| YouTube Channel

अनङ्ग (anaGga)

 
शब्दसागरः
English
अनङ्ग
mfn.
(-ङ्ग-ङ्गा-ङ्गं) Bodiless, incorporeal.
m.
(-ङ्गः) A name of KĀMA,
the Hindu deity of love.
n.
(-ङ्गं)
1. Heaven, æther or the atmos-
phere.
2. The mind or faculty of reasoning.
E.
अन् neg. and अङ्ग
body
as applicable to KĀMA, it alludes to his having been re-
duced to ashes, by the eye of SIVA, for having distributed his
devotions, and rendered him enamoured of PĀRVĀTI.
Capeller Eng
English
अनङ्ग॑
a.
bodiless
m.
the god of love.
Yates
English
अन_ङ्ग (ङ्गः) 1.
m.
A name of Kāma
or Cupid. 1.
n.
Sky
mind.
Spoken Sanskrit
English
अनङ्ग anaGga
adj.
incorporeal
अनङ्ग anaGga
adj.
bodiless
अनङ्ग anaGga
m.
cupid
अनङ्ग anaGga
n.
sky
अनङ्ग anaGga
n.
mind
अनङ्ग anaGga
n.
that which is not the aGga
अनङ्ग anaGga
n.
ether
अनङ्ग anaGga
n.
air
Wilson
English
अनङ्ग
mfn.
(-ङ्गः-ङ्गा-ङ्गं) Bodiless, incorporeal.
m.
(-हृ) A
name of KĀMA, the Hindu deity of love.
n.
(-ङ्गं)
1 Heaven, aether or the atmosphere.
2 The mind or faculty of reasoning.
E.
अन् neg. and अङ्ग body
as applicable to KĀMA, it alludes to his
having been reduced to ashes, by the eye of ŚIVA, for having disturbed his
devotions, and rendered him enamoured of PĀRVATĪ.
Apte
English
अनङ्ग [anaṅga],
a.
[न. ब.]
Bodiless, without a body
formless, incorporeal
त्वमनङ्गः कथमक्षता रतिः
Ku.*
4.9.
Different from the body.
Without a supplement or auxiliary.
ङ्गः Cupid (the bodiless one
so called from his having been reduced to ashes by Siva with the fire of his third eye, when he tried to seduce the God's mind towards Pārvatī for the birth of a deliverer of the Gods from Tāraka. )
Wind.
A goblin.
A shadow,
cf.
अनङ्गे मन्मथे वायौ पिशाचच्छाययोरपि Nm.
ङ्गम् Sky, air, ether.
The mind (आकाशस्य निरवयवत्वात् न्यायवैशेषिकमते चित्तस्य अगुणत्वेन तस्य तथात्वम्).
Comp.
-आपीडः
N.
of a king of Kashmir. -क्रीडा [तृ. त.]
amorous sports.
N.
of a metre of two lines, the first with 16 long, and second with 32 short, syllables. -द
a.
[उप. स.] inspiring love
˚दे तनुभूते ते भुजलते
K.*
22. (also without Aṅgada)
बाह्वोरनङ्गदत्वस्य बाले ते कारणे उभे Bhār. Ch. -देवी
N.
of a queen of Kashmir. -द्वादशी
N.
of the 83rd chapter of भविष्योत्तरपुराण
˚त्रयोदशीव्रतम्, see under व्रत. -पालः
N.
of a king's chamberlain at Kashmir. -लेखः (मदनलेखः) a love letter
˚लेखक्रिय- योपयोगं (व्रजन्ति)
Ku.*
1.7. -रङ्गः
N.
of a erotic work describing the several postures (आसन) pertaining to sexual intercourse.
लेखा A love letter.
N.
of a queen of Kashmir. -शत्रुः, -असुहृत्
&c.
N.
of Siva. -शेखरः
N.
of a metre of four lines, each with 15 iambic feet.
Apte 1890
English
अनंग a. [न. ब.] 1 Bodiless, without a body
formless, incorporeal
त्वमनंगः कथमक्षता रतिः Ku. 4. 9.
