| YouTube Channel

अनंत (anaMta)

 
Apte 1890
English
अनंत a. [नास्ति अंतो यस्य] Endless, infinite, eternal, boundless, inexhaustible
°रत्नप्रभवस्य यस्य Ku. 1. 3.
तः 1 N. of Viṣṇu
गंधर्वाप्सरसः सिद्धाः किन्नरोरगचारणाः । नांतं गुणानां जानंति ( नास्यांतमधिगच्छंति) तेनानंतोऽयमुच्यते ॥
also of Viṣṇu's couch, the serpent Śeṣa
of Kṛṣṇa and his brother
of Śiva, the 14th Arhat
Vāsuki, the lord of serpents.
2 A cloud.
3 Talc.
4 N. of a plant (सिंदुवार) Vitex Trifolia.
5 The 23rd asterism श्रवण.
6 A silken cord with 14 knots tied round the right arm on the अनंतचतुर्दशी day.
7 The letter आ.
ता 1 The earth (the endless).
2 The number one.
3 N. of various females
of Pārvatī.
4 N. of various plants
शारिवा, अनंतमूल (a very medicinal plant) दूर्वा, आमलकी, गुडूची, अग्निमंथ, कणा, लांगली, दुरालभा, हरीतकी, अग्निशिखा, श्यामलता, पिप्पली.
ती A small silken cord tied round the left arm of a woman.
तं 1 The sky, atmosphere.
2 Infinity, eternity.
3 Absolution, final beatitude
तदनंताय कल्पते Pt. 2. 72.
4 The supreme spirit, Brahma (परब्रह्म)
सत्यं ज्ञानमनंतंब्रह्मेति श्रुतिः । न व्यापित्वाद्देशतोंऽतो नित्यत्वान्नापि कालतः । न वस्तुतोऽपि सर्वात्म्यादानंत्यं ब्रह्मणि त्रिधा ॥
Comp.
आत्मन् m. the Supreme spirit.
कर a. magnifying to any extent
P. III. 2. 21.
ग a. moving for ever.
गुण a. possessed of endless merits
of countless or infinite number
प्लवंगानामनंतगुणतैधते Mv. 6. 55.
चतुर्दशी,
°व्रतं [अनंतस्य आराधनं यस्यां सा चतुर्दशी] the 14th day of the bright half of Bhādrapada when Ananta is worshipped.
जित् (अनंतानि भूतानि जितवान्) {1} N. of Vāsudeva, the conqueror of all. {2} N. of an Arhat deity.
तान a. of endless width, extensive.
तीर्थकृत् m. {1} one who visits many places of pilgrimage. {2} a Jaina deity.
तृतीया the third day of the bright half of भाद्रपद, मार्गशीर्ष or वैशाख
नभस्ये वाथ वैशाखे मार्गशीर्षेऽथवा पुनः । शुक्लपक्षतृतीयायां… उक्तानंततृतीयैषा सुतानंदफलप्रदा.
दृष्टिः [अनंता दृष्टयो नेत्राणि यस्य] N. of Śiva, or of Indra.
देवः [अनंतोदेव इव] {1} the serpent Śeṣa. {2} [अनंते दीव्यति
दिव्-अच्] N. of Nārāyaṇa who sleeps on Śeṣa.
पार a. of endless width, boundless
°रं किल शब्दशास्त्रं Pt. 1.
मायिन् a. of endless tricks, endlessly deceitful.
मूलः a medicinal plant
(शारिवा).
राशिः an infinite quantity.
रूप a. of innumerable forms or shapes
epithet of Viṣṇu.
वातः a disease of the head, resembling tetanus.
विजयः [अनंतान् विजयते ध्वनिद्वारा अनेन] N. of Yudhiṣṭhira's conchshell Bg. 1. 16
वीर्यः N. of the 23rd Jaina Arhat of a future age.
व्रतं see अनंतचतुर्दशी above.
शक्ति a. of boundless power, omnipotent, epithet of the Supreme Being.
शयनं Travancore
Śrīraṅgapaṭṭaṇa (?)
शीर्ष N. of Viṣṇu or the Supreme Being. (
र्षा) N. of the wife of Vāsuki.
शुष्म a. Ved. possessing endless strength
endlessly blowing.
श्री a. of boundless magnificence, an epithet of the Supreme Being.