अनन्तर (anantara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अनन्तर mfn.
   (-रः-रा-रं)
	 1. Next,  immediately following.
	 2. Next of kin or
in succession. 
	 3. Close,  compact.
	 n.
  (-रं) Extreme propinquity E.
 
अन् neg. and अन्तर between
 having nothing intermediate.

Capeller Eng

English

 अनन्तर॑ a.
  having nothing within or between, 
immediately adjoining or following (in time and space),  next,  esp.
    in
caste. अनन्तरम् adv.
  close by
 thereupon,  at once,  soon after (gen.  , 
abl.
 ,  or —°).

Yates

English

 अन_न्तर (रं) 1.
n.
  Extreme propin-
quity.
a. Near,  next.
adv. After.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  unbroken
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  close
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  direct
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  continuous
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  having no interior
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  immediately adjoining
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  having no interstice or interval or pause
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  next of kin
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  uninterrupted
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  neighbouring
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  compact
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 adj.
  	-	  contiguous
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 m.
  	-	  neighbouring rival
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 m.
  	-	  rival neighbour
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 m.
  	-	  next brother after
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 n.
  	-	  brahma or the supreme soul
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 n.
  	-	  after
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 n.
  	-	  afterwards
अनन्तर 	-	 anantara 	-	 n.
  	-	  contiguousness

Wilson

English

 अनन्तर
mfn.
   (-रः-रा-रं)
1 Next,  immediately following.
2 Next of kin or in succession. 
3 Close,  compact.
n.
  (-रं) Extreme propinquity.
E.
  अन् neg. and अन्तर between
 having nothing intermediate.

Apte

English

अनन्तर [anantara],  a.
  [नास्ति अन्तरं व्यवधानं,  मध्यः
 अवकाशः &c.
  यस्य]

Having no interior or interior space,  limitless
 तदेतत् ब्रह्म अपूर्वमनन्तरं अवाह्यम् Br. Up.*
  2.5.19.

Having no interval or interstice or pause (of space or time)
 compact,  close
 हलो$नन्तराः संयोगः P.
 I.1.7,  See संयोग.

(a) Contiguous,  neighbouring,  adjoining
 Rām.*
  4.21. 14
 अनयत् प्रभुशक्तिसंपदा वशमेको नृपतीननन्तरान् R.*
  8.19
 भारतवर्षा- दुत्तरेण अनन्तरे किंपुरुषनाम्नि वर्षे K.*
  136
 immediately adjoining
 Ki.*
  2.53. R.*
  7.21
 not distant from (with abl.
 )
 आत्मनो$नन्तरममात्यपदं ग्राहितः Mu.*
  4
 ब्रह्मावर्तादनन्तरः Ms.*
  2.19 (Kull. अनन्तरः किंचिदूनः)
 अरेः अनन्तरं मित्रम् 7.158
 or in comp.
 
 विषयानन्तरो राजा शत्रुः Ak. who is an immediate neighbour.

Immediately before or after
 Rām.*
  4. 29.31. तदिदं क्रियतामनन्तरं भवता बन्धुजनप्रयोजनम् Ku.*
  4.32 soon after,  just afterwards
 अनन्तरोदीरितलक्ष्मभाजौ पादौ यदीयावुपजातयस्ताः Chānd. M. having characteristics mentioned just before.

Following,  coming close upon (in comp.
 )
 शङ्खस्वनानन्तरपुष्पवृष्टि Ku.*
  1.23
2.53
 ˚कर- णीयम् Ś.*
  4 the next duty,  what should be done next.

Belonging to the caste immediately following
 पुत्रा ये$नन्तरस्त्रीजाः Ms.*
  1.14.

Uninterrupted,  unbroken,  continuous. सुखदुःखावृते लोके नेहास्त्येकमनन्तरम् Mb.
 *  12.153. 89.

Straight,  direct (साक्षात्). अथवा$नन्तरकृतं किंचिदेव निदर्शनम् Mb.
 *  12.35.9. -रम् [न. त.]

Contiguity,  proximity
 अनन्तरविहिते चास्यासने K.*
  93.

Brahman,  the supreme soul (as being of one entire essence). -रम्ind.  [Strictly it is acc.
  of time कालात्यन्तसंयोगः
 नास्ति अन्तरं यथा स्या तथा]

Immediately after,  afterwards.