2 Different from the body.
3 Without a supplement or auxiliary.
गः Cupid (the bodiless one
so called from his having been reduced to ashes by Śiva with the fire of his third eye, when he tried to seduce the God's mind towards Pārvatī for the birth of a deliverer of the gods from Tāraka).
गं 1 Sky, air, ether.
2 The mind (आकाशस्य निरवयवत्वात् न्यायवैशेषिकमते चित्तस्य अगुणत्वेन तस्य तथात्वं).
Comp.
क्रीडा [तृ. त.] {1} amorous sports. {2} N. of a metre of two lines, the first with 16 long, and second with 32 short, syllables.
a. [उप. स.] inspiring love
°देतनुभूते भुजलते K. 220 (also without Aṅgada)
बाह्वोरनंगदत्वस्य बाले ते कारणे उभे Bhār. Ch.
द्वादशी N. of the 83rd chapter of भविष्योत्तरपुराण
°त्रयोदशीवतं, see under व्रत.
लेखः (मदनलेखः) a love letter
°लेखक्रिययोपयोगं (व्रजंति) Ku. 1. 7.
रंगः N. of an erotic work describing the several postures ( आसन) pertaining to sexual intercourse.
शत्रुः,
असुहृत् &c. N. of Śiva.
शेखरः N. of a metre of four lines, each with 15 iambic feet.
Monier Williams Cologne
English
अन्-अङ्ग॑ mf(आ)n. bodiless, incorporeal
अन्-अङ्ग (अस्),
m.
N.
of Kāma (god of love, so called because he was made bodiless by a flash from the eye of Śiva, for having attempted to disturb his life of austerity by filling him with love for Pārvatī)
अन्-अङ्ग (अम्),
n.
the ether, air, sky,
L.
the mind,
L.
that which is not the aṅga.
Monier Williams 1872
English
अनङ्ग अन्-अङ्ग, अस्, आ, अम्, incorporeal
(अस्), m. Love, N. of Kāma, the god of love, so called
because he was reduced to ashes by a flash from the
eye of Śiva, for having attempted to disturb his penance
by filling him with love for Pārvatī
(अम्), n. the
ether, air, sky
the mind, मनस्
that which is not
the अङ्ग, q. v.
—अनङ्ग-क्रीडा, f., N. of a metre
of two verses, the first containing sixteen long syllables,
the second thirty-two short ones.
—अनङ्ग-देवी, f.,
N. of a queen-consort of Kaṣmīr.
—अनङ्ग-पाल,
अस्, m., N. of a king's chamberlain at Kaṣmīr.
—अन्-अङ्गम्-एजय, अस्, आ, अम्, not shaking the
body (?).
—अनङ्ग-रङ्ग, N. of an erotic work.
—अनङ्ग-लेखा, f. a love letter
N. of a queen of
Kaṣmīr.
—अनङ्ग-शेखर, अस्, m., N. of a metre
of four verses, each containing fifteen iambi.
—अन्-
अङ्ग-सेना, f., N. of a dramatic personage.
—अन्-
अङ्गापीड (°ग-आप्°) अस्, m., N. of a king of Kash-
mīr.
—अनङ्गासुहृद् (°ग-अस्°), त्, m. Kāma's
enemy, i. e. Śiva.
Macdonell
English
अनङ्ग an-aṅgá,
a.
bodiless
m.
god Kāma (so 🞄called because reduced to ashes by the fire of 🞄Śivaʼs eye)
-krīḍa,
f.
dalliance
-tva,
n.
bodilessness
🞄-pura,
n.
N. of a town
-mañjarī, 🞄f. N.
-rati,
f.
N.
-lekhā,
f.
love-letter
N.
🞄-vatī,
f.
N.
-sena,
m.
N.
-udaya,
m.
N..
Goldstucker
English
अनङ्ग I. Tatpur. n. (-ङ्गम्) What is different from or other
than the अङ्ग q. v. E. neg. and अङ्ग.
II. Bahuvr. 1. m. f. n. (-ङ्गः-ङ्गा-ङ्गम्) Bodiless, in-
corporeal.
