| YouTube Channel

अनतिविलम्बिता (anativilambitA)

 
Apte Hindi
Hindi
अनतिविलम्बिता
स्त्री*
 - -
"विलम्ब का अभाव, व्याख्यानदाता का एक गुण धाराप्रवाहिता, ३५ वाग्गुणों में से एक"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अनतिविलम्बिता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾವಕಾಶವಾಗದಿರುವಿಕೆ
अनतिविलम्बिता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂವತ್ತೈದು ವಾಗ್ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧ
L R Vaidya
English
anativilambitA {% f. %} Fluency as a qualification of a speaker. Hemachandra mentions 35 such qualifications.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) न अतिविलम्बिता । १.अधिकविलम्बाभावः। २.पञ्चत्रिंशद्वाग्गुणेषु भेदः। ‘अद्भुतत्वं तथाऽनतिविलम्बिता’ हैमः।
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
संस्कारवत्त्वमौदार्यमुपचारपरीतता ।
मेघनिर्घोषगाम्भीर्यं प्रतिनादविधायिता ॥ ६५ ॥
दक्षिणत्वमुपनीतरागत्वं च महार्थता ।
अव्याहतत्वं शिष्टत्वं संशयानमसंभवः ॥ ६६ ॥
निराकृतान्योत्तरत्वं हृदयंगमितापि च ।
मिथः साकाङ्क्षता प्रस्तावौचित्यं तत्त्वनिष्ठता ॥ ६७ ॥
अप्रकीर्णप्रसृतत्वमस्वश्लाघान्यनिन्दिता ।
आभिजात्यमतिस्निग्धमधुरत्वं प्रशस्यता ॥ ६८ ॥
अमर्मवेधितौदार्यं धर्मार्थप्रतिबद्धता ।
कारकाद्यविपर्यासो विभ्रमादिवियुक्तता ॥ ६९ ॥
चित्रकृत्त्वमद्भुतत्वं तथानतिविलम्बिता ।
अनेकजातिवैचित्र्यमारोपितविशेषिता ॥ ७० ॥
सत्त्वप्रधानता वर्णपदवाक्यविविक्तता ।
अव्युच्छित्तिरखेदित्वं पञ्चविंशच्च वाग्गुणाः ॥ ७१ ॥
-wordlist-
वचनातिशय (पुं), संस्कारवत्त्व (क्ली), औदात्त्य (क्ली), मेघगम्भीरघोषत्व (क्ली), प्रतिनादविधायिता (स्त्री), उपचारपरीतता (स्त्री), दक्षिणत्व (क्ली), उपनीतरागत्व (क्ली), महार्थता (स्त्री), अव्याहतत्व (क्ली), शिष्टत्व (क्ली), संशयासम्भव (पुं), निराकृतान्योत्तरत्व (क्ली), हृदयङ्गमत्वा (स्त्री), मिथःसाकाङ्क्षता (स्त्री), प्रस्तावौचित्य (क्ली), तत्त्वनिष्ठता (स्त्री), अप्रकीर्णप्रसृतत्व (क्ली), अस्वश्लाघान्यनिन्दता (स्त्री), आभिजात्य (क्ली), अतिस्निग्धमधुरत्व (क्ली), प्रशस्यता (स्त्री), अमर्मवेधिता (स्त्री), औदार्य (क्ली), धर्मार्थप्रतिबद्धता (स्त्री), कारकाद्यविपर्यास (पुं), विभ्रमादिवियुक्तता (स्त्री), चित्रकृत्त्व (क्ली), अद्भुतत्व (क्ली), अनतिविलम्बिता (स्त्री), अनेकजातिवैचित्र्य (क्ली), आरोपितविशेषता (स्त्री), सत्त्वप्रधानता (स्त्री), वर्णपदवाक्यविविक्तता (स्त्री), अव्युच्छित्ति (स्त्री), अखेदित्व (क्ली)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अनतिविलम्बिता स्त्री न अतिविलम्बिता अभावार्थेन० त० । अतिविलम्बाभावे वाग्गुणभेदे च । वाग्गुणाश्चहेमचन्द्रे दर्शिताः यथा “संस्कारवत्त्वमौदार्य्यमुपचारपरीतता । मेघगाम्भीर्य्यनिर्घोषप्रतिनादविधायिता दक्षि-णत्वमुपनीतरागत्वं च महार्थता । अव्याहतत्वंश्लिष्टत्वं संशयानामसम्भवः । निराकृतान्योत्तरत्वं हृदय-ङ्गमिताऽपि च । मिथः साकाङ्क्षता प्रस्तावौचित्यं तत्त्व-निष्ठता । अप्रकीर्णप्रसृतत्वमसंश्लाघ्यान्यनिन्दिता ।आभिजात्यमतिस्निग्धमधुरत्वं प्रशस्यता । अमर्मवेधितौदार्य्यं धर्म्मार्थप्रतिविद्धता । कारकाद्यविपर्य्यासोविभ्र-मादिवियुक्तता चित्रकृत्त्वमद्भुतत्वं तथानतिविलम्बिताअनेकजातिवैचित्र्यमारोपितविशेषता । सत्वप्रधानता वर्ण-पदवाक्यविविक्तता । अव्युत्थितिरखेदित्वम्पञ्चत्रिंशच्चवाग्गुणाः” इति ।