अध्यास (adhyAsa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अध्यास n.
  (-सं)
	 1. Inhabiting as chief,  residing in,  presiding over or
ruling.
	 2. Sitting on or upon. 
	 3. Transferring.
	 4. Attributing
erroneously the nature of one thing to another,  as of eternity
to matter,  &c.
 E.
  अधि before,  आस to sit,  affix घञ्.

Capeller Eng

English

 अध्यास m.
  putting in or upon
 also = अध्यारोप.

Yates

English

 अध्या_स (सः) 1.
m.
  Presiding over
sitting on
 transferring.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अध्यास 	-	 adhyAsa 	-	 adj.
  	-	 virtual  [ computer ]
अमूर्त 	-	 amUrta 	-	 adj.
  	-	 virtual  [ computer ]
आभास 	-	 AbhAsa 	-	 adj.
  	-	 virtual  [ computer ]
बौद्ध 	-	 bauddha 	-	 adj.
  	-	 virtual  [ computer ]
यौक्तिक 	-	 yauktika 	-	 adj.
  	-	 virtual  [ computer ]
व्यपदिष्टस्मृति 	-	 vyapadiSTasmRti 	-	 f.
  	-	 virtualmemory  [ computer ]
अमूर्तलोक 	-	 amUrtaloka 	-	 m.
  	-	 virtualreality  [ computer ]
बौद्धार्थ 	-	 bauddhArtha 	-	 m.
  	-	 virtualreality  [ computer ]
अमूर्तयन्त्र 	-	 amUrtayantra 	-	 n.
  	-	 virtualmachine  [ computer ]
अमूर्तसङ्गणक 	-	 amUrtasaGgaNaka 	-	 n.
  	-	 virtualmachine  [ computer ]
बौद्धयन्त्र 	-	 bauddhayantra 	-	 n.
  	-	 virtualmachine  [ computer ]
अमूर्तसमाज 	-	 amUrtasamAja 	-	 m.
  	-	 virtualcommunity  [ computer ]
बुद्धिकल्पितसमाज 	-	 buddhikalpitasamAja 	-	 m.
  	-	 virtualcommunity  [ computer ]
अमूर्तविश्वविद्यालय 	-	 amUrtavizvavidyAlaya 	-	 m.
  	-	 virtualuniversity  [ computer ]
कल्पित 	-	  kalpita 	-	 adj.
  	-	 virtual  [ inferred from indirect evidence ]
वस्तुतस् 	-	  vastutas 	-	 adv. 	-	 virtually
फलतस् 	-	  phalatas 	-	 ind.
  	-	 virtually

 
   अध्यास   adhyAsa   adj.
   virtual  [ computer ]  
   अध्यास  adhyAsa  m.
   appendix   
   अध्यास  adhyAsa  m.
   attachment  [ to email ]  
   अध्यास  adhyAsa  m.
   case of mistaken identity     
            

Wilson

English

 अध्यास
n.
  (-सं)
1 Inhabiting as chief,  residing in,  presiding over or ruling.
2 Sitting on or upon. 
3 Transferring.
4 Attributing erroneously the nature of one thing to another,  as of eternity
to matter,  &c.
E.
  अधि before,  आस sit,  affix घञ्.

Apte

English

अध्यासः [adhyāsḥ],  [अस्-घञ्]

False attribution,  wrong supposition (गिथ्याज्ञनम्,  अतस्मिंस्तद्बुद्धिः or अयथार्थानुभवः)
 स्मृतिरूपः परत्र पूर्वदृष्टावभासः
 for full explanation see Ś. B.8-22 and अध्यारोप also.

An appendage.

Putting down upon
 पादाध्यासे शतं दमः Y.*
  2.217.

अध्यासः [adhyāsḥ],  See Under अध्यस्.

Apte 1890

English

 अध्यासः [अस्-घञ्] 1 False attribution,  wrong supposition (मिथ्याज्ञानं,  अतस्मिंस्तद्बुद्धिः or अयथार्थानुभवः)
 स्मृतिरूपः परत्र पूर्वदृष्टावभासः
 for full explanation see Ś. B. 8-22 and अध्यारोप also. 
2 An appendage. 
3 Putting down upon
 पादाध्यासे शतं दमः Y. 2. 217. 

 अध्यासः See under अध्यस्. 