2. m. (-ङ्गः) A name of Kāma, the god of Love
so
called, ‘because he was reduced to ashes, by the eye
of Śiva, for having disturbed his devotions and rendered
him enamoured of Pārvatī’.
3. n. (-ङ्गम्)
^1 Sky, æther.
^2 The same as मनस् q. v.
E. priv. and अङ्ग.
Apte Hindi
Hindi
अनङ्ग
"वि*, न* ब*" - अङ्गं अनङ्गम्
"देहरहित, अशरीरी, आकृतिहीन"
अनङ्गः
पुं*
- अङ्गं अनङ्गः
कामदेव
अनङ्गम्
नपुं*
- अङ्गं अनङ्गम्
"आकाश, वायु, अन्तरिक्ष"
अनङ्गम्
नपुं*
- अङ्गं अनङ्गम्
मन
अनङ्गः
"पुं* , न*ब*" - -
वायु
अनङ्गः
"पुं* , न*ब*" - -
"भूत, पिशाच"
अनङ्गः
"पुं* , न*ब*" - -
परछाई
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अनङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನ್ಮಥ
व्युत्पत्तिः - > नास्ति अङ्गमाकारो यस्य
प्रयोगाः - > “तां वीक्ष्य लीलाचतुरामनङ्गः” |
उल्लेखाः - > कुमा० १-४७
अनङ्ग
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಕಾಶ / ಗಗನ
अनङ्ग
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ತ / ಮನಸ್ಸು
विस्तारः - > “अनङ्गो मदनेऽनङ्गमाकाशमनसोरपि” - मेदि०
L R Vaidya
English
anaMga {% (I) a. (f. गा) %} Incorporeal, without body, त्वमनंगः कथमक्षता रतिः K.S.iv.9.
anaMga {% (II) m. %} The god of love, तनुतां दुःखमनंग मोक्ष्यति K.S.iv.13.
anaMga {% (III) n. %} 1. Sky
2. the mind.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
१३, अघोष, अतिजगती, अनङ्ग, करण, काम, क्रियास्थान, जय, यक्ष, वन्द्य, विश्व, विश्वे, विश्वेदेवाः
Bopp
Latin
अनङ्ग (BAH. ex अन् priv. et अङ्ग q. v.)
1) corpore de-
stitutus nomen dei amoris.
2) auxilio, potestate de-
stitutus. HIT. 72. 9.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
अनङ्ग poet. Skm.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Anaṅga, n. of a nāga king: Māy 〔247.1〕.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
2. अनङ्ग 2. d) ein best. Takt, S. S. S. 211.
अनङ्ग m. °ein Fürst von Kaliṅga, S I, 431, 2.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अनङ्ग, अकाय, अगात्र, अतनु, विदेह
adjective
यस्य शरीरं नास्ति।
"वेतालादयः अनङ्गाः सन्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kun cings
१) अनङ्ग २) सन्तापित
kun gdung
अनङ्ग / आविद्ध
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मदनो जराभीररुनङ्गमन्मथौ कमनः कलाकेलिरनन्यजोऽङ्गजः
मधुदीपमारौ मधुसारथिः स्मरो विषमायुधो दर्पककामहृच्छयाः २२७
