धातुः: ध्रु
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: गति-स्थैर्ययोः
गणः: तुदादिः
कर्मकत्वं: गतौ अकर्मकः,स्थैर्ये सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: ध्रुवति
अनुबन्धादिविशेषः: उकारान्तः,कुटादिः


धातुः: ध्रु
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: स्थैर्ये
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: ध्रवति
अनुबन्धादिविशेषः: उकारान्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

ध्रु (अर्थः)  गति,स्थैर्ययोः
( ध्रुवति ) इत्यादि गुवतिवत् ( ध्रुवः ) पचाद्यच् अत्र स्वाम्यादयो ध्रुव इति वकारान्तं धातुं पठन्ति उक्तञ्च "ध्रुवमपाये'' इत्यत्र हरदत्तेन ध्रु गतिस्थैर्ययोरित्यस्मात्पचाद्यच्, ये ध्रवं गतिस्थैर्ययोरिति पठन्ति, तेषामिगुपधलक्षणः कप्रत्यय इति, अस्मिन् पक्षे सेट् ( ध्रुवति दुध्राव दुध्रुवतुः दुध्रुविथ ध्रुविता ध्रुविष्यति ध्रुवतु अध्रुवत् ध्रुवेत् )  आशिषि ( ध्रूव्यात् ) "हलि च'' इति दीर्घः ( अध्रुवीत् अध्रुविष्टाम् अध्रुविषुः दुध्रुविषति दोध्रुव्यते ) अयं गुवतिश्चानुदात्तौ उदात्तेतौ ध्रुवतिर्वान्तवादिनां सेट् 116

ध्रु  (अर्थः)  स्थैर्ये
ध्रवति दुध्राव दुध्रुवतुः दुध्रोथ दुध्रविथ ) क्रादिनियमादिट्, थलि भारद्वाजनियमादिड्विकल्पः शेषं श्रवतिवत् ध्रुव इति बाहुलकात्कः, यद्वा "ध्रुवमपाये'' इति निर्देशात् साधुः, अयं तुदादौ गत्यर्थश्च तस्मात् वा अचि (ध्रुवः) स हि कुटादिः 925