Monier Williams Cologne

English

 अध्य्-आस a m.
  See s.v.
 

 अध्य्-आस b m.
  (√ 2. अस्),  imposing (as of a foot),  Yājñ.
 

 (in phil.
 ) =
  अध्य्-आरोप

 an appendage,  RPrāt.
  

Monier Williams 1872

English

 अध्यास अध्य्-आस,  अस्,  m. (rt. 2. अस्),  impos-
ing
 erroneously attributing
 an appendage.

Macdonell

English

 अध्यास adhi‿āsa,  m.
  placing upon
 erroneous 🞄predication. 

Goldstucker

English

 अध्यास Tatpur. m. (-सः)
	^1 Putting,  throwing in or upon.
	^2 (In
philosophy.) Transferring or attributing erroneously the
predicates,  nature &c. of one object to another,  as of a ser-
pent to a rope &c. See अध्यारोप.
	^3 (In vaidik grammar.)
The appendage to a vaidik verse
 according to some the
same as एकपदा q. v. E. अस्,  to throw,  in the caus.,  with
अधि,  kṛt aff. घञ्.

Benfey

English

 अध्यास अध्यास,  i. e. अधि- 2. अस् + अ,  m.
 
Putting on
 पादाध्यासे,  ‘for putting
the foot on a person, ’ Yājñ. 2,  217.

Hindi

गलत पहचान का मामला

Apte Hindi

Hindi

अध्यासः
पुं*
  - अधि+आस्+घञ्
"ऊपर बैठना, अधिकार में करना, प्रधानता करना"

अध्यासः
पुं*
  - अधि+आस्+घञ्
"आसन, स्थान"

अध्यासः
पुं*
  - अधि+आस्+घञ्
"मिथ्या आरोपण,  मिथ्या ज्ञान"

अध्यासः
पुं*
  - अधि+आस्+घञ्
परिशिष्ट

अध्यासः
पुं*
  - अधि+आस्+घञ्
कुचलना

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अध्यास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನ / ಭ್ರಾಂತಿ / ತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆ / ಇಲ್ಲದೇ ಇರತಕ್ಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಹಾಗೆ ತೋರುವುದು
निष्पत्तिः - > अधि+असु (क्षेपणे) “घञ्” (३-३-१८) ।
विस्तारः - > [ಸರ್ಪವಲ್ಲದ ರಜ್ಜುವಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಪದ ಭ್ರಾಂತಿಯಂತೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವರೂಪವಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಆರೋಪವು ಅಧ್ಯಾಸವೆನಿಸುವುದು.]

अधि + आस = अध्यासितम् ।
पदविभागः - > नामपदम्
कन्नडार्थः - > ಮೇಲೆ ಕೂರು /ಆಶ್ರಯ ಹೊಂದು
प्रयोगाः - > "धेन्वा तदध्यासितकातराक्ष्या"
उल्लेखाः - > रघु० २-५२

L R Vaidya

English

 aDyAsa {% m. %} 1. Attributing erroneously the nature of one thing to another. Cf. अध्यारोप 2
 2. residing in,  presiding over
 3. putting down upon (as in पदाध्यास.)

E Bharati Sampat

Sanskrit

(पुं) अधि+असु(क्षेपणे)+घञ्(भावे)। ‘भावे’ ३.३.१८। १.अध्यारोपः,  वस्तुनि अवस्त्वारोपः,  मिथ्याज्ञानम् । ‘कोऽयमध्यासो नाम? स्मृतिरूपः परत्र पूर्वदृष्टावभासः’ शा०भा०। २.अधि उपरि आसनम् । अधि+आस(उपवेशने)+छञ् । उपवेशनम्,  आसनम् । ३.दमनम्, घट्टनम् । ‘पादाध्यासे शतं दमः’ याज्ञ०२.२१७।