प्रद्युम्नः श्रीनन्दनश्च कंदर्पः पुष्पकेतनः
पुष्पाण्यस्येषुचापास्त्राण्यरी शंवरशूर्पको २२८
केतनं मीनमकरौ बाणाः पञ्च रतिः प्रिया
मनःशृङ्गारसंकल्पात्मानो योनिः सुहृन्मधुः २२९
-wordlist-
मदन (पुं), जराभीरु (पुं), अनङ्ग (पुं), मन्मथ (पुं), कमन (पुं), कलाकेलि (पुं), अनन्यज (पुं), अङ्गज (पुं), मधुदीप (पुं), मार (पुं), मधुसारथि (पुं), स्मर (पुं), विषमायुध (पुं), दर्पक (पुं), काम (पुं), हृच्छय (पुं), प्रद्युम्न (पुं), श्रीनन्दन (पुं), कन्दर्प (पुं), पुष्पकेतन (पुं), पुष्पेषु (पुं), कुसुमबाण (पुं), पुष्पचाप (पुं), कुसुमधन्वन् (पुं), पुष्पास्त्र (पुं), कुसुमायुध (पुं), मीनकेतन (पुं), मकरकेतन (पुं), मीनध्वज (पुं), मकरध्वज (पुं), झषकेतन (पुं), झषध्वज (पुं), पञ्चबाण (पुं), विषमेषु (पुं), मनोयोनि (पुं), चेतोभव (पुं), शृङ्गारयोनि (पुं), शृङ्गारजन्मन् (पुं), सङ्कल्पयोनि (पुं), स्मृतिभू (पुं), आत्मयोनि (पुं), आत्मभू (पुं), मधुसुहृद् (पुं), चैत्रसख (पुं), कामारि (पुं), शंवर (पुं), शूर्पक (पुं), कामकेतन (क्ली), मीन (पुं), मकर (पुं), कामप्रिया (स्त्री), रति (स्त्री), मधु (पुं), कामसुहृद् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रद्युम्न
प्रद्युम्न, मकरध्वज, मनसिज, सङ्कल्पजन्मन्, अङ्गज, पञ्चेषु, कुसुमायुध, मदन, मार, स्मर, मन्मथ, काम, शम्बरसूदन, मधुसख, शृङ्गारयोनि, दर्पक, शूर्पकाराति, अनङ्ग, विषमायुध, आत्मभू, मनसिशय, पुष्पधन्वन्, मनोभव, मापत्य, इरज
प्रद्युम्नो मकरध्वजो मनसिजः सङ्कल्पजन्माङ्गजः,
पञ्चेषुः कुसुमायुधश्च मदनो मारः स्मरो मन्मथः
कन्दर्पो झषकेतनो रतिपतिः श्रीनन्दनो हृच्छयः,
कामः शम्बरसूदनो मधुसखः शृङ्गारयोनिः स्मृतः ३२
दर्पकः शूर्पकारातिरनङ्गो विषमायुधः
आत्मभूर्मनसिशयः पुष्पधन्वा मनोभवः ३३
मापत्यमिरजश्चैव कामपत्नी रतिः स्मृता
verse 1.1.1.32
page 0005
नाममाला
Sanskrit
कृष्णसुत, कृष्णपुत्र, कृष्णसूनु, कृष्णापत्य, कृष्णतुक्, कृष्णतोक, कृष्णात्मज, कृष्णप्रजा, कृष्णोद्वह, कृष्णतनय, कृष्णपोत, कृष्णदारक, कृष्णनन्दन, कृष्णार्भक, कृष्णस्तनन्धय, कृष्णोत्तानशय, दामोदरसुत, दामोदरपुत्र, दामोदरसूनु, दामोदरापत्य, दामोदरतुक्, दामोदरतोक, दामोदरात्मज, दामोदरप्रजा, दामोदरोद्वह, दामोदरतनय, दामोदरपोत, दामोदरदारक, दामोदरनन्दन, दामोदरार्भक, दामोदरस्तनन्धय, दामोदरोत्तानशय, विष्णुसुत, विष्णुपुत्र, विष्णुसूनु, विष्ण्वपत्य, विष्णुतुक्, विष्णुतोक, विष्ण्वात्मज, विष्णुप्रजा, विष्णूद्वह, विष्णुतनय, विष्णुपोत, विष्णुदारक, विष्णुनन्दन, विष्ण्वर्भक, विष्णुस्तनन्धय, विष्णूत्तानशय, उपेन्द्रसुत, उपेन्द्रपुत्र, उपेन्द्रसूनु, उपेन्द्रापत्य, उपेन्द्रतुक्, उपेन्द्रतोक, उपेन्द्रात्मज, उपेन्द्रप्रजा, उपेन्द्रोद्वह, उपेन्द्रतनय, उपेन्द्रपोत, उपेन्द्रदारक, उपेन्द्रनन्दन, उपेन्द्रार्भक, उपेन्द्रस्तनन्धय, उपेन्द्रोत्तानशय, पुरुषोत्तमसुत, पुरुषोत्तमपुत्र, पुरुषोत्तमसूनु, पुरुषोत्तमापत्य, पुरुषोत्तमतुक्, पुरुषोत्तमतोक, पुरुषोत्तमात्मज, पुरुषोत्तमप्रजा, पुरुषोत्तमोद्वह, पुरुषोत्तमतनय, पुरुषोत्तमपोत, पुरुषोत्तमदारक, पुरुषोत्तमनन्दन, पुरुषोत्तमार्भक, पुरुषोत्तमस्तनन्धय, पुरुषोत्तमोत्तानशय, केशवसुत, केशवपुत्र, केशवसूनु, केशवापत्य, केशवतुक्, केशवतोक, केशवात्मज, केशवप्रजा, केशवोद्वह, केशवतनय, केशवपोत, केशवदारक, केशवनन्दन, केशवार्भक, केशवस्तनन्धय, केशवोत्तानशय, हृषीकेशसुत, हृषीकेशपुत्र, हृषीकेशसूनु, हृषीकेशापत्य, हृषीकेशतुक्, हृषीकेशतोक, हृषीकेशात्मज, हृषीकेशप्रजा, हृषीकेशोद्वह, हृषीकेशतनय, हृषीकेशपोत, हृषीकेशदारक, हृषीकेशनन्दन, हृषीकेशार्भक, हृषीकेशस्तनन्धय, हृषीकेशोत्तानशय, शार्ङ्गिसुत, शार्ङ्गिपुत्र, शार्ङ्गिसूनु, शार्ङ्ग्यपत्य, शार्ङ्गितुक्, शार्ङ्गितोक, शार्ङ्ग्यात्मज, शार्ङ्गिप्रजा, शार्ङ्ग्युद्वह, शार्ङ्गितनय, शार्ङ्गिपोत, शार्ङ्गिदारक, शार्ङ्गिनन्दन, शार्ङ्ग्यर्भक, शार्ङ्गिस्तनन्धय, शार्ङ्ग्युत्तानशय, नारायणसुत, नारायणपुत्र, नारायणसूनु, नारायणापत्य, नारायणतुक्, नारायणतोक, नारायणात्मज, नारायणप्रजा, नारायणोद्वह, नारायणतनय, नारायणपोत, नारायणदारक, नारायणनन्दन, नारायणार्भक, नारायणस्तनन्धय, नारायणोत्तानशय, हरिसुत, हरिपुत्र, हरिसूनु, हर्यपत्य, हरितुक्, हरितोक, हर्यात्मज, हरिप्रजा, हर्युद्वह, हरितनय, हरिपोत, हरिदारक, हरिनन्दन, हर्यर्भक, हरिस्तनन्धय, हर्युत्तानशय, केशीसूदनसुत, केशीसूदनपुत्र, केशीसूदनसूनु, केशीसूदनापत्य, केशीसूदनतुक्, केशीसूदनतोक, केशीसूदनात्मज, केशीसूदनप्रजा, केशीसूदनोद्वह, केशीसूदनतनय, केशीसूदनपोत, केशीसूदनदारक, केशीसूदननन्दन, केशीसूदनार्भक, केशीसूदनस्तनन्धय, केशीसूदनोत्तानशय, मधुसूदनसुत, मधुसूदनपुत्र, मधुसूदनसूनु, मधुसूदनापत्य, मधुसूदनतुक्, मधुसूदनतोक, मधुसूदनात्मज, मधुसूदनप्रजा, मधुसूदनोद्वह, मधुसूदनतनय, मधुसूदनपोत, मधुसूदनदारक, मधुसूदननन्दन, मधुसूदनार्भक, मधुसूदनस्तनन्धय, मधुसूदनोत्तानशय, बलिसूदनसुत, बलिसूदनपुत्र, बलिसूदनसूनु, बलिसूदनापत्य, बलिसूदनतुक्, बलिसूदनतोक, बलिसूदनात्मज, बलिसूदनप्रजा, बलिसूदनोद्वह, बलिसूदनतनय, बलिसूदनपोत, बलिसूदनदारक, बलिसूदननन्दन, बलिसूदनार्भक, बलिसूदनस्तनन्धय, बलिसूदनोत्तानशय, बाणसूदनसुत, बाणसूदनपुत्र, बाणसूदनसूनु, बाणसूदनापत्य, बाणसूदनतुक्, बाणसूदनतोक, बाणसूदनात्मज, बाणसूदनप्रजा, बाणसूदनोद्वह, बाणसूदनतनय, बाणसूदनपोत, बाणसूदनदारक, बाणसूदननन्दन, बाणसूदनार्भक, बाणसूदनस्तनन्धय, बाणसूदनोत्तानशय, हिरण्यकशिपुसूदनसुत, हिरण्यकशिपुसूदनपुत्र, हिरण्यकशिपुसूदनसूनु, हिरण्यकशिपुसूदनापत्य, हिरण्यकशिपुसूदनतुक्, हिरण्यकशिपुसूदनतोक, हिरण्यकशिपुसूदनात्मज, हिरण्यकशिपुसूदनप्रजा, हिरण्यकशिपुसूदनोद्वह, हिरण्यकशिपुसूदनतनय, हिरण्यकशिपुसूदनपोत, हिरण्यकशिपुसूदनदारक, हिरण्यकशिपुसूदननन्दन, हिरण्यकशिपुसूदनार्भक, हिरण्यकशिपुसूदनस्तनन्धय, हिरण्यकशिपुसूदनोत्तानशय, मुरसूदनसुत, मुरसूदनपुत्र, मुरसूदनसूनु, मुरसूदनापत्य, मुरसूदनतुक्, मुरसूदनतोक, मुरसूदनात्मज, मुरसूदनप्रजा, मुरसूदनोद्वह, मुरसूदनतनय, मुरसूदनपोत, मुरसूदनदारक, मुरसूदननन्दन, मुरसूदनार्भक, मुरसूदनस्तनन्धय, मुरसूदनोत्तानशय, शौरिसुत, शौरिपुत्र, शौरिसूनु, शौर्यपत्य, शौरितुक्, शौरितोक, शौर्यात्मज, शौरिप्रजा, शौर्युद्वह, शौरितनय, शौरिपोत, शौरिदारक, शौरिनन्दन, शौर्यर्भक, शौरिस्तनन्धय, शौर्युत्तानशय, पद्मनाभसुत, पद्मनाभपुत्र, पद्मनाभसूनु, पद्मनाभापत्य, पद्मनाभतुक्, पद्मनाभतोक, पद्मनाभात्मज, पद्मनाभप्रजा, पद्मनाभोद्वह, पद्मनाभतनय, पद्मनाभपोत, पद्मनाभदारक, पद्मनाभनन्दन, पद्मनाभर्भक, पद्मनाभस्तनन्धय, पद्मनाभोत्तानशय, अधोक्षजसुत, अधोक्षजपुत्र, अधोक्षजसूनु, अधोक्षजापत्य, अधोक्षजतुक्, अधोक्षजतोक, अधोक्षजात्मज, अधोक्षजप्रजा, अधोक्षजोद्वह, अधोक्षजतनय, अधोक्षजपोत, अधोक्षजदारक, अधोक्षजनन्दन, अधोक्षजार्भक, अधोक्षजस्तनन्धय, अधोक्षजोत्तानशय, गोविन्दसुत, गोविन्दपुत्र, गोविन्दसूनु, गोविन्दापत्य, गोविन्दतुक्, गोविन्दतोक, गोविन्दात्मज, गोविन्दप्रजा, गोविन्दोद्वह, गोविन्दतनय, गोविन्दपोत, गोविन्ददारक, गोविन्दनन्दन, गोविन्दार्भक, गोविन्दस्तनन्धय, गोविन्दोत्तानशय, वासुदेवसुत, वासुदेवपुत्र, वासुदेवसूनु, वासुदेवापत्य, वासुदेवतुक्, वासुदेवतोक, वासुदेवात्मज, वासुदेवप्रजा, वासुदेवोद्वह, वासुदेवतनय, वासुदेवपोत, वासुदेवदारक, वासुदेवनन्दन, वासुदेवार्भक, वासुदेवस्तनन्धय, वासुदेवोत्तानशय, मन्मथ, काम, सूर्पकाराति, अनन्यज, विदेह, अकाय, अनङ्ग, अनपघन, अवपुर्, असंहनन, अकलेवर, अमूर्ति, मदन, मकरध्वज
तत्पुत्रो मन्मथः कामः सूर्पकारातिरनन्यजः
कायपर्यायरहितो मदनो मकरध्वजः ७७
verse 0.1.1.77
page 0039
Mahabharata
English
Anaṅga^1, son of Kardama. § 641 (Rājadh.): XII, 59, 2212, 2213 (a protector of creatures
fully conversant with the science of chastisement).