(with a prepositional force) After (with abl.
 )
 पुराणपत्त्रापग- मादनन्तरम् R.*
  3.7
 त्यागाच्छान्तिरनन्तरम् Bg.*
  12.12
 गोदानविधे- रनन्तरम् R.*
  3.33, 36.
2.71
 स्वामिनो$नन्तरं भृत्याः Pt.*
  1
 rarely with gen.
  
 अङ्गदं चाधिरूढस्तु लक्ष्मणो$नन्तरं मम Rām. 
 or in comp.
 
 घनोदयाः प्राक् तदनन्तरं पयः Ś7.3.
 R.*
  4. 2.
 Ms.*
  3.252,  Y.*
  2.41
 वचनानन्तरमेव K.*
  78 immediately after those words. Comp.
   -जः or जा [अनन्तरस्या अनन्तरवर्णाया मातुः जायते]

the child of a Kṣatriyā or Vai- śyā mother,  by a father belonging to the caste immediately above the mother's,  स्त्रीष्वनन्तरजातासु द्विजैरुत्वादिता- न्सुतान् । सदृशानेव तानाहुर्मातृदोषविगर्हितान् ॥ Ms.*
  1.6.

born immediately before or after
 a younger or elder brother. Legitimate son (औरसः)
 आत्मा पत्रश्च विज्ञेयस्तस्या- नन्तरजश्च यः Mb.
 *  13.49.3. (-जा) a younger or elder sister
 अनुष्ठितानन्तरजाविवाहः R.*
  7.32.
 so ˚जात.

Apte 1890

English

 अनंतर a. [नास्ति अंतरं व्यवधानं,  मध्यः,  अवकाशः &c. यस्य] 1 Having no interior or interior space,  limitless
 तदेतत् ब्रह्म अपूर्वमनंतरं अबाह्यं. 
2 Having no interval or interstice or pause (of space or time)
 compact,  close
 हलोऽनंतराः संयोगः P. I. 1. 7,  See संयोग. 
3 (a) Contiguous,  neighbouring,  adjoining
 अनयत् प्रभुशक्तिसंपदा वशमेको नृपतीननंतरान् R. 8. 19
 भारतवर्षादुत्तरेण अनंतरे किंपुरुषनाम्नि वर्षे K. 136
 immediately adjoining
 Ki. 2. 53,  R. 7. 21
 not distant from (with abl.)
 आत्मनोनंतरममात्यपदं ग्राहितः Mu. 4
 ब्रह्मावर्तादनंतरः Ms. 2. 19 (Kull. अनंतरः किंचिदूनः)
 अरेः अनंतरं मित्रं 7. 158
 or in comp
 विषयानंतरो राजा शत्रुः Ak. who is an immediate neighbour. 
4 Immediately before or after
 तदिदं क्रियतामनंतरं भवता बंधुजनप्रयोजनं Ku. 4. 32 soon after,  just afterwards
 अनंतरोदीरितलक्ष्मभाजौ पादौ यदीयावुपजातयस्ताः Chand. M. having characteristics mentioned just before. 
5 Following,  coming close upon (in comp)
 शंखस्वनानंतरपुष्पवृष्टि Ku. 1. 23
 2. 53
 °करणीयं Ś. 4 the next duty,  what should be done next. 
6 Belonging to the caste immediately following
 पुत्रा येऽनतरस्त्रीजाः Ms. 10. 14. 
7 Uninterrupted,  unbroken,  continuous. 
रं [न. त.] 1 Contiguity,  proximity
 अनंतरविहिते चास्यासने K. 93. 
2 Brahma,  the supreme soul (as being of one entire essence). 
रं ind. [Strictly it is acc. of time कालात्यंतसंयोगः
 नास्ति अंतरं यथा स्यात्तथा] 1 Immediately after,  afterwards. 
2 (With a prepositional force) After (with abl.)
 पुराणपत्रापगमादनंतरं R. 3. 7
 त्यागाच्छांतिरनंतरं Bg. 12. 12.
 गोदानविधेरनंतरं R. 3. 33,  36.
 2. 71
 स्वामिनोनंतरं भृत्याः Pt. 1.
 rarely with gen.
 अंगदं चाधिरूढस्तु लक्ष्मणोऽनंतरं मम Rām.
 or in comp.
 घनोदयः प्राक् तदनंतरं पयः Ś. 7. 30.
 R. 4. 2.
 Ms. 3. 252,  Y. 2. 41
 वचनानंतरमेव K. 78 immediately after those words. 
Comp. 
जः or जा [अनंतरस्या अनंतरवर्णाया मातुः जायते] the child of a Kshatriyā or Vaiśyā mother,  by a father belonging to the caste immediately above the mother's,  Ms. 10. 4. {2} born immediately before or after
 a younger or elder brother. (
जा) a younger or elder sister
 अनुष्ठितानंतरजाविवाहः R. 7. 32.
 so °जात. 