ध्रु  गति,स्थैर्य्ययोः 
- ध्रुवति  ध्रुविता  अध्रुवीत्  ध्रुवः  126

ध्रु  स्थैर्य्ये 
- ध्रवति । दुध्राव । ध्रुवः ।। 948 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ध्रु गतिस्थैर्ययोः”@} <a href="#foot_krm02">2</a> कुटादिः। </li> <li>‘ध्रुव--’ इति केचित् पठन्ति। </li> <li>तेषां मते <a href="#foot_krm03">3</a> सेडयं धातुः। </li> <li>‘स्थैर्ये ध्रवति, गत्यां तु स्थैर्ये च ध्रुवतीति शे।’ <a href="#foot_krm04">4</a> इति देवः। </li> <li>ध्रावकः-विका, ध्रावकः-विका, दुध्रूषकः-षिका, दोध्रूयकः-यिका;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि तौदादिकगुवतिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ज्ञेयानि। </li> <li><a href="#foot_krm06">6</a> ध्रुवन्-ती। </li> <li><a href="#foot_krm07">7</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९३४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (६-तुदादिः-१४००। अक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[२। इट्पक्षे ध्रुवितः, ध्रुवितव्यम् इत्यादीनि रूपाणि यथायथमूह्यानि। क्तिनि ध्रूतिः इति भवति। ऊठि रूपमेवम् इति विशेषः।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => (श्लो। २२)</li> <li id="foot_krm05">05 => (३९६)</li> <li id="foot_krm06">06 => [[ड्। ‘नूत्या किं भयधूतविध्रुतगुवल्लोकं तदा तद्ध्रुवत्- कोदण्डं कुवमानमैक्षि दलितं भोजेश्वराकूतवत्’।। धा। का। २। ८२।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [पृष्ठम्०८२१+ २८]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ध्रु स्थैर्ये”@} <a href="#foot_krm02">2</a> <a href="#foot_krm03">3</a> ‘ध्रुव--इत्येव केचित् पठन्तीति ‘ध्रुवमपाये--’ <a href="#foot_krm04">4</a> इति सूत्रे पदमञ्जरीकारेणोपादानाज्ज्ञायते।]] ‘स्थैर्ये ध्रवति, गत्यां तु स्थैर्ये च ध्रुवतीति शे।’ <a href="#foot_krm05">5</a> इति देवः। </li> <li>ध्रावकः-विका, ध्रावकः-विका, दुध्रूषकः-षिका, दोध्रूयकः-यिका;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिकद्रवतिवत् <a href="#foot_krm06">6</a> ज्ञेयानि। </li> <li>द्रुधातुगतानि विशेषविधानानि तु नात्र भवन्ति। </li> <li><a href="#foot_krm07">7</a> ध्रुवः <a href="#foot_krm08">8</a>।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९३३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९४३। अक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[[अ]</li> <li id="foot_krm04">04 => (१-४-२४)</li> <li id="foot_krm05">05 => (श्लो। २२)</li> <li id="foot_krm06">06 => (८८३)</li> <li id="foot_krm07">07 => [[C। ‘श्रुत्यन्तवाचा ध्रुवया प्रदूनं घोरद्रवच्चक्रजिताज्ञितारिम्।’ धा। का। २। ३५।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[१। ‘ध्रुवमपायेऽपादानम्’ (१-४-२४) इति निर्देशात् बाहुलकात् कर्तरि कप्रत्यये उवङ्।]]</li></ul>

ध्रु (ध्रु॒ गतिस्थैर्ययोः ध्रुव इत्येके - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = ध्रुवणम्
अनीयर् = ध्रुवणीयः - ध्रुवणीया
ण्वुल् = ध्रावकः - ध्राविका
तुमुँन् = ध्रुतुम्
तव्य = ध्रुतव्यः - ध्रुतव्या
तृच् = ध्रुता - ध्रुत्री
क्त्वा = ध्रुत्वा
ल्यप् = प्रध्रुत्य
क्तवतुँ = ध्रुतवान् - ध्रुतवती
क्त = ध्रुतः - ध्रुता
शतृँ = ध्रुवन् - ध्रुवन्ती / ध्रुवती

ध्रु (ध्रु॒ स्थैर्ये - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = ध्रवणम्
अनीयर् = ध्रवणीयः - ध्रवणीया
ण्वुल् = ध्रावकः - ध्राविका
तुमुँन् = ध्रोतुम्
तव्य = ध्रोतव्यः - ध्रोतव्या
तृच् = ध्रोता - ध्रोत्री
क्त्वा = ध्रुत्वा
ल्यप् = प्रध्रुत्य
क्तवतुँ = ध्रुतवान् - ध्रुतवती
क्त = ध्रुतः - ध्रुता
शतृँ = ध्रवन् - ध्रवन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

ध्रु गति,स्थैर्ययोः
- ध्रुवति  अचि (द्र0 31134) ध्रुवः  ध्रुविता  ध्रुतः ध्रुवितः  भ्वादौ (1674) स्थैर्ये-ध्रुवति  119

ध्रु स्थैर्ये
- ध्रवति  बाहुलकात् (द्र0 331) कः (द्र0 उ0 261) ध्रुवः  तुदादौ (6100) ध्रुवति 913

(वि) न ध्रुवः। १.चञ्चलः। २.अशाश्वतः,अस्थिरः। ३.अनिश्चितः। ‘यो ध्रुवाणि परित्यज्य अध्रुवाणि निषेवते । ध्रुवाणि तस्य नश्यन्ति अध्रुवं नष्टमेव हि ॥’ हितो०।

अध्रुवः (adhruvaH)

E Bharati Sampat