Abhyankara Grammar

English

अध्यास  superimposition : a relation between a word and its sense ac- cording to the grammarians
 cf. Vāk. Pad. II.240. (2) appendage
 cf. आहुस्त्वेकपदा अन्ये अध्यासानेकपातिनः R. Pr.XVII.43.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अध्यास 4. * = शूर्प,  Zach. Beitr. — 5. ° = अधिष्ठान,  H 43,  61.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अध्यास पु०
  अधि + अस--क्षेपे घञ् । मिथ्याज्ञाने “आहकोऽयमध्यासो? नामेति प्रश्ने “स्मृतिरूपः परत्रपूर्व्वदृष्टावभास” इति शा० भाष्यम् । स्मृतेः रूपमिव रूप-मस्य संस्कारप्रभवत्वात् । परत्र अन्यस्मिन् स्वभिन्ने स्वाभा-ववति च पूर्व्वदृष्टस्य पूर्व्वानुभूतस्यावभासो ज्ञानम् ।यथा शुक्तौ रजतभिन्नायां पूर्व्वदृष्टस्य रजतस्याभेदज्ञानम्, स्वाभाववति च स्फटिके पूर्व्वानुभूतस्य लोहितरूपस्य वाज्ञानम् । तथाभूते मिथ्याभूतज्ञाने । तत्र चाध्यासे अधि-ष्ठानशुक्त्यादौ इन्द्रियसंप्रयोगे सत्यपि तस्य विशेषरूपेणा-ज्ञानात् सामान्याकारेण इदन्त्वादिरूपेण ज्ञानं,  सादृ-श्यज्ञानम्,  आरोप्यमाणस्य संस्कारश्चेति कारणत्रयं सतिच तस्मिन् चाकचक्यादिदोषविशेषात् अधिष्ठानविशेष-ज्ञानं प्रतिरुध्य,  रजतादिसंस्कारे चोद्बोधिते तत्रानिर्वचनीयंरजतादिकं शुक्त्याद्यज्ञानेनोत्पाद्यते तदाकारवृत्तिश्च जन्यतेतत्र आविद्यिकरजताद्यनुत्पत्तौ इदं रजतं पश्यामीत्याद्यनु-भवानुपपत्तिः नच स्मरणेन तस्योपपत्तिः स्मरणस्य विषया-प्रवर्त्तकत्वात् तदुत्तरं प्रवर्त्तते च तत्तद्ग्रहणाय सर्वः ।नापि अलौकिकप्रत्यक्षरूपता साक्षात्करोमीत्यनुभवस्यसाक्षात्कारविषयत्वात् अन्यथानुमानादीनामपि अलौकि-कप्रत्यक्षत्वापत्तेः तत्पूर्व्वं नियतं तत्तज्ज्ञानस्यावश्यम्भावेनविशिष्टालौकिकप्रत्यक्षापत्तेर्दुर्निवारत्वात् अतः तत्तद्ग्रह-णाय प्रवर्त्तकस्य तत्तज्ज्ञानस्य प्रत्यक्षत्वसमर्थनाय अनि-र्वचनीयं रजतादिकम् अधिष्ठानाज्ञानेन तत्राधिष्ठाने उत्-पद्यते इति कल्प्यं प्रत्यक्षे हि विषयसन्निकर्षः कारणत्वेन कॢप्तःदेशान्तरस्थरजतादिकं तु न इन्द्रियसन्निकृष्टमित्यगत्या तथाकलप्यते । अतएव श्रुतौ “यत्र द्वैतमिव भवति तदितरइतरत् पश्यतीति” “अथ रथान् रथयोगान् पथः सृजते”इति च जागरे द्वैतस्य इवशब्देन मिथ्यात्वं सूचितम् ।स्वप्ने च रथादेः स्पष्टं सृष्टिरुक्ता । तथाच ब्रह्मणि जगदादे-रनिर्वचनीयस्य तदज्ञानेनोत्पत्तिः । इयांस्तु विशेषःरजतादेः स्वप्नरथादेश्च प्रतीतिसमकालत्वं,  वियदादेस्तु व्यव-हारिकत्वम् । “देहात्मप्रत्ययो यद्वत् प्रमाणत्वेन कल्पितःलौकिकं तद्वदेवेदं प्रमाणं त्वात्मनिश्चयादित्युक्तेः व्यव-हारकाले विषयादिप्रमेयाणां सत्यत्वं,  “परमार्थदृष्ट्यातु मिथ्यात्वमिति” “अन्यदार्त्तमित्यादि” श्रुत्या चब्रह्मभिन्नानां मिथ्यात्वावगमात् । अधिकमाकरे दृश्यम् ।

Capeller

German

 अध्यास m.
  das Außetzen,  die Übertragung.

Burnouf

French

 अध्यास अध्यास m.
  stance védique constituant une
addition à une stance précédente.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.