Monier Williams Cologne

English

 अन्-अन्तर॑ mf(आ)n.  having no interior

 having no interstice or interval or pause

 uninterrupted,  unbroken

 continuous

 immediately adjoining,  contiguous

 next of kin,  &c.
  

 compact,  close

 अन्-अन्तर॑ (अस्),  m.
  a neighbouring rival,  a rival neighbour

 अन्-अन्तर॑ (अम्),  n.
  contiguousness

 अन्-अन्तर॑ n.
  Brahma or the supreme soul (as being of one entire essence)

 अन्-अन्तर m.
  (also) the next (younger) brother after (abl. ),  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 अनन्तर अन्-अन्तर,  अस्,  आ,  अम्,  having no
interior
 having (or leaving) no interstice or interval
or pause
 uninterrupted,  unbroken
 continuous
immediately adjoining,  contiguous
 next of kin,  &c.
compact,  close
 (अम्),  n. contiguousness
 Brahma, 
the supreme soul,  as being of one entire essence
 (अम्), 
ind. immediately after
 after
 afterwards.

Macdonell

English

 अनन्तर an-antará,  a.
  having no interval,  🞄immediately following,  next
 belonging to the 🞄next lower caste: -m,  ad. forthwith,  presently
 🞄thereupon,  afterwards,  immediately 🞄after (ab. g.,  or —°).

Goldstucker

English

 अनन्तर Bahuvr. m. f. n. (-रः-रा-रम्)
	^1 Having nothing in-
termediate,  having no interval or defect,  uninterrupted, 
entire
 in the Upanishads also as an epithet of Brahman (n.)
or the supreme soul,  of which it is said that it has nothing
before it nor after it,  nor between ‘before’ and ‘after’
it nor besides it,  or that it exists without interruption
or defect,  entire.
	^2 Next,  immediately following or pre-
ceding.
	^3 Next of kin,  in succession,  in caste.
	^4 Close, 
compact.--अनन्तरम् immediately,  afterwards
 it is fol-
lowed or preceded sometimes by a noun depending upon
it in the ablative or genitive. E. अ priv. and अनन्तर.

Benfey

English

 अनन्तर अन्-अन्तर, 
 I. adj.
 ,  f.
  रा।
 1.
Having nothing intermediate,  Man.  2, 
19.
 2. Immediately bordering,  next, 
Nal. 22,  16.
 3. Immediately following, 
Bhāṣāp. 123.
 4. Of an immediately
following caste,  Man.  10,  14.
 5. Allowing
no delay,  necessary,  Chr. 10,  6.
 II.
रम्,  acc.
 1. adv. Next in space,  Rām. 
2,  87,  5. Next in time,  immediately
afterwards,  then,  Rām.  1,  3,  7. Espe-
cially compounded with preceding
तद्-, 
after that,  Pañc. 70,  17.
 2. prep. with
abl. and gen.  Immediately after,  Bhag.
12,  12
 Rām.  5,  73,  28. After,  Pañc.
108,  13.
 -- Comp.
  सम्-अनन्तर + म्, 
adv. immediately after,  Chr. 14,  20.

Apte Hindi

Hindi

अनन्तर
"वि*,  न* ब*" - नास्ति अंतरं यस्य 
"अन्तररहित, सीमारहित"

अनन्तर
"वि*,  न* ब*" - नास्ति अंतरं यस्य 
"जिसके बीच देशकाल का कोई अन्तर न हो, सटा हुआ, लगा हुआ"

अनन्तर
"वि*,  न* ब*" - नास्ति अंतरं यस्य 
"संसक्त, पड़ोस का, बिल्कुल मिला हुआ, निकटवर्ती"

अनन्तर
"वि*,  न* ब*" - नास्ति अंतरं यस्य 
"अनुवर्ती,  सन्निहित होना"

अनन्तर
"वि*,  न* ब*" - नास्ति अंतरं यस्य 
अपने से ठीक नीचे के वर्ण का

अनन्तरम्
नपुं*
   - नास्ति अंतरं यस्य 
"संसक्तता, सन्निकटता"

अनन्तरम्
नपुं*
   - -
"ब्रह्म, परमात्मा"

अनन्तरम्
अव्य* - नास्ति अंतरं यस्य 
"तुरन्त बाद, पश्चात्"