Anaṅga^2 = Kāma, Śiva.
पुराणम्
English
अनंग / ANAṄGA I. Son of Kardamaprajāpati, and a king reputed for his love of the people and unparallelled integrity. He had a son called atibala. (M.B., śānti Parva, Chapter 59, Verse 91).
अनंग / ANAṄGA II. (See kāmadeva).
अनंग / ANAṄGA. A river in ancient india. (M.B., bhīṣma Parva, Chapter 9, Verse 35).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अनङ्गं,
क्ली,
(नास्ति अङ्गमवयवो यस्य तत् ।)आकाशं मनः इति मेदिनी
अनङ्गः,
पुं,
(नास्ति अङ्गं कायो यस्य सः ।) कामदेवः ।इत्यमरः
(यथा मेदिनी “अनङ्गो मदनेऽनङ्ग-माकाशमनसोरपि”
) अङ्गरहिते वाच्यलिङ्गः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अनङ्ग
न०
नास्ति अङ्गमाकारो यस्य आकाशे, चित्ते ।कन्दर्पे
पु०
अङ्गशून्यमात्रे
त्रि०
तत्राकाशस्य निर-वयवत्वात्, न्यायवैशेषिकनये चित्तस्याणुत्वेन निरवयवत्वा-त्तथात्वम् कामस्य हरनेत्रेण दग्धाङ्गत्वात् अनङ्गत्वम् ।तत्कथा शिवपुराणे “कामोधनुषि संयोज्य पुष्पबाणंतदा मुने! पार्वतीसम्मुखे स्थाणौ मोक्तुकामो व्यव-स्थितः हरस्तु धैर्य्यमालम्बा किमेतदिति चिन्तयन् ।ददर्श पृष्ठतः कामं पुष्पवाणधनुर्धरम् विवृद्धमन्योस्त-स्याथ तृतीयनयनान् मुने! स्फुरन्नुदर्च्चिरग्निस्तु पपातमदनोपरि क्रोधं संहर हे देव! इति यावत् वदन्तिखे इन्द्रादिसकला देवास्तावद्भस्मीचकार तम्” इति
“त्वमनङ्गः कथमक्षता रतिरिति” “तनुतां दुःखमनङ्ग!मोक्ष्यतीति” कुमा० अङ्गमुपकरणं
न०
त० अङ्ग-भिन्ने
न०
ब० तच्छून्ये
त्रि०
Capeller
German
अनङ्ग॑ körperlos,
m.
der Liebesgott.
Burnouf
French
अनङ्ग अनङ्ग a. (अङ्ग) incorporel
sans moyens
d'agir, sans force.
Au fig. s.
m.
l'amour
volupté. -- S.
n.
esprit,
faculté d'abstraction
ciel.
अनङ्गक
n.
faculté d'abstraction, raisonnement.
Stchoupak
French
अन्-अङ्ग-
a. dépourvu de membres, de corps
m.
Kāma, dieu de l'amour
amour
-त्व- nt. absence de corps.
°क्रीडा-
f.
ébats amoureux.
°द्विष्-
m.
Śiva.
°पुर- nt.
n.
de ville.
°मञ्जरी-
f.
n.
de femme.
°लेखा-
f.
lettre d'amour.
°विद्या-
f.
art d'aimer.
°सेन-
m.
n.
d'un homme
अनङ्गोदय- id.