
-asā 1〉 {928, 6}.
Burnouf
French
अनस् अनस्
n.
 char
véhicule.
Au fig. mère
naissance
vie.
Riz bouilli.
Stchoupak
French
अनस्-
nt. voiture de charge, char.