अनन्तरम्
अव्य* - नास्ति अंतरं यस्य 
बाद में

अनन्तर
वि* - -
" सीधा,  साक्षात्"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अनन्तर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾಲ ಅಥವಾ ದೇಶ
अनन्तर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವ್ಯವಧಾನವಿಲ್ಲದ / ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ / ಕಾಲದ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ / ಎಡೆಯಿಲ್ಲದ
अनन्तर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸೇರಿದಂತಿರುವ / ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ / ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ / ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ
व्युत्पत्तिः - > नास्ति अन्तरं व्यवधानं यस्य ।
प्रयोगाः - > 1. “वशमेको नृपतीननन्तरान्” | 2. “अभिभूय हरत्यनन्तरः शिथिलं कूलमिवापगारयः” | 3. “गर्जितानन्तरां वृष्टिं सौभाग्येन जिगाय सः” |
उल्लेखाः - > 1. राघु० ८-१९ । 2. किरा० २-५३ । 3. कुमा० २-५३ ।
अनन्तर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉತ್ತರಕಾಲದ / (ಮುಂದಿನ) ಸಮೀಪ ಕಾಲದ
प्रयोगाः - > “गर्जितानन्तरां वृष्ट्ं सौभाग्येन जिगाय सः” |
उल्लेखाः - > कुमा० २-५३ ।
अनन्तर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆಮೇಲೆ / ಉತ್ತರಕಾಲದಲ್ಲಿ
व्युत्पत्तिः - > नास्त्यन्तरं यथा स्यात्तथा ।
प्रयोगाः - > “पुराणपत्रापगमादनन्तरम्” |
उल्लेखाः - > रघु० ३-७ ।

L R Vaidya

English

 anantara {% (I) a. (f. रा) %} 1. Having no interior
 2. having no interval (either of space or of time),  near,  immediate,  e.g. एष ब्रह्मर्षिदेशो वै आर्यावर्तादनन्तरः
 3. near (as a relative).

 anantara {% (II) n. %} 1. Contiguousness
 2. the supreme soul.

Bopp

Latin

 अनन्तर (BAH. ex अन् et अन्तर n. intervallum) interval-
lum non habens,  proxime sequens,  proximus. SA. 4. 16.
 -- तदनन्तर ei proximus. N. 22. 16.

Lanman

English

 an-antará, 
	—1. a. having no interval
immediately adjoining
 -am,  adv. immediately
afterwards,  afterwards
 thereupon
	—2. as n. non-interval,  in sam-.

Abhyankara Grammar

English

अनन्तर  (l) immediate,  contiguous अव्यवहित. cf. हलोनन्तराः संयोगः P.1. 1.7,  also गतिरनन्तरः P. VI.2.49: cf. अनन्तरं संयोगः V. Pr.I.48. 
 (2) nearest,  as compared with others of the same type
 cf. अथवा अनन्तरा या प्राप्तिः सा प्रतिषिध्यते M.Bh. on I.1.43
 cf. Pari. Śek. अनन्तरस्य विधिर्वा भवति प्रतिषेधो वा,  which means that a prescriptive or prohibitive rule applies to the nearest and not to the distant one.Par.Śek. 61, Cān. Par.30.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अनन्तर 1. b) mit Akk. und प्रति,  R. 2,  65,  12. — 1. e) nicht ablassend von (Abl.),  Āpast.

 अनन्तर m. der nächst jüngere Bruder nach (Abl.),  MBh. 7,  40,  36.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  निबिड,  व्यूढ,  घन,  दृढ,  सान्द्र,  संहत,  सुसंहत,  निःसन्धि,  अविरल,  अनन्तर
adjective
 
यद् विरलं नास्ति।
 "मृगः निबिडे वने गतः।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rjes la
१) अनन्तर २) उर्ध्वम् ३) पश्चात् ४) पृष्ठतः

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अव्यवहितेऽनन्तरं संसक्तमपटान्तरम् ॥ १४५१ ॥
-wordlist-
 
अव्यवहित (क्ली),  अनन्तर (क्ली),  संसक्त (क्ली),  अपटान्तर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अथ
अथ,  अनन्तर,  कल्याण,  सम्प्रश्न
अथानन्तरकल्याणसम्प्रश्नादिषु कथ्यते ।
verse 5.1.1.886
page 0101

नाममाला

Sanskrit

समीप,  अभ्यास,  आसन्न,  अभ्यर्ण,  सन्निधि,  अविदूर,  निकट,  अवलग्न,  अनन्तर
समीपाभ्यासमासन्नमभ्यर्णं सन्निधिं विदुः ।
अविदूरं च निकटमवलग्नमनन्तरम् ॥ १४१ ॥
verse 0.1.1.141
page 0070

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अनन्तरं,  त्रि,  (नास्ति अन्तरमवकाशो यस्य तत् ।)अनवकाशं । अन्तररहितं । तत्पर्य्यायः ॥
 अव्य-वहितं २ संसक्तं ३ अपटान्तरं ४ । इति हेम-चन्द्रः ॥
 पश्चादर्थे क्ली ॥
 (पश्चात् । ततःपरं । यथारघुवंशे,  -- “पितुरनन्तरमुत्तरकोशलान्” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अनन्तर त्रि०
  नास्ति अन्तरं व्यवधानं यत्र । अव्यवहिते, व्यवधानञ्च द्विविधं दैशिकं कालिकञ्च । तत्र दैशिके “विष-यानन्तरो राजा शत्रु” रित्यमरः । “एष ब्रह्मर्षिदेशो वैआर्य्यावर्त्तादनन्तर” इति मनुः । कालिके । “तदिदक्रियतामनन्तरं भवता बन्धजनप्रयोजनमिति” कुमा० ।“पितुरनन्तरमुत्तरकोशलामिति” रघुः । कालिकमपि द्विविधंपूर्व्वापरकालकृतव्यवधानभेदात् उत्तरकालकृतमुक्तोदारणे“अनन्तरोदीरितलक्ष्मभाजावित्यत्र” पूर्व्वकालावधिकृतम् ।मध्यशून्ये,  अवकाशशून्ये,  अवधिशून्ये च । “तदेतद्ब्रह्मा-पूर्व्वमनपरमनन्तरमवाह्यमिति” स यथा “सैन्धवघनोऽन-न्तरोऽवाह्य” इति च वृ० उ० । अव्यवहितकाले । “पुराण-पत्रापगमादनन्तरं--लतेव सन्नद्धमनोज्ञपल्लवा” इति रघुः ।तत्र व्याप्तौ द्वितीया । तत्कालवृत्तिसंनहनक्रिया-विशेषणतया क्लीवत्वादि । एवमन्यत्र एवञ्च एतस्य क्लीवो-क्तिरर्वाचीनानां प्रामादिकी । एतेन अनन्तरस्याभावः अभावार्थेऽव्ययीभाव इत्याशयेन मान्तत्वकल्पनमपि तत्तदुदा-हरणेषु अनन्वयादुपेक्ष्यमेव । उक्तोदाहरणेषु “अथास्यगोदानविधेरनन्तरमिति” “अनन्तरं भर्त्तुरुपस्थितो-दयेति” च रघौ “योगाच्छान्तिरनन्तरमित्यादौ” च व्यव-धानाभावार्थकत्वे समभिव्याहृतपदार्थानां हि नान्वयःतस्य देशकालादिबोधकत्वाभावेन व्याप्त्यर्थे द्वितीयाया अप्यसम्भवः । अतः बहुव्रीहिबलात् कालबोधकतया उक्तोदा-हरणादिषु व्याप्त्यर्थे द्वितीयेति बोध्यम् । न०
  त० । अन्तर-भिन्ने त्रि०
  तस्य अपुरि सर्व्वनामता । अनन्तरे भवःगहा० छ । अनन्तरीयः अविलम्बभवे त्रि०
  ।

Capeller

German

 अनन्तर॑ ohne Inneres,  ohne zwischenram, 
nächt (vorangehend oder folgend). अनन्तरम्
Adv. gleich daneben o. darauf, 
sofort,  alsbald,  gleich nach (Abl.
Gen.  oder —°).

Burnouf

French

 अनन्तर अनन्तर a. (अन्तर) immédiat,  contigu
proche parent. -- S. n.
  contiguité.
अनन्तरज (जन्) né aussitôt après.

Stchoupak

French

 अन्-अन्तर-
 a. sans intérieur,  sans intériorité 
 qui suit
immédiatement (dans l'espace,  le rang,  le temps) 
 -अम् juste à côté, 
tout de suite après 
 prép. aussitôt après (gén.  abl.) 
 m.
  frère qui
suit immédiatement en âge (abl.).
°ज- a. cadet 
 né d'une femme dont la caste suit immédiatement celle du
père 
 °जात- a. v. id.
°ज्ञ- a. qui ne connaît pas de différence.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.